Tăng trưởng nhanh, nhưng giá trị nằm ở hiệu quả
Kinh tế số là phần hoạt động kinh tế dựa trên công nghệ số, nền tảng trực tuyến và dữ liệu để tạo ra, phân phối hoặc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ. Theo báo cáo thường niên e-Conomy SEA do Google, Temasek và Bain & Company thực hiện, tổng giá trị hàng hóa của kinh tế số Việt Nam được dự báo đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước. Mức tăng này thuộc nhóm nhanh nhất Đông Nam Á, trong bối cảnh toàn khu vực tăng 17% mỗi năm. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng không nên xem quy mô dự báo như bằng chứng rằng mọi doanh nghiệp đều đang tăng năng suất. Điều quan trọng hơn là tăng trưởng có chuyển thành giao dịch thuận tiện, dịch vụ hữu ích và hoạt động kinh doanh hiệu quả hay không. Báo cáo ghi nhận đà tăng hai chữ số ở thương mại điện tử, du lịch trực tuyến, cho vay số và thanh toán số; các lĩnh vực này cùng tạo nên nền móng thực chất hơn cho con số tổng thể.
45 triệu người dùng AI: phổ cập đã thành, giá trị còn phải chứng minh
Google thống kê Việt Nam có 45 triệu người dùng AI tạo sinh, tương đương 65% lực lượng lao động. Con số cho thấy AI đã vượt khỏi phạm vi thử nghiệm của một nhóm nhỏ: cứ năm người dùng thì có hai người dùng hằng ngày và mỗi người dùng sử dụng trung bình ít nhất năm công cụ AI khác nhau. Mức độ gắn kết này mở ra cơ hội cải thiện học tập, tìm kiếm thông tin và xử lý công việc, nhưng số lượt sử dụng tự nó chưa nói lên chất lượng hay năng suất tạo ra. Dấu hiệu gắn với đời sống thường nhật là 17% câu lệnh của người Việt trên chatbot Gemini phục vụ học tập. Tiếng Việt chiếm 80% các cuộc hội thoại với AI tại Việt Nam, cho thấy công cụ phù hợp ngôn ngữ bản địa có vai trò thiết thực. Bước tiếp theo không chỉ là tăng số người dùng AI, mà là giúp họ dùng công nghệ an toàn và giải quyết công việc cụ thể.
Thương mại điện tử là đầu tàu, AI đang đổi cách bán hàng
Thương mại điện tử là động lực chính của kinh tế số, chiếm khoảng hai phần ba quy mô và được dự báo đạt 32 tỷ USD trong năm 2026, tăng 22% so với năm trước. Quy mô giao dịch lớn khiến những cải thiện nhỏ trong tìm kiếm sản phẩm, tư vấn và giao nhận có thể tác động đến nhiều người mua lẫn người bán. Các nền tảng đang dùng AI để cá nhân hóa trải nghiệm, giúp người bán tiếp cận khách hàng và tự động hóa một số khâu vận hành như đăng sản phẩm. Báo cáo cũng cho biết bốn trên năm người dùng sẵn sàng giao việc mua sắm cho tác nhân AI. Đây là khả năng đáng theo dõi, không phải giấy phép để mặc định người tiêu dùng muốn máy quyết định thay mình. Muốn tăng trưởng bền, nền tảng cần làm rõ vì sao sản phẩm được gợi ý, bảo vệ dữ liệu và giữ quyền lựa chọn trong tay khách hàng. AI có ích khi giảm phiền toái, không phải khi chỉ thúc đẩy thêm đơn hàng.
Nhu cầu thiết bị thông minh cần gắn với năng lực cung ứng
Đà số hóa còn đi cùng xu hướng nâng cấp tiêu dùng và mở rộng kênh bán trực tuyến. Nhu cầu với thiết bị điện tử tiêu dùng 3C, thiết bị nhà thông minh và đồ gia dụng nhỏ đang tăng, tạo dư địa cho doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối. Vì thế, thị trường thiết bị thông minh không chỉ là câu chuyện người mua sắm thêm sản phẩm; nó còn đặt ra bài toán về chất lượng, nguồn cung ổn định và khả năng sửa chữa, hỗ trợ sau bán. Hợp tác trực tiếp với nhà sản xuất có thể giúp nhà phân phối linh hoạt hơn trước thay đổi thị hiếu, còn các mô hình gia công và sản xuất theo thiết kế mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp trong nước. Một dấu mốc kết nối ngành là Triển lãm Quốc tế điện tử và thiết bị thông minh Việt Nam (IEAE Hanoi 2026), diễn ra từ ngày 5 đến 7/11/2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam ở Đông Anh, Hà Nội. Triển lãm có hơn 300 doanh nghiệp trên diện tích trưng bày hơn 20.000 m².
Triển vọng 49 tỷ USD là lý do để lạc quan, nhưng không phải thước đo thành công duy nhất. AI phổ cập và thương mại điện tử đang mở rộng thị trường; thiết bị thông minh cùng chuỗi cung ứng sẽ quyết định một phần khả năng đáp ứng nhu cầu ấy. Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa lâu dài khi người dùng được hưởng dịch vụ tốt hơn, doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và công nghệ tạo ra giá trị vượt quá những con số dự báo.
