Cầu đi bộ sông Sài Gòn: Một quyết định đánh đổi có chủ đích
Việc tạm đóng bốn luồng hàng hải và hạn chế giao thông đường thủy để lai kéo và hợp long nhịp chính cầu đi bộ sông Sài Gòn là biện pháp quản lý rủi ro, chấp nhận đánh đổi gián đoạn vận tải ngắn hạn để bảo đảm an toàn cho một kết cấu siêu trường, siêu trọng nặng hơn 3.400 tấn và cho toàn bộ hệ thống giao thông thủy khu vực. Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đã thông báo hạn chế lưu thông trên 4 luồng sông Dinh, Vũng Tàu - Thị Vải, Soài Rạp và Sài Gòn - Vũng Tàu trong hai ngày 18-19/10 để phục vụ lai kéo sà lan chở nhịp chính cầu đi bộ qua sông Sài Gòn nặng hơn 3.400 tấn. Song song, Sở Xây dựng TP.HCM cũng ban hành thông báo hạn chế lưu thông đường thủy nội địa để thi công gói thầu xây dựng cầu chính thuộc dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn. Đây không phải là một quyết định dễ chịu cho ngành vận tải, nhưng là lựa chọn hợp lý nếu nhìn từ góc độ an toàn và tầm vóc công trình.
Thách thức kỹ thuật: Lai kéo nhịp cầu 3.400 tấn trên hành trình 124 km
Đằng sau việc hạn chế hàng hải TP.HCM là một bài toán kỹ thuật cực kỳ phức tạp: lai kéo sà lan chở nguyên khối vòm thép cầu đi bộ nặng 3.400 tấn vượt 124 km đường thủy về trung tâm thành phố. Đoàn lai kéo gồm tàu kéo chính VNL VISION và ba tàu lai hỗ trợ, với sà lan TRUNG NAM S 05 đảm nhận vận chuyển kết cấu thép siêu trường, siêu trọng trên boong. Hành trình chia làm hai chặng, từ cảng Đông Xuyên qua vịnh Ghềnh Rái, sông Dinh, Thị Vải, Lòng Tàu, Nhà Bè và sông Sài Gòn, dự kiến hoàn thành trong hai ngày 18-19/10. "Vòm thép cầu đi bộ qua sông Sài Gòn nặng 3.400 tấn được hạ thủy thành công tại cảng Đông Xuyên, sẵn sàng vượt 124 km đường thủy về trung tâm TP.HCM". Với một khối thép khổng lồ như vậy, bất kỳ va chạm nhỏ nào trên luồng cũng có thể trở thành sự cố nghiêm trọng, nên việc cấm tránh, cấm vượt là điều bắt buộc chứ không phải lựa chọn.
Tác động lên vận tải và giao thông đường thủy: Ngắn hạn nhưng không nhỏ
Từ góc nhìn doanh nghiệp vận tải, việc hạn chế hàng hải TP.HCM trong hai ngày 18-19/10 và cấm tạm thời luồng đường thủy nội địa vào các khung giờ nhất định là một cú phanh gấp với lịch trình khai thác. Luồng đường thủy sẽ bị cấm tạm thời trong thời gian lắp dựng và hợp long vòm thép chính của cầu, trong đó ngày 19/10, từ 13h đến 19h, hạn chế lưu thông để di chuyển đoàn sà lan vào vị trí và neo giữ tại công trường. Tiếp đó, trong hai ngày 21 và 22/10, luồng dự kiến bị cấm từ 2h đến 18h để xoay sà lan, nâng hạ, định vị và hợp long kết cấu vòm thép cầu chính. Điều này đồng nghĩa nhiều chuyến tàu hàng, tàu khách phải điều chỉnh hoặc đổi tuyến, làm tăng chi phí vận hành và rủi ro chậm giao hàng. Tuy nhiên, Cảng vụ Hàng hải TP.HCM yêu cầu tàu thuyền không cản trở đoàn lai kéo và tuân thủ hướng dẫn của Trung tâm VTS Sài Gòn - Vũng Tàu, còn Sở Xây dựng đề nghị các đơn vị vận tải chủ động điều chỉnh hành trình, tránh đi vào khu vực thi công trong thời gian cấm luồng. Vấn đề không phải là có ảnh hưởng hay không, mà là chúng ta quản lý sự ảnh hưởng đó chủ động đến mức nào.
Giải pháp giảm gián đoạn: Từ điều tiết luồng đến thông tin minh bạch
Điểm tích cực là các cơ quan quản lý không chỉ dừng ở việc cấm luồng, mà còn thiết kế một cơ chế điều tiết giao thông đường thủy tương đối chi tiết. Việc điều tiết được triển khai từ thời điểm thông báo đến hết ngày 7/12/2026 tại khu vực thi công cầu chính, với trạm điều tiết khống chế giao thông bố trí ở thượng lưu và hạ lưu, kết hợp hệ thống báo hiệu đường thủy nội địa để bảo đảm an toàn. Trong thực tế, đây là cách giảm thiểu tối đa thời gian “đóng băng” luồng, chuyển sang mô hình “mở có kiểm soát” theo khung giờ. Sở Xây dựng yêu cầu người điều khiển phương tiện thủy chấp hành nghiêm hướng dẫn của trạm điều tiết và hệ thống báo hiệu, đồng thời đề nghị báo chí, đơn vị vận tải thông tin rộng rãi lịch hạn chế lưu thông để các bên chủ động điều chỉnh hành trình. Nếu các doanh nghiệp vận tải coi đây là cơ hội rà soát lại kế hoạch tuyến, tăng khả năng linh hoạt, thì cú sốc gián đoạn này có thể biến thành bài tập nâng cấp năng lực vận hành.
Cầu đi bộ gần 1.000 tỷ: Biểu tượng mới và bài học quy hoạch giao thông thủy
Dự án cầu đi bộ sông Sài Gòn có tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, kết nối khu vực trung tâm TP.HCM với khu đô thị mới Thủ Thiêm. Về dài hạn, đây không chỉ là một cây cầu đi bộ, mà là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược phát triển không gian công cộng ven sông, tạo trục kết nối mềm giữa hai bờ. Sà lan chở vòm thép dự kiến đến khu vực neo đậu phía bờ Thủ Thiêm vào chiều 19/10, chuẩn bị cho công tác hợp long dự kiến ngày 21/10. Trong hai ngày 21 và 22/10, luồng đường thủy sẽ tiếp tục bị cấm để phục vụ xoay sà lan, nâng hạ, định vị và hợp long kết cấu vòm thép cầu chính. Bài học ở đây khá rõ: mọi dự án hạ tầng lớn băng qua sông đều phải được thiết kế cùng với một kế hoạch giao thông đường thủy chi tiết, có lộ trình, có thông tin minh bạch và có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cảng vụ, đơn vị thi công và doanh nghiệp vận tải. Nếu làm tốt, cầu đi bộ này không chỉ là biểu tượng kiến trúc, mà còn là ví dụ cho cách TP.HCM cân bằng giữa phát triển đô thị và duy trì mạch máu giao thông đường thủy.
