Điện hạt nhân Ninh Thuận là gì trong bức tranh an ninh năng lượng?
Điện hạt nhân Ninh Thuận là tổ hợp các dự án nhà máy điện hạt nhân được quy hoạch tại khu vực Ninh Thuận, với mục tiêu bổ sung nguồn điện ổn định, quy mô lớn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hỗ trợ tái cơ cấu hệ thống điện quốc gia theo hướng hiện đại, an toàn và phát thải thấp. Với việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045, các nút thắt trong triển khai điện hạt nhân đang dần được tháo gỡ. Đây không chỉ là quyết định kỹ thuật, mà là lựa chọn chính trị: hoặc Việt Nam có một trụ cột nguồn nền ổn định, hoặc tiếp tục chật vật với thiếu điện vào giờ cao điểm và mùa khô.
Nghị quyết 70 và Nghị quyết 44: Gỡ khóa pháp lý cho dự án Ninh Thuận
Điểm bước ngoặt nằm ở Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045. Văn kiện này gửi đi thông điệp rõ ràng: điện hạt nhân không còn bị treo trong vùng xám chính sách mà được đặt lại vào trung tâm chiến lược năng lượng. Cùng với đó, Nghị quyết số 44/2026/QH16 của Quốc hội quyết định tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập, giao Chính phủ tổ chức thực hiện, hướng dẫn xử lý các vấn đề liên quan, xây dựng cơ chế quản lý, điều phối thống nhất và xác định rõ trách nhiệm về an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và bảo vệ môi trường. Câu nói có thể trích dẫn là: "Quốc hội quyết định tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập". Đây chính là cách gỡ từng khóa pháp lý: chia nhỏ rủi ro, rõ trách nhiệm, dễ điều hành.
Giải phóng mặt bằng Ninh Thuận 1: Thước đo năng lực thực thi
Nếu Nghị quyết 70 và 44 là khung, thì công tác bồi thường, tái định cư và giải phóng mặt bằng tại xã Phước Dinh là bài kiểm tra năng lực thực thi. Chiều 24-8, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Qua rà soát, toàn dự án có 783 trường hợp trên 515ha bị ảnh hưởng; đến ngày 23-8, đã lập và niêm yết phương án bồi thường cho 293 trường hợp với 283,5ha, tương ứng khoảng 55% diện tích; đã phê duyệt 291 trường hợp/275,9ha, chi trả cho 84 trường hợp/142,6ha và thu hồi, quản lý 156,1ha, với tổng kinh phí giải ngân khoảng 747 tỷ đồng. Đây là minh chứng cho một sự thật: "Tổng kinh phí đã giải ngân khoảng 747 tỷ đồng, đạt 44,6%".
Tập trung cao độ đến 2026: Tiến độ mặt bằng quyết định số phận dự án
Cuộc họp do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng chủ trì không dừng ở việc nghe báo cáo, mà đi thẳng vào yêu cầu hành động. Ông yêu cầu các sở, ngành, đơn vị, địa phương tập trung cao độ cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng; hồ sơ đủ điều kiện phải được phê duyệt, chi trả, thu hồi đất theo hình thức cuốn chiếu, không chờ hoàn thành đồng loạt. UBND xã Phước Dinh được giao khẩn trương rà soát, thống nhất số liệu, phân loại hồ sơ, xác định rõ người phụ trách và thời hạn xử lý. Đặc biệt, Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh phải triển khai đồng bộ khu tái định cư, tổ chức thi công ngay trên diện tích đã bàn giao, bảo đảm hoàn thành 100% giải phóng mặt bằng trước ngày 15-10-2026. Nói cách khác, nếu mốc 15-10-2026 trễ, niềm tin vào điện hạt nhân Ninh Thuận như trụ cột an ninh năng lượng sẽ lung lay.
Kết luận: Ninh Thuận 1 sẽ là phép thử niềm tin với điện hạt nhân
Điện hạt nhân Ninh Thuận, với hạt nhân là dự án Ninh Thuận 1, đang trở thành phép thử niềm tin cho chiến lược an ninh năng lượng Việt Nam. Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị đã đặt lại điện hạt nhân vào đúng vị trí trong cấu trúc chiến lược năng lượng, trong khi Nghị quyết 44 của Quốc hội cụ thể hóa bằng việc tách dự án thành 3 phần độc lập, kèm yêu cầu rõ ràng về an toàn, an ninh và môi trường. Ở cấp địa phương, sự vào cuộc trực tiếp của UBND tỉnh Khánh Hòa, Tổ Công tác đặc biệt và các sở ngành đã giúp tiến độ giải phóng mặt bằng có chuyển biến tích cực, dù khối lượng công việc còn rất lớn. Nếu các mốc tiến độ về giải phóng mặt bằng đến 15-10-2026 được giữ vững, Ninh Thuận 1 không chỉ là một công trình nguồn điện mà còn là tuyên bố: Việt Nam đủ năng lực tổ chức, đủ bản lĩnh chính trị để bước vào kỷ nguyên điện hạt nhân.
