Bước ngoặt hạ tầng công nghiệp Khánh Hòa và làn sóng việc làm mới
Ba dự án hạ tầng khu công nghiệp Khánh Hòa là các dự án xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng sản xuất tập trung, bổ sung gần 690ha đất công nghiệp tại Khu kinh tế Vân Phong, với mục tiêu hình thành không gian sản xuất hiện đại và tạo việc làm cho gần 28.000 lao động cùng chuyên gia địa phương và ngoài tỉnh. Điểm quan trọng của sự kiện ngày 16-9 không chỉ là thêm vài khu công nghiệp Khánh Hòa trên bản đồ, mà là khởi động một chu kỳ công nghiệp hóa mới, có thể định hình lại thị trường lao động toàn tỉnh. Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp Khánh Hòa đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 3 dự án hạ tầng khu công nghiệp cùng 2 dự án thứ cấp của nhà đầu tư nước ngoài. Đây không phải là tin vui cho riêng các doanh nghiệp; nó là tín hiệu cảnh báo cho hệ thống đào tạo và chính sách việc làm địa phương: hoặc chủ động thích ứng, hoặc chấp nhận để cơ hội rơi vào tay lao động từ nơi khác. Theo Ban Quản lý, 3 dự án này dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia, đồng thời hình thành những không gian sản xuất mới, hiện đại và đồng bộ tại Khu kinh tế Vân Phong. Con số gần 28.000 việc làm nghe rất ấn tượng, nhưng câu hỏi thực sự là: Khánh Hòa hiện có bao nhiêu lao động đủ kỹ năng để bước ngay vào các dây chuyền sản xuất công nghiệp này?
Ba khu công nghiệp mới: quy mô lớn, nhà đầu tư đa dạng
Về cấu trúc, làn sóng khu công nghiệp Khánh Hòa lần này có ba trụ cột chính. Thứ nhất là Khu công nghiệp Vạn Lương tại xã Vạn Lương, quy mô gần 192ha, do Công ty TNHH Phát triển Đầu tư Công nghiệp Khánh Hòa làm chủ đầu tư. Đây là doanh nghiệp mới chuyển trụ sở về Nha Trang, với thời hạn hoạt động dự án lên tới 70 năm và kế hoạch triển khai trong 36 tháng, từ quý 1/2028 đến quý 4/2030. Điều đó cho thấy đây là một cuộc chơi dài hạn, không phải phong trào ngắn hạn theo chu kỳ bất động sản. Hai trụ cột còn lại tạo nên gần 500ha hạ tầng công nghiệp mới tại khu vực Ninh Hòa, đều do nhóm doanh nghiệp liên quan Tập đoàn Hoàn Cầu thực hiện. KCN Ninh Diêm 2 rộng hơn 209ha, do liên danh CTCP Hoàn Cầu Ninh Long và Công ty TNHH Hoàn Cầu Long An đầu tư; KCN Ninh Diêm 3 gần 289ha do riêng Hoàn Cầu Ninh Long triển khai. Sự tham gia của một tập đoàn có kinh nghiệm xây dựng và bất động sản như Hoàn Cầu tạo kỳ vọng về tốc độ hoàn thiện hạ tầng, nhưng đồng thời đặt áp lực lên chính quyền địa phương trong việc đảm bảo quỹ đất sạch, tái định cư và hạ tầng kết nối. Điều đáng chú ý là tại KCN Ninh Diêm 3 đã từng có cạnh tranh giữa Hoàn Cầu Ninh Long và một liên danh liên quan Sonadezi Khánh Hòa. Việc Hoàn Cầu thắng thầu cho thấy cuộc đua làm dự án hạ tầng công nghiệp tại Khu kinh tế Vân Phong ngày càng sôi động, và điều đó luôn đi kèm yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực nếu Khánh Hòa muốn biến lợi thế khu công nghiệp thành lợi thế sống cho người lao động.
Gần 28.000 việc làm: cơ hội lớn nhưng không tự động thuộc về người địa phương
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp Khánh Hòa, ba dự án khu công nghiệp mới sẽ bổ sung gần 690ha đất công nghiệp và dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia. Đó là con số có thể thay đổi bức tranh tạo việc làm Khánh Hòa, đặc biệt với các địa bàn Vạn Ninh, Ninh Hòa – nơi lâu nay tỷ lệ lao động trong nông nghiệp vẫn còn lớn. Cơ hội tuyển dụng lao động trong các nhà máy, dịch vụ công nghiệp phụ trợ, logistics, vận hành kho bãi… sẽ tăng mạnh theo tiến độ lấp đầy khu công nghiệp. Tuy nhiên, việc làm trong các dự án hạ tầng công nghiệp không phải là các vị trí phổ thông dễ tiếp cận. Khi các nhà đầu tư thứ cấp nước ngoài được chấp thuận đầu tư nhà máy vải cao cấp Unitex Việt Nam tại KCN Du Long và dự án nhà xưởng cho thuê tại KCN Phước Nam trong cùng đợt quyết định đầu tư, chuẩn mực về kỹ năng, tác phong và ngoại ngữ của lao động sẽ bị nâng lên. Nếu lao động địa phương không được chuẩn bị, phần lớn vị trí thu nhập tốt nhất sẽ thuộc về lao động ngoại tỉnh hoặc lao động đã qua đào tạo của các trung tâm công nghiệp khác. Vì thế, gần 28.000 việc làm nên được nhìn như một quỹ cơ hội mở – ai có kỹ năng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại, người đó sẽ giành lợi thế. Số lượng việc làm không tự động đồng nghĩa với tăng thu nhập cho cư dân địa phương nếu chính sách đào tạo và kết nối việc làm không đủ nhanh và sát với nhu cầu thực tế của từng khu công nghiệp Khánh Hòa.
Khánh Hòa có sẵn sàng về nhân lực cho Khu kinh tế Vân Phong?
Khi Phó chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam đề nghị Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp Khánh Hòa chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương để đồng hành cùng doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho dự án sớm triển khai và phát huy hiệu quả, ông thực chất đã chạm tới điểm cốt lõi: nếu chỉ lo phần đất, thủ tục và hạ tầng kỹ thuật, mà bỏ quên hạ tầng nhân lực, thì hiệu quả sẽ bị bào mòn. Hạ tầng nhân lực ở đây không chỉ là số lượng lao động, mà là chất lượng đào tạo nghề, khả năng làm việc trong môi trường công nghiệp hiện đại, ý thức kỷ luật và sức khỏe. Việc Ban Quản lý giới thiệu trang thông tin điện tử và phần mềm quản lý đầu tư, giám sát dự án là bước tiến về minh bạch và kết nối thông tin với người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư. Nhưng nếu các trường nghề, trung tâm giới thiệu việc làm và chính quyền huyện, xã quanh Khu kinh tế Vân Phong không dùng chính những dữ liệu đó để dự báo nhu cầu tuyển dụng lao động theo ngành nghề, theo từng giai đoạn dự án, thì công cụ số sẽ bị lãng phí. Cơ hội hiện hữu là Khánh Hòa có thể xây dựng một mô hình gắn kết khu công nghiệp với hệ thống đào tạo tại chỗ: mỗi KCN xác định trước cơ cấu lao động cần có, tỉnh đặt hàng các cơ sở đào tạo, và người dân địa phương được định hướng nghề nghiệp rõ ràng ngay từ khi các dự án hạ tầng công nghiệp mới khởi động.
Kết luận: Muốn giữ việc làm tại chỗ, phải bắt đầu từ hôm nay
Ba dự án khu công nghiệp Khánh Hòa tại Khu kinh tế Vân Phong là bước ngoặt hạ tầng công nghiệp, bổ sung gần 690ha đất sản xuất và đặt mục tiêu tạo gần 28.000 việc làm. Đây là cú hích đủ lớn để thay đổi quỹ đạo phát triển của Vạn Ninh, Ninh Hòa và cả tỉnh. Nhưng thành công hay thất bại, xét ở góc độ đời sống, sẽ được đo bằng tỷ lệ việc làm chất lượng cao mà người dân địa phương nắm giữ trong chính các khu công nghiệp Khánh Hòa mới này. Nếu Khánh Hòa chậm xây dựng chiến lược chuẩn bị nhân lực – từ đào tạo nghề gắn với từng dự án hạ tầng công nghiệp, nâng cấp kỹ năng lao động hiện hữu, đến thiết kế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng lao động tại chỗ – thì khu công nghiệp sẽ có thể phát triển mạnh mà người dân quanh đó vẫn loay hoay với công việc thu nhập thấp. Ngược lại, nếu coi bài toán nhân lực là một phần không tách rời trong triển khai dự án, thì Khu kinh tế Vân Phong sẽ không chỉ là điểm đến của nhà đầu tư, mà còn là điểm tựa cho một thế hệ lao động công nghiệp mới của Khánh Hòa. Cơ hội đã rõ, rủi ro cũng không nhỏ. Quyết định hôm nay của các nhà quản lý, trường nghề và doanh nghiệp sẽ định nghĩa câu trả lời cho câu hỏi: gần 28.000 việc làm mới, ai sẽ là người thực sự hưởng lợi?
