Sân bay Quảng Trị PPP: Từ dự án công-tư-nhân đến cửa ngõ mới của Bắc Trung Bộ
Sân bay Quảng Trị PPP là cảng hàng không được đầu tư theo mô hình đối tác công – tư, nơi nhà nước và doanh nghiệp cùng chia sẻ trách nhiệm đầu tư, xây dựng và vận hành, với mục tiêu hình thành một cửa ngõ hàng không mới cho khu vực Bắc Trung Bộ, tăng cường kết nối vùng, bổ sung năng lực khai thác sân bay 2026 và khẳng định vai trò của khu vực tư nhân trong phát triển các dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn tại Việt Nam. Quan điểm đáng chú ý ở đây là: sân bay công-tư-nhân Việt Nam chỉ có ý nghĩa khi nó thực sự trở thành hạt nhân cho liên kết vùng, chứ không phải một công trình mang tính phong trào. Là sân bay PPP thứ hai của Việt Nam, Cảng hàng không Quảng Trị đang được kỳ vọng trở thành động lực mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và hội nhập quốc tế.
Giai đoạn nước rút: Mặt bằng gần hoàn tất trên công trường gần 268 ha
Sau hơn 2 năm triển khai, công tác giải phóng mặt bằng – khâu phức tạp nhất của mọi dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn – đang đi đến chặng cuối tại Cảng hàng không Quảng Trị. Quan điểm đáng nói là địa phương chọn cách “bám cơ sở”, đối thoại đến từng hộ dân thay vì nóng vội áp lực tiến độ. Dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng trên diện tích 267,804 ha, gần tương đương tổng quy mô 267,974 ha; phần còn lại chỉ khoảng 0,32 ha tại xã Cửa Việt, liên quan đến 3 trường hợp bị ảnh hưởng. Nhìn từ góc độ quản trị dự án, việc xử lý nốt phần diện tích cực nhỏ nhưng liên quan đến quyền lợi người dân mới là phép thử cho mô hình sân bay công-tư-nhân Việt Nam: nhà đầu tư có thể nhanh, nhưng chỉ chính quyền địa phương mới tạo được sự đồng thuận đủ bền để dự án cất cánh đúng nghĩa.
Nhịp thi công 3 ca, 4 kíp dưới gió Lào: tốc độ có đi kèm chất lượng?
Những ngày đầu tháng 8, nhịp độ thi công trên đại công trường gần 268 ha được mô tả là gần như không ngừng nghỉ, với hàng trăm kỹ sư, công nhân và hàng chục thiết bị cơ giới làm việc từ sáng sớm đến đêm muộn. Trên nhiều mũi thi công, các nhà thầu duy trì nhịp “3 ca, 4 kíp” để hướng tới mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Câu hỏi đặt ra là: tốc độ liệu có đi cùng chuẩn chất lượng và an toàn cần thiết cho một dự án hạ tầng hàng không? Điều kiện thi công khu vực ven biển Quảng Trị với gió lớn, cát biển và thời tiết khắc nghiệt đặt ra yêu cầu cao về an toàn lao động và tổ chức thi công; có những ngày gió Lào thổi rát mặt, cát bay khắp công trường nhưng công nhân vẫn động viên nhau bám việc. Nếu không kiểm soát tốt khâu kỹ thuật, mô hình PPP có thể bị nghi ngờ là đặt lợi ích tiến độ lên trên an toàn dài hạn.
Mặt bằng, đường dây điện 110 kV và bài toán đồng thuận xã hội
Những nút thắt cuối cùng của sân bay Quảng Trị PPP không nằm ở nhà ga hay đường cất hạ cánh mà nằm trên giấy tờ đất đai và hành lang tuyến điện. Việc di dời đường dây điện 110 kV buộc các đơn vị liên quan phải tập trung vào bồi thường, hỗ trợ, với phương án phần móng trụ điện cơ bản đã hoàn thiện và chờ phê duyệt. Cơ quan chức năng đã kiểm kê, áp giá sơ bộ cho 12 trường hợp tại hành lang tuyến, chi trả trước tiền bồi thường cho 9 trường hợp, phần còn lại tiếp tục rà soát hồ sơ, xác định nguồn gốc sử dụng đất, đo đạc và hoàn thiện phương án. Việc lãnh đạo tỉnh yêu cầu vừa thực hiện đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ, vừa tăng cường tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận cho thấy một thực tế: nếu phần “công” không bảo vệ được lợi ích người dân, phần “tư” sẽ khó có thể duy trì hình ảnh nhà đầu tư hạ tầng hàng không có trách nhiệm.
Từ công trường đến mạng lưới đa phương thức: ý nghĩa thực sự của khai thác sân bay 2026
Nếu nhìn sân bay Quảng Trị PPP chỉ như một dự án đơn lẻ, thành công sẽ bị thu hẹp vào mốc thời gian khai thác sân bay 2026. Nhưng theo quy hoạch điều chỉnh, Quảng Trị đang phấn đấu trở thành cực tăng trưởng của Bắc Trung Bộ, trung tâm năng lượng, logistics, kinh tế biển và là cửa ngõ kết nối với Lào, Thái Lan, Campuchia cùng tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Khi vận hành đồng bộ với cảng biển Mỹ Thủy, hệ thống cửa khẩu quốc tế, cao tốc Bắc – Nam và Hành lang kinh tế Đông – Tây, sân bay này được kỳ vọng góp phần hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, tạo nền tảng cho thương mại, dịch vụ và logistics. Chính vì vậy, câu chuyện không chỉ là đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026, mà là liệu mô hình sân bay công-tư-nhân Việt Nam có thực sự tạo ra giá trị phát triển lâu dài cho vùng, thay vì chỉ thêm một điểm trên bản đồ hàng không.
