Mốc GMV phản ánh đà tăng trưởng rộng khắp
Kinh tế số Việt Nam là tổng hoạt động thương mại và dịch vụ được thực hiện hoặc hỗ trợ qua nền tảng số, từ mua sắm trực tuyến đến thanh toán, giải trí và di chuyển. Theo Báo cáo e-Conomy SEA 2026 của Google, Temasek và Bain & Company, GMV Việt Nam được dự báo đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với cùng kỳ. Đây là tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất Đông Nam Á, đồng hạng với Malaysia. Con số này có sức nặng không chỉ vì quy mô, mà còn vì tăng trưởng hai chữ số xuất hiện ở cả bốn lĩnh vực cốt lõi. Nói cách khác, thị trường không chỉ dựa vào một ứng dụng hay một thói quen nhất thời. Tuy vậy, GMV là tổng giá trị giao dịch hàng hóa và dịch vụ, không đồng nghĩa với doanh thu hay lợi nhuận của doanh nghiệp. Để hiểu sức bền của đà tăng, cần nhìn vào các ngành đang tạo ra nó.
Thương mại điện tử là đầu tàu, nhưng không đơn độc
Thương mại điện tử chiếm khoảng hai phần ba quy mô kinh tế số và tăng 22%, đạt GMV 32 tỷ USD; dự báo của báo cáo đưa lĩnh vực này lên 61 tỷ USD vào năm 2030. Đây là động lực lớn nhất, nhưng triển vọng khu vực còn được mở rộng bởi du lịch trực tuyến, truyền thông số, gọi xe và giao đồ ăn. Du lịch trực tuyến tăng 15%, lên 5 tỷ USD; truyền thông trực tuyến tăng 17%, lên 7 tỷ USD; còn gọi xe công nghệ và giao đồ ăn cùng tăng 17%, đạt 6 tỷ USD. Những con số này cho thấy người dùng đã đưa nền tảng số vào nhiều hoạt động thường nhật, từ đặt chuyến đi đến gọi bữa ăn. Các dịch vụ tài chính số cũng góp phần mở rộng hệ sinh thái, nhất là thanh toán và cho vay số. Đà tăng vì thế không nên được đọc như câu chuyện riêng của mua sắm trực tuyến.
AI biến thói quen số thành lợi thế cạnh tranh
AI đang tác động trực tiếp đến cả hai phía của giao dịch: nền tảng dùng công nghệ này để tiếp cận đúng khách hàng, cải thiện tỷ lệ chốt đơn và tự động hóa công việc của người bán, chẳng hạn khâu đăng tải sản phẩm. Nền tảng càng giảm được ma sát trong mua bán, người tiêu dùng càng dễ tìm và đặt hàng; người bán cũng có thêm công cụ để vận hành hiệu quả hơn. Mức độ sử dụng AI tại Việt Nam đã vượt khỏi nhóm thử nghiệm: báo cáo ghi nhận 45 triệu người dùng AI tạo sinh, tương đương 65% lực lượng lao động, cùng 31 tỷ lượt truy vấn mỗi năm. Cứ năm người dùng thì có hai người sử dụng AI hằng ngày; 44% hành trình tiêu dùng bắt đầu từ AI, và bốn trên năm người sẵn sàng giao việc mua sắm cho tác nhân AI. Với người dùng bình thường, điều đó có thể đồng nghĩa với việc tìm sản phẩm và lựa chọn dịch vụ được hỗ trợ ngày càng nhiều bởi công cụ AI.
Triển vọng phụ thuộc vào việc chuyển quy mô thành giá trị
Các chỉ dấu tài chính số củng cố bức tranh tăng trưởng. Cho vay số tăng 34%, đạt dư nợ 14 tỷ USD, trong khi thanh toán số ghi nhận tổng giá trị giao dịch 197 tỷ USD, tăng 21%; báo cáo dự báo con số thanh toán này hướng tới 302 tỷ USD vào năm 2030. Đáng chú ý, sự gia tăng 38% của các giao dịch không tiền mặt trong đầu năm 2026 đã trực tiếp thúc đẩy đà tăng thanh toán số. Tuy nhiên, GMV cao không bảo đảm tự thân rằng doanh nghiệp có lợi nhuận tốt hay người dùng được bảo vệ đầy đủ. Tăng trưởng kinh tế số cần được đánh giá cả qua chất lượng dịch vụ, an toàn thanh toán, khả năng tiếp cận và cách sử dụng dữ liệu. Báo cáo cũng nêu vai trò của sự đón nhận tích cực từ người dùng và các chính sách AI chủ động cấp quốc gia. Nếu những điều kiện này song hành với đổi mới nền tảng, dự báo 49 tỷ USD sẽ phản ánh một hệ sinh thái có chiều sâu hơn, chứ không chỉ là quy mô giao dịch lớn.
