Diễn đàn hợp tác Việt Nam Nhật Bản: từ khái niệm đến vai trò chiến lược
Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản là cơ chế gặp gỡ thường niên giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và tổ chức hai nước, nhằm nối kết trực tiếp nhu cầu phát triển thực tế của mỗi địa phương với các nguồn lực về đầu tư, ODA, công nghệ, nhân lực và kinh nghiệm quản trị từ phía Nhật Bản, trên nền tảng các định hướng hợp tác đã được lãnh đạo Chính phủ hai nước thống nhất. Diễn đàn năm nay diễn ra tại TP Huế với chủ đề “Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản: Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững - Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất”, thu hút hơn 700 đại biểu là đại diện các cơ quan trung ương, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Điều đáng nói không phải số lượng đại biểu, mà là cách diễn đàn được thiết kế để đưa hợp tác địa phương vào chiều sâu, lấy lợi ích của mỗi địa phương làm trung tâm thay vì chỉ là một sự kiện mang tính nghi thức.
Huế – điển hình của Huế Nhật Bản hợp tác và tham vọng phát triển xanh bền vững
Huế bước vào diễn đàn với vị thế một địa phương tiên phong trong quan hệ Huế Nhật Bản hợp tác, đặc biệt trong bảo tồn di sản văn hoá và các dự án ODA về dân sinh. Nhiều năm qua, sự hỗ trợ sớm và lớn từ các đối tác Nhật đã giúp Huế bảo tồn quần thể di sản, đồng thời dần hình thành hình ảnh một đô thị di sản gắn với chuyển đổi số và công nghiệp văn hóa. Huế đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và coi đối ngoại là công cụ chiến lược để huy động nguồn lực quốc tế, trong đó diễn đàn hợp tác Việt Nam Nhật Bản là cơ hội vàng để cụ thể hóa tầm nhìn phát triển xanh bền vững của thành phố. Thực chất, Huế đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: phát triển xanh không chỉ là khẩu hiệu mà là định hướng dài hạn, gắn với giao thông xanh, xử lý môi trường, năng lượng sạch, đô thị thông minh và quản lý tài nguyên.
Không gian xúc tiến đầu tư địa phương: khi diễn đàn trở thành công cụ hành động
Điểm giá trị nhất của diễn đàn năm nay là nó được thiết kế như một không gian xúc tiến đầu tư địa phương thực sự, chứ không dừng ở những bài phát biểu. Với hơn 700 đại biểu, trong đó có khoảng 250 đại biểu Nhật Bản và 450 đại biểu Việt Nam, diễn đàn tạo môi trường để chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức trao đổi trực tiếp về danh mục dự án, nhu cầu đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Bên cạnh các phiên toàn thể, khu vực triển lãm với khoảng 30 gian hàng quảng bá sản phẩm đặc trưng của 45 đơn vị hai nước, cùng các cuộc tiếp xúc song phương và khảo sát thực địa tại Huế, giúp kết nối được kéo dài từ hội trường ra đời sống kinh tế địa phương. "Một trong những kỳ vọng lớn từ Diễn đàn là tạo thêm kênh tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án hợp tác, đặc biệt trong lĩnh vực ODA, đầu tư, hạ tầng và phát triển đô thị". Nếu không giải quyết được các nút thắt này, mọi cơ hội đầu tư xanh chỉ dừng ở mức ý tưởng.
Từ định hướng số, xanh đến trách nhiệm biến ý tưởng thành dự án
Chủ đề diễn đàn nhấn mạnh hai trụ cột số và xanh, phản ánh xu thế hợp tác Việt Nam - Nhật Bản đang dịch chuyển mạnh sang những lĩnh vực mang tính chiến lược cho mô hình phát triển mới. Các phiên chuyên đề về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh và công nghiệp văn hóa hoàn toàn phù hợp với lựa chọn của Huế: dùng chuyển đổi số để nâng chất lượng quản lý đô thị, đồng thời khai thác di sản theo hướng du lịch và công nghiệp văn hóa bền vững. Tuy vậy, bài toán lớn nhất không nằm ở nội dung mà ở khâu thực hiện. Điều quan trọng được nêu rõ là từ các cuộc tiếp xúc, ý tưởng hợp tác phải trở thành danh mục dự án cụ thể, có đối tác, nguồn lực và lộ trình rõ ràng. Muốn vậy, Huế và các địa phương cần tiếp tục chuẩn bị danh mục ưu tiên, cải thiện môi trường đầu tư, nâng năng lực thực hiện ODA và đồng hành cùng doanh nghiệp Nhật ở cấp thực thi – nếu không, diễn đàn dễ quay lại thành một sự kiện đối ngoại đẹp nhưng hiệu quả hạn chế.
Kết luận: Huế có dám biến diễn đàn thành động lực dài hạn?
Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam Nhật Bản tại Huế lần này được xây dựng như một mắt xích chiến lược trong mạng lưới các cơ chế hợp tác song phương, nối các cam kết cấp Chính phủ với thực tiễn phát triển của mỗi địa phương. Huế đã chủ động tạo dấu ấn bằng các hoạt động kết nối Huế - Nhật Bản, ký kết bản ghi nhớ với Shizuoka, tăng cường hợp tác kỹ thuật trong quản lý đô thị, thoát nước và xử lý nước thải với các đối tác Nhật – những lĩnh vực trực tiếp gắn với phát triển xanh bền vững. Câu hỏi còn lại không dành cho diễn đàn, mà dành cho chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp tại Huế: họ có đủ quyết tâm để biến cơ chế này thành động lực dài hạn, duy trì đối thoại, tháo gỡ vướng mắc và đeo bám dự án đến cùng hay không. Nếu dám làm, Huế có cơ hội trở thành hình mẫu hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản trên con đường chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
