Quan hệ Việt Nam Malaysia: từ đối tác chiến lược đến trụ cột mới kinh tế số
Quan hệ Việt Nam Malaysia là mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia Đông Nam Á, được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, hợp tác kinh tế sâu rộng và phối hợp chặt chẽ trong ngoại giao khu vực, đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh và an ninh biển. Trong cuộc tiếp Đại sứ Tan Yang Thai chào từ biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định mối quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển năng động và toàn diện. Đây không chỉ là lời đánh giá xã giao mà phản ánh sự thay đổi về chất của khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện: từ hợp tác truyền thống sang những trụ cột mới mang tính định hình tương lai. Việc lãnh đạo hai bên cùng nhấn mạnh mục tiêu đưa quan hệ đi vào chiều sâu cho thấy ý chí chính trị mạnh mẽ để biến những tuyên bố hợp tác thành kết quả thực chất trên cả bình diện song phương và đa phương.
Kinh tế số: phép thử cho tầm vóc đối tác chiến lược toàn diện
Nếu trước đây quan hệ Việt Nam Malaysia được nhận diện chủ yếu qua thương mại hàng hóa và đầu tư truyền thống, thì nay hợp tác kinh tế số đang nổi lên như phép thử cho tầm vóc đối tác chiến lược. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ hai nước có nhiều dư địa trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, kết nối điện, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế biển. Quan trọng hơn, ông đề nghị tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước đẩy mạnh liên kết trong kinh tế số, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Về phía Malaysia, Đại sứ Tan Yang Thai khẳng định nước này coi trọng quan hệ với Việt Nam và ưu tiên thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo và các lĩnh vực tiềm năng khác. Những phát biểu này cho thấy cả hai bên đều nhìn nhận kinh tế số không chỉ là một ngành mới, mà là nền tảng cạnh tranh và kết nối chuỗi giá trị khu vực trong giai đoạn tới.
An ninh, quốc phòng và ngoại giao khu vực: ưu tiên chiến lược trong bối cảnh biến động
Sự năng động của quan hệ Việt Nam Malaysia không dừng lại ở kinh tế mà đang mở rộng sang những lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng, an ninh và hợp tác biển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh định hướng thời gian tới là củng cố niềm tin chính trị, tăng cường trao đổi đoàn, triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao, đồng thời mở rộng hợp tác quốc phòng, an ninh, hợp tác biển cùng thương mại và đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững. Về mặt ngoại giao khu vực, Đại sứ Tan Yang Thai bày tỏ tin tưởng Việt Nam và Malaysia sẽ phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy ASEAN đoàn kết, phát triển, xử lý các vấn đề khu vực bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Trước bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, việc hai nước cùng nhấn mạnh luật pháp quốc tế và giải pháp hòa bình cho thấy sự đồng thuận chiến lược, từ đó củng cố thêm chiều sâu của đối tác chiến lược toàn diện.
Động lực nội tại: tin cậy chính trị và sự tương đồng về định hướng phát triển
Không thể hiểu đà tăng tốc của quan hệ Việt Nam Malaysia nếu bỏ qua nền tảng tin cậy chính trị và sự tương đồng về định hướng phát triển. Trong nhiệm kỳ của Đại sứ Tan Yang Thai, hai nước duy trì đều đặn các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội; các cơ chế hợp tác song phương được phát huy hiệu quả, giao lưu nhân dân ngày càng khởi sắc. Điều này cho thấy hợp tác không chỉ nằm trên văn kiện mà đã thấm vào mạng lưới kết nối giữa bộ máy chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Thêm vào đó, hai nước đều là quốc gia biển, cùng ưu tiên kinh tế số, kinh tế xanh, kết nối năng lượng và điện. Sự giống nhau về lợi ích dài hạn khiến các cam kết trở nên thuyết phục hơn và giảm nguy cơ "hợp tác hình thức". Khi lãnh đạo Việt Nam khẳng định mong muốn vun đắp khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện với nội hàm sâu rộng hơn cả về song phương và đa phương, đó là tín hiệu rõ ràng rằng Hà Nội coi Kuala Lumpur là đối tác đi đường dài chứ không chỉ là lựa chọn mang tính tình thế.
Kết luận: từ nhiệm kỳ đại sứ đến tầm nhìn chung về một ASEAN gắn kết số và an toàn
Cuộc gặp chào từ biệt giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đại sứ Tan Yang Thai không đơn thuần là nghi thức ngoại giao cuối nhiệm kỳ mà phản ánh một bước chuyển về chất trong quan hệ Việt Nam Malaysia. Theo nguồn tin, trong sáu tháng đầu năm 2026, thương mại song phương tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, Malaysia nằm trong nhóm nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam. Con số này cho thấy nền tảng kinh tế đủ mạnh để nâng đỡ những tham vọng mới về hợp tác kinh tế số và an ninh khu vực. Khi hai bên cùng nhất trí đưa khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu và tăng cường phối hợp trong ASEAN trên cơ sở luật pháp quốc tế, quan hệ song phương đã vượt khỏi phạm vi lợi ích riêng quốc gia để hướng tới một tầm nhìn rộng hơn: một khu vực gắn kết trên nền tảng số, tăng trưởng xanh và an ninh được bảo đảm bằng đối thoại. Câu hỏi còn lại không phải là "có hợp tác hay không" mà là "ai sẽ bắt nhịp nhanh hơn với những cơ hội mà mối quan hệ này đang mở ra".
