Sân bay PPP thứ hai tăng tốc nước rút: bài test cho tham vọng hạ tầng giao thông miền Trung
Cảng hàng không Quảng Trị là sân bay Quảng Trị được đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP), với diện tích gần 268 ha và mục tiêu khai thác thương mại vào cuối năm 2026, hiện bước vào giai đoạn tăng tốc cuối cùng cả về giải phóng mặt bằng lẫn thi công các hạng mục kỹ thuật then chốt. Đây không chỉ là một dự án PPP Việt Nam mang tính tiên phong mà còn là bài kiểm tra thực tế cho năng lực tổ chức các công trình hạ tầng giao thông lớn trong bối cảnh địa phương đặt cược vào vai trò của tư nhân. Là sân bay PPP thứ hai của cả nước, dự án này đang được chú ý không phải vì quy mô hoành tráng, mà vì nó sẽ cho thấy liệu mô hình PPP có đủ linh hoạt để “cộng hưởng” với tốc độ hành chính và đồng thuận xã hội hay không. Nếu Cảng hàng không Quảng Trị cất cánh đúng hẹn, thông điệp gửi tới các nhà đầu tư hạ tầng sẽ mạnh mẽ hơn bất kỳ bản quy hoạch nào.
Giải phóng mặt bằng: nút thắt 0,32 ha cho cả một tham vọng vùng
Sau hơn 2 năm triển khai, công tác giải phóng mặt bằng – khâu luôn gây đau đầu trong các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn – đã gần về đích tại sân bay Quảng Trị. Báo cáo địa phương cho biết 267,804 ha đã được bàn giao, gần như trọn vẹn so với tổng quy mô 267,974 ha; phần còn lại chỉ 0,32 ha tại xã Cửa Việt, liên quan đến 3 trường hợp bị ảnh hưởng. Nhìn vào con số, nhiều người có thể nghĩ đây là bước cuối khá “nhỏ nhặt”. Nhưng thực tế, 0,32 ha còn vướng lại lại là 0,32 ha quyết định tiến độ thi công đường dây 110 kV, hành lang tuyến và những hạng mục không thể trì hoãn. Việc phải kiểm kê 12 trường hợp, chi trả trước cho 9 trường hợp và tiếp tục rà soát nguồn gốc đất cho các trường hợp còn lại cho thấy bài toán không nằm ở diện tích, mà ở cách xử lý chính sách và đối thoại với người dân. Ở đây, Quảng Trị đang chọn cách đi khó nhưng đúng: ưu tiên sự đồng thuận, thực hiện đầy đủ chế độ bồi thường, hỗ trợ, thay vì đẩy nhanh tiến độ bằng những biện pháp cưỡng chế gây đứt gãy niềm tin.
Nhịp công trường 3 ca, 4 kíp dưới gió Lào: quyết tâm cất cánh cuối năm 2026
Trên công trường rộng gần 268 ha, không khí hiện tại đúng nghĩa “chạy đua với thời gian”. Hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng hàng chục thiết bị cơ giới chia ca từ sáng sớm đến đêm muộn, nhiều tổ đội tự nguyện tăng ca cuối tuần, làm xuyên đêm để bám tiến độ các hạng mục cuối cùng. Tại khu vực nhà ga hành khách, đội cơ điện như chia sẻ của anh Nguyễn Sơn Hà đang hoàn thiện những chi tiết kỹ thuật cuối; ở trạm biến áp, nhóm hơn 30 lao động địa phương do ông Hoàng Việt Hậu phụ trách vẫn bám việc dưới cái nắng bỏng rát và gió Lào cát bay rát mặt. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Trên nhiều mũi thi công, các nhà thầu đang duy trì nhịp độ làm việc theo mô hình ‘3 ca, 4 kíp’ để đẩy nhanh tiến độ, hướng tới mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026”. Đó không chỉ là kế hoạch tiến độ, mà là cam kết công khai với xã hội – một dạng “hợp đồng niềm tin” giữa chủ đầu tư, chính quyền và người dân địa phương. Tốc độ thi công gần như không ngừng nghỉ cho thấy một thực tế: khi nút thắt mặt bằng được xử lý tương đối, năng lực thi công của các nhà thầu Việt Nam đủ sức đáp ứng các mốc thời gian tham vọng, với điều kiện mặt bằng và thủ tục không “phản tiến độ”.
Vai trò chiến lược của sân bay Quảng Trị trong không gian phát triển Bắc Trung Bộ
Theo quy hoạch điều chỉnh, Quảng Trị đặt mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng mới của Bắc Trung Bộ, trung tâm năng lượng, logistics, kinh tế biển, đồng thời là cửa ngõ kết nối với Lào, Thái Lan, Campuchia và tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Trong chiến lược đó, sân bay Quảng Trị được kỳ vọng như một động lực mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Giá trị của dự án không nằm ở việc thêm một sân bay trong “bản đồ bay” quốc gia, mà ở chỗ nó khóa chặt mối liên kết giữa cảng biển Mỹ Thủy, hệ thống cửa khẩu quốc tế, cao tốc Bắc–Nam và Hành lang kinh tế Đông–Tây. Khi vận hành đồng bộ, mạng lưới này có thể tạo ra một cấu trúc hạ tầng giao thông đa phương thức, giúp Quảng Trị chuyển từ vị trí “đi qua” sang vị trí “đi đến” trong chuỗi thương mại và logistics khu vực. Đặt trong bối cảnh đó, từng mét vuông giải phóng mặt bằng, từng ca thi công dưới gió Lào không còn là câu chuyện nội bộ một dự án, mà là những mắt xích nhỏ của chiến lược tái định vị tỉnh trên bản đồ kinh tế miền Trung. Chính vì thế, việc giữ vững tiến độ sân bay Quảng Trị là thước đo cho khả năng hiện thực hóa các tham vọng quy hoạch vốn dễ bị nghi ngờ là “đẹp trên giấy”.
Từ bài học Quảng Trị đến câu hỏi cho tương lai các dự án PPP hạ tầng giao thông
Là sân bay PPP thứ hai của Việt Nam, Cảng hàng không Quảng Trị mang theo nhiều kỳ vọng về sự tham gia sâu hơn của khu vực tư nhân trong phát triển hạ tầng giao thông quốc gia. Nhưng thực tế triển khai đã chỉ ra một điểm cốt lõi: cho dù vốn và kỹ thuật do khối tư nhân đảm nhận, tiến độ dự án vẫn phụ thuộc rất lớn vào năng lực giải phóng mặt bằng, xử lý thủ tục và khả năng tạo dựng đồng thuận xã hội. Trong giai đoạn nước rút, phó chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành phối hợp chặt chẽ, hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tăng cường tuyên truyền, vận động để bảo đảm dự án đi đúng kế hoạch. Điều này cho thấy vai trò định hình và dẫn dắt của nhà nước trong các dự án PPP vẫn không thể giảm nhẹ: nhà đầu tư có thể mang tiền và công nghệ đến, nhưng “quyền mở đường” vẫn nằm trong tay chính quyền và cộng đồng địa phương. Nhìn từ sân bay Quảng Trị, một kết luận khá thẳng thắn là: nếu Việt Nam muốn các dự án PPP Việt Nam trở thành trụ cột cho phát triển hạ tầng, thì cải cách sâu hơn về quy trình giải phóng mặt bằng và quản lý tiến độ là điều bắt buộc. Cuối cùng, khả năng cất cánh đúng hẹn của sân bay Quảng Trị sẽ là lời trả lời rõ ràng nhất cho câu hỏi: chúng ta đã sẵn sàng để tư nhân đồng hành lâu dài trong các công trình hạ tầng lớn hay chưa.
