Ngoại ngữ cộng đồng: từ sáng kiến đến chiến lược phát triển đảo ngọc
Đề án tăng cường năng lực ngoại ngữ cộng đồng tại Phú Quốc là chương trình đào tạo tiếng Anh quy mô lớn dành cho tiểu thương, tài xế, nhân viên dịch vụ và học sinh, được triển khai theo lộ trình nhiều giai đoạn nhằm giúp người dân tự tin giao tiếp với khách quốc tế và tạo nền tảng nhân lực cho du lịch lâu dài.
Cốt lõi của câu chuyện đào tạo tiếng Anh Phú Quốc không phải là phong trào ngắn hạn để “đón sự kiện”, mà là bước đi chiến lược biến ngoại ngữ cộng đồng thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Tối 2/8, chính quyền đặc khu công bố Đề án Tăng cường năng lực ngoại ngữ cho cộng đồng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, hướng tới mục tiêu trung tâm du lịch sinh thái đẳng cấp quốc tế. Điều đáng nói là đề án nhắm thẳng vào nhóm lao động tuyến đầu – những người mỗi ngày đối diện du khách – thay vì chỉ tập trung trong nhà trường. Đây là lựa chọn táo bạo: thay đổi diện mạo một điểm đến bắt đầu từ câu chào và nụ cười của người dân địa phương.
APEC 2027: cái cớ tốt để nâng chuẩn giao tiếp quốc tế
Khi Tuần lễ Cấp cao APEC dự kiến diễn ra tại Phú Quốc với đại biểu từ 21 nền kinh tế thành viên, áp lực “APEC 2027 chuẩn bị” trở thành chất xúc tác cho một chương trình ngoại ngữ cộng đồng quy mô. Theo lãnh đạo tỉnh, việc nâng cao khả năng tiếng Anh là một phần của quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ APEC và phát triển du lịch lâu dài.
Từ tháng 9/2026 đến tháng 6/2027, đề án sẽ thí điểm tại 10-15 trường phổ thông ở cả ba cấp, đồng thời mở các lớp tiếng Anh cộng đồng tại Dương Đông, Gành Dầu, An Thới và Dương Tơ. Đây không chỉ là vài khóa học lẻ tẻ mà là bước khởi động cho một lộ trình nhiều năm. Câu nói của Chủ tịch UBND tỉnh An Giang mang tính tuyên ngôn: “thực hiện các đề án đào tạo ngoại ngữ cho Phú Quốc, để mỗi người dân trở thành một công dân hiện đại, giao tiếp thuận lợi với đại biểu từ 21 nền kinh tế thành viên APEC”. APEC vì thế trở thành bài kiểm tra thực tế cho năng lực giao tiếp quốc tế của đảo ngọc.
Lớp học mở cho tiểu thương, tài xế: khi người dân là trung tâm
Điểm đáng khen nhất trong chương trình đào tạo tiếng Anh Phú Quốc là cách họ đặt người dân, đặc biệt là lao động tuyến đầu, ở vị trí trung tâm. Các lớp tiếng Anh cộng đồng được mở cho tiểu thương, tài xế taxi, nhân viên du lịch, dịch vụ, cùng học sinh, sinh viên và cả cán bộ, công chức. Đây là những người thường xuyên tiếp xúc với khách quốc tế, nên mỗi cải thiện nhỏ trong câu chào, chỉ dẫn, thương lượng đều có thể nâng trải nghiệm của du khách.
Chương trình không cố biến tất cả thành “siêu nói tiếng Anh” mà đặt mục tiêu thực tế hơn: trang bị kiến thức cơ bản, tạo sự tự tin khi giao tiếp với khách quốc tế. Người dân đăng ký qua website hoặc đường dẫn công khai, sau đó được phân loại trình độ và xếp lịch học phù hợp. Cách thiết kế này cho thấy tư duy dịch vụ: dạy cái người dân cần, ở mức họ có thể theo, với nội dung giao tiếp thực tế, kết hợp công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Nói cách khác, Phú Quốc đang biến những cuộc trò chuyện ở chợ, trên taxi, trong quán ăn thành lớp học ngoại ngữ sống động nhất.
Lộ trình dài hơi đến 2045: tham vọng hay bước đi tất yếu?
Đề án ngoại ngữ cộng đồng của Phú Quốc không dừng ở giai đoạn “APEC 2027 chuẩn bị”. Sau thí điểm, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ nhân rộng mô hình đến ít nhất 50% trường phổ thông và tăng gấp đôi số lớp cộng đồng. Giai đoạn 2031-2035, chương trình sẽ phủ 100% trường phổ thông và mở rộng toàn diện trong cộng đồng dân cư, trên nền định hướng đến năm 2045.
Đây là lộ trình dài hơi hiếm thấy với một chương trình ngoại ngữ địa phương. Để hiện thực hóa, Phú Quốc đã ký hợp tác với các tổ chức giáo dục, trung tâm ngoại ngữ và doanh nghiệp, đồng thời trao học bổng tiếng Anh cho học sinh. Việc ứng dụng công nghệ và thúc đẩy xã hội hóa được nhấn mạnh như công cụ giải quyết thiếu hụt nhân lực và cơ sở vật chất hiện tại. Có thể xem đây là lựa chọn bắt buộc nếu Phú Quốc muốn giữ vị thế điểm đến quốc tế: không có nguồn nhân lực giao tiếp tốt, mọi hạ tầng du lịch đều mất giá trị.
Khi mỗi cư dân trở thành gương mặt của điểm đến
Dù chưa gọi tên chính thức, tinh thần của đề án ngoại ngữ cộng đồng là biến mỗi người dân thành “đại sứ du lịch Phú Quốc” theo đúng nghĩa: người trực tiếp kể câu chuyện về đảo ngọc bằng tiếng Anh đơn giản nhưng chân thành. Khi tiểu thương biết nói giá, giới thiệu nguồn gốc hải sản; khi tài xế có thể gợi ý điểm đến an toàn; khi học sinh có thể trả lời vài câu hỏi cơ bản từ khách quốc tế, hình ảnh Phú Quốc trong mắt bạn bè APEC sẽ khác hẳn.
Tuy vậy, thành công của đề án còn phụ thuộc vào hai yếu tố: quyết tâm duy trì sau APEC và khả năng thiết kế chương trình phù hợp đời sống người dân. Nếu lớp học bị xem là nghĩa vụ, phong trào sẽ nhanh chóng nguội lạnh. Ngược lại, nếu người tham gia cảm nhận lợi ích rõ rệt – thêm khách, thu nhập ổn định, công việc tốt hơn – thì ngoại ngữ cộng đồng sẽ bám rễ. Kết luận hợp lý là: APEC chỉ là điểm xuất phát; tương lai của Phú Quốc tùy thuộc vào việc họ có kiên trì biến tiếng Anh thành thói quen hàng ngày của cư dân hay không.
