Bảy cây cầu sông Hồng và tham vọng hạ tầng của Hà Nội
Dự án 7 cầu vượt sông Hồng Hà Nội là chương trình đầu tư công quy mô lớn gồm các cầu Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở, nhằm hoàn thành trước quý II/2027 để phục vụ APEC 2027 Hà Nội, đồng thời mở rộng không gian đô thị và nâng năng lực kết nối giao thông của Thủ đô.
Thông điệp chính trị của Hà Nội rất rõ: coi đầu tư công là “động lực trực tiếp” cho tăng trưởng cuối năm, trong đó ưu tiên hạ tầng giao thông Hà Nội như Vành đai 4, đường sắt đô thị và các dự án cầu vượt sông Hồng. Việc triển khai đồng loạt 7 dự án cầu vượt, thay vì nhỏ giọt từng công trình, thể hiện một cách tiếp cận tấn công thay vì phòng thủ: hoặc thành phố bứt lên bằng hạ tầng, hoặc tiếp tục mắc kẹt trong ùn tắc và không gian phát triển chật hẹp.
Chính quyền đô thị cũng đặt ra mốc thời gian đầy sức ép: phấn đấu hoàn thành vào quý II/2027 để kịp phục vụ Hội nghị APEC 2027 Hà Nội. Đây không chỉ là chuyện đón một sự kiện đối ngoại, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức, điều hành và quản trị tiến độ xây dựng cầu ở cấp chính quyền.
Tiến độ xây dựng cầu: ai đang dẫn đầu, ai còn chậm nhịp?
Nhìn vào tiến độ xây dựng cầu, có thể chia nhóm rõ ràng: cầu Hồng Hà và Mễ Sở hiện là hai mũi tiên phong khi đã đạt trên 45% khối lượng thực hiện, trong đó cầu Hồng Hà đạt khoảng 46,9% và Mễ Sở khoảng 45,2% giá trị hợp đồng. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Cầu Hồng Hà có giá trị sản lượng lũy kế khoảng 1.862/3.975 tỷ đồng, tương đương 46,9%, không bao gồm dự phòng”.
Cầu Trần Hưng Đạo – tuyến dài khoảng 4,18km với tổng mức đầu tư lớn – đã đạt 34,8% giá trị hợp đồng và hoàn thành toàn bộ 128 cọc khoan nhồi cùng 7/7 bệ trụ cầu chính. Cầu Vân Phúc đạt 30,3%, Tứ Liên đạt 20,4%, trong khi Thượng Cát mới khoảng 16,2% và Ngọc Hồi vẫn ở mức khởi động với giá trị thi công khiêm tốn hơn.
Tất cả 7 dự án cầu vượt đã được bàn giao 100% mặt bằng theo chỉ giới, nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi vướng mắc đã hết. Cầu Tứ Liên và Trần Hưng Đạo vẫn phải xử lý phá dỡ công trình, di dời hạ tầng kỹ thuật; Thượng Cát còn cần giải phóng bổ sung khoảng 1,1ha do điều chỉnh dự án. Điều này cho thấy bài toán tiến độ xây dựng cầu không chỉ là chuyện thi công, mà còn là kỷ luật trong khâu chuẩn bị, tổ chức mặt bằng.
APEC 2027: áp lực thời gian và bài test quản trị tiến độ
Việc gắn mốc hoàn thành 7 cầu sông Hồng với APEC 2027 Hà Nội là con dao hai lưỡi: nó tạo động lực mạnh, nhưng cũng phơi bày mọi chậm trễ. Các dự án được yêu cầu giám sát theo “đường găng”, cập nhật tiến độ theo tuần, tháng và tăng cường ứng dụng máy móc, công nghệ hiện đại để rút ngắn thời gian thi công. Nếu không có kỷ luật tiến độ, khẩu hiệu sẽ biến thành sức ép dư luận.
Điểm tích cực là thành phố không chỉ tập trung vào cầu sông Hồng Hà Nội, mà còn tăng tốc cả các tuyến Vành đai 2,5; 3,5; 4 – Vùng Thủ đô và nhiều dự án chống ngập, đường sắt đô thị. Điều đó cho thấy cách tiếp cận theo “gói hạ tầng” chứ không phải từng công trình đơn lẻ. Một trục cầu mới sẽ kém hiệu quả nếu hai đầu cầu vẫn tắc nghẽn vì thiếu đường kết nối.
Tuy nhiên, chính vì được ưu tiên mạnh mẽ, 7 dự án cầu vượt này cũng không có chỗ cho biện minh nếu chậm tiến độ. Việc gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân và tiến độ thi công là bước đi đúng, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa khi các báo cáo tuần, tháng đi kèm chế tài rõ ràng. APEC 2027 là mốc không thể lùi, và điều công chúng chờ đợi là cam kết sẽ được thực hiện đến cùng.
Lợi ích cho người dân: từ giảm tắc đường đến mở không gian đô thị
Ở góc nhìn người dân, 7 cây cầu mới không chỉ là biểu tượng chào mừng APEC 2027, mà là lời giải thiết thực cho bài toán giao thông và phát triển đô thị. Việc đẩy nhanh các dự án cầu qua sông Hồng được xác định nhằm “tăng năng lực kết nối hai bờ sông, giảm áp lực cho các cầu hiện hữu và mở rộng không gian phát triển của Thủ đô”.
Thực tế, nhiều cây cầu hiện có như Chương Dương, Long Biên, Thanh Trì đã quá tải suốt giờ cao điểm. Khi các dự án cầu vượt mới như Hồng Hà, Mễ Sở, Trần Hưng Đạo hay Tứ Liên đi vào hoạt động, luồng giao thông xuyên sông sẽ phân tán tốt hơn, giảm thời gian di chuyển, đồng thời tạo điều kiện phát triển khu vực phía Đông và Bắc sông Hồng. Đây là cơ hội để hình thành các cực đô thị mới thay vì dồn nén vào khu lõi.
Tuy vậy, lợi ích này chỉ trọn vẹn nếu cầu được đồng bộ với mạng đường vành đai và các tuyến đường sắt đô thị đang xây dựng. Một cây cầu đẹp nhưng dẫn vào những nút cổ chai sẽ chỉ chuyển điểm tắc từ trên cầu xuống dưới chân cầu. Do đó, người dân có quyền kỳ vọng hành lang cầu – đường – vành đai sẽ được quy hoạch và thực hiện như một tổng thể, thay vì những mảnh ghép rời rạc.
Kết luận: mốc APEC là cơ hội để Hà Nội “tốt nghiệp” về hạ tầng
Nhìn tổng thể, 7 dự án cầu vượt sông Hồng vừa là bước ngoặt, vừa là phép thử cho năng lực tổ chức hạ tầng giao thông Hà Nội. Thành phố đã có đủ điều kiện khởi động: danh mục dự án rõ ràng, mặt bằng cơ bản hoàn tất, cơ chế giám sát tiến độ đã được đặt ra. Điều còn lại là giữ nhịp thi công, xử lý dứt điểm các vướng mắc kỹ thuật và mặt bằng, không để “đường găng” bị phá vỡ bởi những trì hoãn quen thuộc.
APEC 2027 không nên chỉ được nhớ đến như một sự kiện đối ngoại, mà như thời điểm Hà Nội “tốt nghiệp” một giai đoạn hạ tầng mới: cầu sông Hồng Hà Nội được nối dài, các tuyến vành đai khép kín, mạng lưới đường sắt đô thị tiến thêm một bước. Nếu làm được, 7 cây cầu này sẽ không chỉ là công trình phục vụ vài ngày hội nghị, mà là di sản hạ tầng cho hàng triệu chuyến đi mỗi ngày trong nhiều thập kỷ tới.
