Nâng cao kỹ năng hàng hải: Từ khẩu hiệu đến chiến lược cạnh tranh
Nâng cao kỹ năng hàng hải cho thuyền viên Việt Nam là chiến lược phát triển nhân lực nhằm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tăng khả năng cạnh tranh của đội ngũ lao động trên các đội tàu khu vực và thế giới thông qua đào tạo, cập nhật kiến thức và chuẩn hóa chứng chỉ nghề nghiệp. Việc Việt Nam quyết định kéo dài Dự án Nâng cao chất lượng thuyền viên Việt Nam (VSUP) đến giai đoạn 2027-2030 không phải một động thái mang tính hình thức, mà là bước xoay trục chiến lược: coi chất lượng thuyền viên là lợi thế cạnh tranh cốt lõi thay vì chỉ dựa vào chi phí lao động thấp. Trong bối cảnh ngành hàng hải quốc tế siết chặt yêu cầu về an toàn, môi trường và lao động, ai sở hữu đội ngũ thuyền viên đạt tiêu chuẩn quốc tế, người đó nắm cửa vào những tuyến vận tải quan trọng.
VSUP 2027-2030: Chuẩn thuyền viên gắn chặt tiêu chuẩn quốc tế
Chiều 25.8, tại trụ sở Công đoàn Đóng tàu Nhật Bản, đoàn Việt Nam do ông Ngô Duy Hiểu dẫn đầu đã tham dự cuộc họp lần thứ 83 của Ban Quản lý Dự án VSUP. Một trong những nội dung then chốt là bàn về biên bản gia hạn VSUP giai đoạn 2027-2030. Đây là chương trình hợp tác thực tiễn giữa công đoàn hàng hải Việt Nam và công đoàn thuyền viên Nhật Bản, nhằm nâng chất lượng đội ngũ sỹ quan, thuyền viên Việt Nam để thích ứng các yêu cầu mới của ngành hàng hải quốc tế. Các khoá đào tạo tiếng Anh, nghiệp vụ ngắn hạn sẽ được cập nhật để bám sát yêu cầu về kỹ năng nghề, các công ước quốc tế, tiêu chuẩn an toàn, bảo vệ môi trường, cảng xanh, vận tải xanh. Nói cách khác, nâng cao kỹ năng hàng hải không còn là chuyện “học thêm”, mà là tấm vé bắt buộc nếu thuyền viên muốn đứng vững trên thị trường lao động quốc tế.
Mục tiêu 75% học nâng cao tay nghề: Công đoàn hàng hải bước vào “thời đại công dân học tập”
Song song VSUP, công đoàn hàng hải đã ban hành hướng dẫn triển khai chương trình “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong công nhân lao động tại các doanh nghiệp đến năm 2030” giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm không chỉ là đào tạo nghề, mà là xây dựng thói quen tự học, từ nâng trình độ tay nghề đến hiểu biết pháp luật, kỹ năng sống. Mục tiêu đáng chú ý nhất: phấn đấu 75% đoàn viên, người lao động tham gia học tập nâng cao trình độ tay nghề, kỹ năng nghề. Bên cạnh đó, 65% người lao động được phổ biến về công nghệ thông tin, công nghệ số. Nếu đạt được, đây sẽ là bước chuyển quan trọng: thuyền viên Việt Nam không chỉ biết vận hành con tàu, mà còn trở thành những “công dân học tập” có khả năng thích ứng với số hóa trong chuỗi logistics biển.
Lợi ích trực tiếp cho thuyền viên Việt Nam và sức cạnh tranh của đội tàu
Việc kéo dài VSUP và chương trình học tập suốt đời không phải là câu chuyện chính sách xa vời, mà chạm trực tiếp vào túi tiền và tương lai nghề nghiệp của từng thuyền viên Việt Nam. Các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức giúp nâng chất lượng đội ngũ sỹ quan, thuyền viên, qua đó tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm ổn định, thu nhập tốt trên đội tàu Nhật và quốc tế. Các nội dung đào tạo mới được thiết kế sát hơn với nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng phát triển vận tải biển. Nói thẳng: ai chịu học, chịu chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ có cơ hội đi các tàu lớn hơn, tuyến dài hơn; ai dừng lại ở kỹ năng cũ sẽ bị bỏ lại ở phân khúc ít hấp dẫn, dễ bị thay thế.
Phát triển nhân lực hàng hải: Từ sáng kiến công đoàn đến sức mạnh quốc gia trên biển
Đằng sau các con số và chương trình là một thông điệp chiến lược: phát triển nhân lực hàng hải chính là đầu tư vào lợi thế dài hạn của nền kinh tế biển. Thông qua VSUP, mục tiêu là nâng chất lượng đội ngũ sỹ quan, thuyền viên để họ đủ sức đáp ứng yêu cầu mới của ngành hàng hải quốc tế bằng đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức thường xuyên. Về phía công đoàn hàng hải, nhiệm vụ là tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người lao động hình thành thói quen tự học, tham gia các hình thức bồi dưỡng, thi tay nghề, học kỹ năng sống, kỹ năng số. Khi thuyền viên Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế, họ không chỉ mang lại lợi thế nhân công chất lượng cao cho đội tàu trong khu vực, mà còn củng cố vai trò của quốc gia trong mạng lưới thương mại hàng hải Đông Nam Á, ở vị thế không còn là “nhà cung cấp lao động giá rẻ” mà là đối tác nguồn nhân lực có kỹ năng cao.
