Dạy bơi miễn phí: Từ nỗi ám ảnh đuối nước đến một quyền học tập mới
Dạy bơi miễn phí cho học sinh nông thôn là các chương trình được nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp phối hợp tổ chức, giúp trẻ em yếu thế được học kỹ năng bơi lội và an toàn nước có bài bản, không phải trả học phí, ngay tại cộng đồng hoặc trong khuôn viên trường học.
Điểm mấu chốt là: Việt Nam sẽ còn mất đi những đứa trẻ vì đuối nước nếu bơi lội vẫn bị xem là “môn tự chọn” thay vì một kỹ năng sinh tồn bắt buộc. Mỗi năm, khoảng 1.800 trẻ em tử vong do đuối nước – con số đủ để biến an toàn nước thành ưu tiên giáo dục ngang với toán hay tiếng Việt. Đây không chỉ là câu chuyện y tế cộng đồng, mà là phép thử cho trách nhiệm của hệ thống giáo dục và toàn xã hội. Khi trẻ em vùng quê tiếp xúc với ao hồ, sông suối hàng ngày nhưng lại thiếu kỹ năng bơi lội và phòng chống đuối nước, mọi lời kêu gọi “đề cao cảnh giác” đều trở nên sáo rỗng nếu không đi kèm những giờ bơi miễn phí, thực hành đều đặn.
Bắc Ninh: Bể bơi trường học và mô hình dạy bơi an toàn có hệ thống
Trường Tiểu học Đồng Vương ở xã Đồng Kỳ, một địa bàn nông thôn còn nhiều khó khăn, đã trở thành ví dụ sống động cho cách tiếp cận mới: xây bể bơi ngay trong khuôn viên trường và tổ chức dạy bơi miễn phí cho học sinh. Ngày 1/8, nhà trường tổ chức lễ khánh thành bể bơi và khai giảng lớp học bơi mô hình điểm miễn phí cho học sinh. Sự kiện này không chỉ mang tính biểu tượng; nó đánh dấu bước chuyển từ “nói về phòng chống đuối nước” sang “cho trẻ xuống nước học bơi thật sự”.
Công trình được triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục tỉnh, phối hợp với Hội Thể thao học sinh và sự đồng hành của Nestlé Việt Nam. Mục tiêu không dừng ở chuyện cho các em biết bơi: bể bơi mới tạo điều kiện để học sinh được rèn luyện kỹ năng bơi lội, kỹ năng an toàn nước và phòng chống đuối nước ngay tại trường, góp phần phòng, chống đuối nước một cách bền vững. Mỗi bể bơi trong trường học được thiết kế như một không gian học tập an toàn, nơi trẻ được tiếp cận môn bơi bài bản, thường xuyên hơn, thay vì phụ thuộc vào các ao hồ tự phát.
Hợp tác công – tư: Khi doanh nghiệp trở thành “bạn đồng hành” của an toàn nước
Nếu trước đây dạy bơi miễn phí thường chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước và vài dự án nhỏ lẻ, thì các chương trình mới cho thấy một hướng đi thực dụng hơn: huy động doanh nghiệp cùng đầu tư hạ tầng và chương trình học. Trong khuôn khổ hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nestlé Việt Nam tham gia xây dựng bể bơi, nâng cấp cơ sở hiện có và tổ chức các lớp dạy bơi mô hình điểm cho học sinh. Đây là dạng trách nhiệm xã hội không dừng ở khẩu hiệu, mà biến thành những mét nước an toàn cụ thể cho trẻ.
Theo kế hoạch, tại Bắc Ninh trong năm 2026, chương trình bao gồm xây dựng mới một bể bơi, cải tạo và nâng cấp hai bể bơi hiện có, đồng thời tổ chức các lớp dạy bơi mô hình điểm. Mỗi bể bơi vừa là hạ tầng thể chất, vừa là “phòng thí nghiệm” để đánh giá, hoàn thiện phương pháp tổ chức dạy bơi an toàn trong trường học. Một phát biểu đáng nhớ là nhận định rằng việc hỗ trợ xây dựng bể bơi tại Đồng Vương là minh chứng cho tinh thần đồng hành giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Khi mô hình này chứng minh hiệu quả, nó cung cấp một khuôn mẫu rõ ràng để các địa phương khác áp dụng, thay vì mỗi nơi “tự bơi” với nguồn lực hạn chế.
Lớp dạy bơi miễn phí ở địa phương: Kỹ năng bơi lội gắn với kỹ năng tự vệ
Điểm tích cực của các chương trình dạy bơi miễn phí hiện nay là không coi bơi lội như môn thể thao đơn thuần, mà tích hợp chặt chẽ kỹ năng bơi lội với kiến thức phòng chống đuối nước và kỹ năng tự vệ. Một lớp dạy bơi miễn phí do Ban Thanh niên Công an tỉnh tổ chức tại Trường Tiểu học Hộ Độ là ví dụ rõ nét: trong khóa học, học sinh được hướng dẫn các kỹ năng bơi cơ bản, làm quen môi trường nước, thực hành động tác đúng kỹ thuật và rèn luyện cách xử lý tình huống khi gặp sự cố dưới nước.
Quan trọng hơn, các em được trang bị kiến thức phòng tránh tai nạn đuối nước, kỹ năng tự bảo vệ và ứng phó trong tình huống khẩn cấp. Đây chính là nội dung mà lâu nay nhiều gia đình ở nông thôn phải “tự mò mẫm” khi trẻ quanh năm sống cạnh sông, suối, ao, hồ. Khóa học đã giúp học sinh mạnh dạn hơn, nâng cao thể chất và lan tỏa nhận thức về tầm quan trọng của kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Khi lực lượng đoàn, công an, nhà trường cùng đứng lớp, thông điệp gửi tới cộng đồng rất rõ: phòng chống đuối nước không còn là việc riêng của cha mẹ, mà là nhiệm vụ chung của các thiết chế xã hội.
Từ mô hình điểm đến chính sách dài hạn: Không để trẻ em vùng quê “tự bơi”
Các mô hình bể bơi trường học và lớp dạy bơi miễn phí cho thấy một sự thật quan trọng: khoảng cách lớn nhất không nằm ở nhận thức, mà ở cơ hội thực hành. Từ chủ trương chung, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trình dạy bơi an toàn thống nhất trên toàn quốc, không chỉ giúp học sinh biết bơi mà còn trang bị kiến thức, kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Vấn đề là nếu không có bể bơi, giáo viên và kinh phí vận hành, chương trình vẫn chỉ nằm trên giấy, nhất là tại khu vực nông thôn và miền núi – nơi trẻ tiếp xúc với sông suối nhưng ít có cơ hội học bơi bài bản.
Theo kế hoạch, Trường Tiểu học Đồng Vương sẽ xây dựng quy chế quản lý, phân công giáo viên phụ trách và khai thác hiệu quả bể bơi để ngày càng nhiều học sinh được tiếp cận chương trình dạy bơi an toàn. Những lớp học đầu tiên tại bể bơi mới được xem là mô hình thực nghiệm để hoàn thiện phương pháp dạy bơi an toàn, từ đó nhân rộng ra toàn tỉnh và cả nước. Nếu các địa phương coi dạy bơi miễn phí cho học sinh nông thôn là một phần của chiến lược bảo vệ trẻ em, chứ không phải phong trào nhất thời, thì mỗi bể bơi trường học sẽ là “áo phao” bền vững trước con số 1.800 trẻ tử vong do đuối nước mỗi năm.
