Long Thành bước vào giai đoạn nước rút: định nghĩa một cửa ngõ hàng không mới
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế mới có quy mô lớn, được xây dựng để trở thành cửa ngõ chủ lực trong mạng lưới hạ tầng hàng không Việt Nam, đáp ứng nhu cầu vận chuyển khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, đồng thời mở rộng vai trò của quốc gia trong thương mại và logistics toàn cầu. Ở thời điểm hiện tại, điểm quan trọng không còn là câu hỏi “có hoàn thành hay không”, mà là Long Thành sẽ về đích với chất lượng vận hành đến mức nào. Theo kế hoạch, sân bay Long Thành bắt đầu bước vào giai đoạn thử nghiệm vận hành từ cuối tháng 9, hướng tới khai thác thương mại từ tháng 12/2026. Đây là lịch trình tham vọng nếu so với tính toán của đơn vị tư vấn nước ngoài, khi họ cho rằng thời gian xây dựng cần ít nhất 45 tháng, trong khi phía chủ đầu tư chỉ tự cho mình 39 tháng để hoàn thành. Thông điệp rất rõ ràng: Việt Nam muốn Long Thành không chỉ kịp tiến độ, mà còn đủ chuẩn để trở thành cửa ngõ trung chuyển mới trong khu vực.
Tiến độ gần 80%: những gói thầu đường găng định hình khả năng khai thác
Các con số tiến độ của sân bay Long Thành cho thấy dự án đã qua giai đoạn xây dựng thô và đang đi vào phần việc quyết định vận hành. Đến ngày 7/9, dự án thành phần 3 đã thực hiện hơn 61.624 tỉ đồng, tương đương 79,46% giá trị hợp đồng; tính đến đầu tháng 9, tổng giá trị thực hiện của 16 gói thầu xây lắp chính đạt hơn 80% giá trị hợp đồng, trong đó 4 gói đã hoàn thành. Đây là những con số không chỉ đẹp trên báo cáo, mà còn phản ánh rõ sân bay Long Thành tiến độ đã bước qua ngưỡng “có thể trì hoãn” sang “buộc phải về đích”. Những hạng mục kỹ thuật cốt lõi như đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay đang tiệm cận hoàn thành, với một số gói đạt từ hơn 81% đến gần 100% giá trị hợp đồng. Đường cất hạ cánh cũng đã được chuẩn bị để phục vụ bay hiệu chuẩn trong tháng 10. Điều này cho thấy lần thử lửa đầu tiên của Long Thành sẽ nằm ở năng lực hạ cất cánh thực tế, chứ không phải trên các bản vẽ.
Nhà ga hành khách: ưu tiên tuyệt đối trong cuộc chạy đua tiến độ
Nếu đường băng quyết định việc máy bay có thể hạ cánh, thì nhà ga hành khách Long Thành sẽ quyết định hành khách có muốn quay lại sân bay này hay không. Trong số 4 gói thầu thuộc đường găng tiến độ, gói 5.10 – thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách – được ưu tiên nguồn lực đặc biệt vì quy mô lớn, phạm vi công việc phức tạp và liên quan trực tiếp tới khả năng vận hành nhà ga. Đến nay, gói thầu này đã hoàn thành khoảng hơn 77% giá trị thực hiện, với phần xây dựng và hoàn thiện đạt gần 83%, hệ thống điện khoảng 94% và lắp đặt thiết bị nhà ga khoảng 71%. Tại khu vực nhà ga, các đội thi công đang đồng thời hoàn thiện kiến trúc, lắp đặt thiết bị, đấu nối điện, thử nghiệm hệ thống xử lý hành lý, thang cuốn, cầu ống lồng. Sự ưu tiên dành cho khu vực cánh Tây và khu trung tâm nhà ga cho thấy chiến lược rõ ràng: phải sớm có một cấu trúc hoàn chỉnh cho khai thác ban đầu, rồi mới mở rộng dần các khu vực còn lại. Đây là cách tiếp cận thực tế nếu muốn kịp mốc khai thác thương mại 2026 mà vẫn đảm bảo trải nghiệm tối thiểu cho hành khách.
Thử nghiệm vận hành sân bay: 15–20 kịch bản để kiểm chứng năng lực thực
Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn nước rút không nằm ở số lượng bê tông đổ thêm, mà ở cách sân bay Long Thành được kiểm chứng năng lực vận hành trước khi đón chuyến bay thương mại đầu tiên. Liên danh tư vấn đã xây dựng khoảng 55 kịch bản chạy thử cho giai đoạn thử nghiệm vận hành sân bay, trong đó chủ đầu tư xác định khoảng 15–20 kịch bản cốt lõi phục vụ yêu cầu bay thương mại để bắt đầu chạy thử từ cuối tháng 9/2026. Đây là bước chuyển tư duy từ “xây cho kịp tiến độ” sang “vận hành được và an toàn”, điều mà bất kỳ dự án hạ tầng hàng không Việt Nam nào cũng buộc phải đối mặt. Quan trọng hơn, giai đoạn thử nghiệm không thể tách rời các gói thầu đường găng: giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa số 1, nhà để xe đều phải đạt mức kết nối đủ dùng cho vận hành ban đầu. Khi nhiều hệ thống được thử nghiệm đồng thời, một trục trặc nhỏ ở khâu điều phối mặt bằng hay kỹ thuật có thể kéo chậm toàn bộ kế hoạch khai thác thương mại 2026. Long Thành vì thế đang vận hành thử cả năng lực hạ tầng lẫn năng lực điều hành của chính mình.
Từ công trường đến chuỗi cung ứng toàn cầu: Long Thành định vị lại hạ tầng hàng không Việt Nam
Không nên nhìn Long Thành đơn thuần như một dự án xây dựng lớn, vì sức nặng thực sự của nó nằm ở việc tái định vị hạ tầng hàng không Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc đưa sân bay Long Thành vào khai thác không chỉ liên quan đến năng lực vận chuyển hành khách và hàng hóa, mà còn được kỳ vọng tạo thêm động lực cho quá trình mở rộng vai trò của Việt Nam trong mạng lưới thương mại và logistics quốc tế. Một cửa ngõ hàng không quy mô lớn có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vận chuyển, đồng thời mở rộng khả năng tham gia vào các mạng lưới logistics và chuỗi giá trị xuyên biên giới. Theo đánh giá, dự án có thể góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới vận chuyển hàng hóa và hành khách toàn cầu, hướng tới khả năng trở thành một trung tâm trung chuyển quốc tế. Nếu Long Thành về đích đúng hẹn và vận hành ổn định từ cuối năm 2026, câu chuyện thành công sẽ không chỉ nằm ở chỗ hoàn thành thêm một sân bay, mà ở việc hệ sinh thái kinh tế – logistics quanh nó được kích hoạt. Đó mới là bước ngoặt dài hạn mà các doanh nghiệp và người dân có quyền kỳ vọng khi nhìn vào công trường đang chạy nước rút hôm nay.
