Thông tư 69: Lần đầu có khung đầy đủ cho trường năng khiếu nghệ thuật – thể thao
Thông tư 69/2026/TT-BGDĐT là quy chế mới quy định toàn diện cách tổ chức, hoạt động và tuyển sinh trường phổ thông năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao, đặt ra tiêu chuẩn về chương trình, cơ sở vật chất và điều kiện học sinh, tạo khung pháp lý thống nhất cho loại hình trường chuyên biệt này từ ngày 8-10-2026.
Điểm mấu chốt phụ huynh và học sinh cần nắm: từ tháng 10, mọi trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao (gọi ngắn là trường thể thao nghệ thuật) sẽ phải tuân theo một bộ quy định mới về tổ chức, dạy học và tuyển sinh trường năng khiếu, thay thế quy định cũ vốn chỉ bao phủ mảng thể dục thể thao. Nghĩa là cuộc chơi thay đổi: muốn vào được trường, học sinh không chỉ giỏi năng khiếu mà còn phải đáp ứng chuẩn sức khỏe, kết quả học tập, rèn luyện và quy trình kiểm tra năng khiếu chặt chẽ hơn.
Về bản chất, Thông tư 69 thay thế Thông tư 07 trước đây để cụ thể hóa Luật Giáo dục đối với loại hình trường đặc thù này và lần đầu mở rộng trọn vẹn sang khối nghệ thuật. Đây là bước đi nên được nhìn như một cuộc “đại tu” hệ thống, chứ không phải chỉ là chỉnh vài điều khoản kỹ thuật.
Trường năng khiếu giờ là trường phổ thông thực thụ, không chỉ là nơi luyện thi đấu hoặc biểu diễn
Điểm tiến bộ rõ nhất của quy định mới là khẳng định trường năng khiếu là trường chuyên biệt trong hệ thống giáo dục quốc dân, cùng lúc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông và chương trình bồi dưỡng năng khiếu. Nói cách khác, đây không còn là mô hình “trường đội” chỉ tập trung luyện thành tích, mà trở thành môi trường phổ thông đầy đủ với thêm lớp áo chuyên sâu nghệ thuật, thể thao.
Theo quy chế, chương trình bồi dưỡng năng khiếu phải được xây dựng dựa trên mục tiêu giáo dục, đặc điểm lứa tuổi, yêu cầu chuyên môn từng lĩnh vực và điều kiện của nhà trường. Cách thiết kế này buộc các trường phải cân bằng giữa văn hóa và năng khiếu, thay vì hy sinh một bên. Đáng chú ý, việc đánh giá học sinh sẽ gắn chặt giữa kết quả chương trình phổ thông và kết quả bồi dưỡng năng khiếu, đồng thời theo dõi mức độ phát triển năng khiếu theo thời gian.
Quan điểm mới còn thể hiện ở việc các trường được yêu cầu tổ chức thi, hội thi và hoạt động chuyên môn hằng năm để phát hiện và nuôi dưỡng tài năng nổi bật, thay cho tư duy chỉ “tuyển sẵn người giỏi về đào tạo”. Về dài hạn, điều này có lợi cho học sinh: cơ hội được phát hiện ngay trong quá trình học tăng lên, không chỉ dựa vào một kỳ tuyển sinh duy nhất.
Tuyển sinh trường năng khiếu từ 8-10: tiêu chí chặt chẽ, quy trình rõ hơn nhưng cũng khắt khe hơn
Từ ngày 8-10-2026, quy định mới về tuyển sinh trường năng khiếu chính thức có hiệu lực, nghĩa là mọi đợt tuyển sinh sau mốc này đều phải áp dụng chuẩn mới. Về nguyên tắc, trường phải tuân thủ quy định chung về tuyển sinh của trường phổ thông và đồng thời tổ chức kiểm tra, đánh giá, tuyển chọn năng khiếu phù hợp với từng lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao.
Ở phía học sinh, điều kiện dự tuyển được siết lại theo bốn nhóm: độ tuổi; sức khỏe và thể hình phù hợp lĩnh vực; kết quả học tập, rèn luyện và hoàn thành chương trình cấp học trước; có năng khiếu trong lĩnh vực đăng ký và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Đặc biệt, học sinh dự tuyển bắt buộc phải trải qua kiểm tra năng khiếu, với nội dung được thiết kế riêng cho từng loại hình.
Chẳng hạn, với âm nhạc, học sinh có thể phải kiểm tra thẩm âm, tiết tấu, thanh nhạc hoặc khả năng biểu diễn nhạc cụ; với mỹ thuật là bố cục, màu sắc, hình họa, kỹ năng thực hành và khả năng sáng tạo; với múa, xiếc và nghệ thuật biểu diễn là hình thể, độ mềm dẻo, sức bật, phản xạ, cảm âm, tiết tấu; còn với thể dục, thể thao là thể hình, tố chất vận động và kỹ năng môn dự tuyển. Điều này khiến tuyển sinh không còn là cuộc thi một chiều về điểm số văn hóa mà trở thành bài “test toàn diện” giữa học lực, sức khỏe và năng khiếu.
Cơ sở vật chất và đội ngũ: tiêu chuẩn cao hơn, kỳ vọng chất lượng đào tạo cũng phải khác
Một thay đổi đáng chú ý khác là yêu cầu mới về cơ sở vật chất, sức khỏe và đội ngũ tham gia bồi dưỡng năng khiếu. Thông tư 69 bổ sung các yêu cầu về sức khỏe, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, an toàn, phòng – chống chấn thương cùng hệ thống cơ sở vật chất, thiết bị chuyên biệt cho từng lĩnh vực. Nói thẳng, nếu trường không đáp ứng được những chuẩn này, việc giữ học sinh trong môi trường cường độ luyện tập cao là rủi ro cho cả gia đình và nhà trường.
Đối với nghệ thuật, quy chế yêu cầu rõ về phòng học chuyên môn, nhạc cụ, đạo cụ, thiết bị âm thanh, ánh sáng và phương tiện biểu diễn; còn với thể dục, thể thao là sân bãi, nhà tập, nhà thi đấu, bể bơi, thiết bị luyện tập, thi đấu và điều kiện an toàn cần thiết. Nhờ đó, phụ huynh có thêm “thước đo” khi so sánh các trường thể thao nghệ thuật, thay vì chỉ nhìn vào thành tích huy chương.
Một điểm mở rất đáng giá: trường được phép phối hợp với cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, đơn vị nghệ thuật và có thể mời nghệ sĩ, nghệ nhân, họa sĩ, huấn luyện viên, vận động viên, chuyên gia trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, huấn luyện theo quy định. Nếu các trường tận dụng tốt, học sinh sẽ được tiếp cận trực tiếp với môi trường biểu diễn, thi đấu thực tế, rút ngắn khoảng cách từ ghế nhà trường đến nghề nghiệp.
Phụ huynh và học sinh nên làm gì trước “luật chơi” mới?
Thông tư 69 không chỉ là quy định nội bộ ngành, mà tác động trực tiếp đến mọi gia đình có con theo đuổi nghệ thuật hoặc thể thao. Học sinh năng khiếu sẽ được tạo điều kiện tham gia đội tuyển cấp trường, cấp tỉnh, thành phố và quốc gia, đồng thời tham gia các hoạt động giao lưu, hướng nghiệp, hợp tác trong và ngoài nước phù hợp với năng lực và định hướng phát triển. Nhưng để tận dụng cơ hội đó, phụ huynh không thể xem nhẹ phần văn hóa hay sức khỏe, và càng không nên đẩy con vào môi trường chuyên mà thiếu đồng thuận, thiếu chuẩn bị.
Về chiến lược, các gia đình cần: theo dõi kỹ thông báo tuyển sinh trường năng khiếu tại địa phương; đọc kỹ yêu cầu về sức khỏe, thể hình, hồ sơ học tập; cho con thử sức sớm với các kỳ kiểm tra năng khiếu nhỏ; và quan sát khả năng chịu đựng tập luyện dài hạn của con, thay vì chỉ nhìn vào “năng khiếu bẩm sinh”. Với các trường, thông điệp cũng rất rõ: hoặc đầu tư nghiêm túc để đáp ứng chuẩn mới và nâng chất đào tạo, hoặc chấp nhận bị phụ huynh “gạt tên” khi so sánh lựa chọn.
Thông tư 69/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ 8-10-2026, tạo khung pháp lý mới cho việc phát hiện, tuyển chọn, đào tạo và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao. Ở chiều tích cực, đây là cơ hội để học sinh năng khiếu được học trong môi trường phổ thông đúng nghĩa, được bảo vệ tốt hơn về sức khỏe và có lộ trình phát triển rõ ràng. Ở chiều thách thức, quy định cao hơn đồng nghĩa áp lực sàng lọc lớn hơn. Câu hỏi cuối cùng phụ huynh cần tự trả lời: con mình phù hợp với con đường chuyên nghiệp, hay nên dừng ở học năng khiếu như một lợi thế bổ trợ cho con đường học thuật khác?
