Nhịp cầu 3.400 tấn: biểu tượng mới được sinh ra từ một cuộc vận chuyển không bình thường
Cây cầu đi bộ 3.400 tấn qua sông Sài Gòn là công trình hạ tầng dành cho người đi bộ, có nhịp chính vòm thép dài 187m, cao hơn 20m, được chế tạo nguyên khối và lai dắt 124km bằng logistics đường thủy để trở thành một biểu tượng kiến trúc, giao thông và kỹ thuật hàng hải ngay giữa trung tâm TP.HCM. Đây không chỉ là một cây cầu đi bộ 3.400 tấn, mà là tuyên ngôn về cách thành phố dám xử lý hạ tầng khổng lồ như một bài toán sáng tạo, chứ không phải gánh nặng. Khởi công tháng 3-2025, công trình dài khoảng 720m, rộng 6-11m, với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng do một doanh nghiệp nội tài trợ, đặt ra câu hỏi: TP.HCM đang bước vào kỷ nguyên mới của hạ tầng biểu tượng, hay đây chỉ là một cú “trình diễn” kỹ thuật nhất thời?
Vì sao phải kéo nguyên nhịp cầu gần 200m qua 124km đường thủy?
Quyết định vận chuyển hạ tầng khổng lồ dưới dạng nguyên nhịp – thay vì chia nhỏ lắp ghép trên sông – là lựa chọn táo bạo nhưng hợp lý nếu nhìn từ góc độ kỹ thuật và đô thị. Nhịp chính vòm thép lấy cảm hứng từ lá dừa nước gồm 14 bộ kết cấu tạo hình, kết hợp dầm và ống thép chịu lực; khi đã tổ hợp hoàn chỉnh tại nhà máy, việc kiểm soát chất lượng, độ chính xác hình học và mối hàn tốt hơn nhiều so với thi công ngoài sông. Vận chuyển nguyên khối 3.400 tấn qua 124km đường thủy ven biển và mạng lưới sông nội địa phức tạp là thử thách kỹ thuật hàng hải hiếm có tiền lệ đối với các công trình cầu tại Việt Nam, nhưng đổi lại, công trường giữa trung tâm thành phố giảm đáng kể thời gian và rủi ro thi công trên mặt nước.
Chiến dịch kỹ thuật hàng hải: 100 người, siêu sà lan 14.000 tấn và bài toán cân bằng
Điểm gây ấn tượng nhất trong câu chuyện này không phải là con số 3.400 tấn, mà là cách đội ngũ kỹ sư Việt Nam xử lý nó như một bài toán kỹ thuật hàng hải tinh vi. Đêm 15/10, hơn 100 nhân sự cùng 30 module xe tự hành đa trục SPMT được huy động để đưa tổ hợp thép từ bãi tổ hợp lên sà lan Trung Nam S05 dài khoảng 109m, rộng gần 37m, trọng tải toàn phần hơn 14.000 tấn. Khi từng cụm bánh xe đẩy khối thép lên boong, nước trong các két dằn phải được bơm vào hoặc xả ra liên tục để giữ cân bằng và mớn nước phù hợp – một thao tác cho thấy logistics đường thủy ở đây đã đạt đến mức độ tính toán chi li chứ không còn là kinh nghiệm “lái ghe” truyền thống. "Việc vận chuyển nguyên khối một kết cấu siêu trường, siêu trọng lên tới 3.400 tấn qua 124km đường thủy ven biển và mạng lưới sông nội địa phức tạp là một thử thách kỹ thuật hàng hải hiếm có tiền lệ", đại diện đơn vị thi công nhận định.
Hành trình 124km: từ cửa biển Gành Rái đến trái tim đô thị bên sông
Hành trình lai dắt bắt đầu lúc 5h40 sáng 18/10 từ cảng Đông Xuyên, đi qua vịnh Gành Rái, luồng Soài Rạp rồi tiến vào hệ thống sông Nhà Bè và sông Sài Gòn – một tuyến đường thủy gắn với lịch sử giao thương Sài Gòn – Gia Định. Đoàn vận chuyển gồm tàu kéo chính, hai tàu lai áp mạn điều chỉnh hướng và một tàu dự phòng, sử dụng hệ thống chân vịt xoay 360 độ để điều khiển sà lan trong luồng lạch phức tạp. Phương án lai dắt được nghiên cứu nhiều tháng, tính toán luồng tuyến, mực nước, thủy triều, thời tiết, tĩnh không và đội hình phương tiện – một chiến dịch điều phối quy mô lớn giữa đơn vị thi công, cảng vụ hàng hải, hoa tiêu và các cơ quan chức năng. Dự kiến chiều 19/10, sà lan neo phía bờ Thủ Thiêm, chờ hợp long ngày 21/10, trong bối cảnh thành phố phải tạm hạn chế lưu thông trên nhiều tuyến luồng để ưu tiên cho cuộc "hành quân" hạ tầng này.
Từ kỹ thuật siêu trọng đến không gian công cộng: lợi ích có xứng với rủi ro?
Câu hỏi cuối cùng phải quay về người dân: một TP.HCM công trình 1.000 tỷ như cầu đi bộ này sẽ mang lại gì ngoài hình ảnh đẹp trên mạng xã hội? Khi hoàn thành, cầu sẽ là tuyến kết nối dành cho người đi bộ giữa công viên Bến Bạch Đằng và Thủ Thiêm, tạo thêm không gian công cộng, tham quan và ngắm cảnh trên sông Sài Gòn, đồng thời được kỳ vọng trở thành biểu tượng kiến trúc mới, gia tăng sức hút du lịch và không gian sinh hoạt cộng đồng hiện đại. Về mặt kỹ thuật, thành công của chiến dịch hạ thủy và lai dắt nguyên nhịp là bước khẳng định năng lực vận chuyển hạ tầng khổng lồ bằng logistics đường thủy của doanh nghiệp Việt – từ gia công kết cấu đến làm chủ kỹ thuật hàng hải. Nếu thành phố biết tận dụng cây cầu này như một trục văn hóa – du lịch và không gian công cộng mở, thì rủi ro và công sức bỏ ra cho nhịp cầu 3.400 tấn sẽ xứng đáng, không chỉ như một công trình biểu tượng mà như một bước tiến trong tư duy phát triển đô thị bên sông.
