Thành tích 100% trúng tuyển đại học: Một cú hích cho giáo dục vùng rẻo cao
Hiện tượng một trường vùng cao đạt kết quả 100% trúng tuyển đại học trong hai năm liên tiếp là minh chứng rõ ràng rằng, nếu có chiến lược giáo dục phù hợp, sự đồng hành của thầy cô và tinh thần vượt khó của học sinh dân tộc thiểu số, giáo dục vùng rẻo cao hoàn toàn có thể bứt phá, rút ngắn khoảng cách với những nơi có điều kiện kinh tế – xã hội thuận lợi hơn. Đây không phải câu chuyện may mắn, mà là kết quả của một mô hình dạy học được xây dựng có ý thức và kiên trì.
Lớp 12A1 Trường THPT Quế Phong đạt tỷ lệ 100% học sinh trúng tuyển đại học, nối tiếp một lớp khác của năm học trước cũng đạt kết quả tương tự. Trong bối cảnh phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, sống ở những bản làng xa xôi, thành tích này đã tạo nên cú hích tâm lý mạnh mẽ cho giáo dục vùng rẻo cao. Nó cho thấy một trường vùng cao đạt kết quả nổi bật không phải là ngoại lệ không thể lặp lại, mà là dấu hiệu của một sự chuyển dịch chất lượng. Ở tầm rộng hơn, giáo dục Nghệ An cũng đang nằm trong nhóm dẫn đầu về kết quả thi tốt nghiệp THPT, xếp thứ 3 cả nước trong kỳ thi 2026.
Nghị lực học sinh dân tộc thiểu số: Nền móng tinh thần cho thành công
Điều đáng chú ý nhất trong câu chuyện 100% trúng tuyển đại học ở THPT Quế Phong không chỉ là con số, mà là hành trình của những học sinh dân tộc thiểu số từ các bản làng Tri Lễ, Tiền Phong, Thông Thụ, Mường Quàng… Vượt qua quãng đường hàng chục km, điều kiện học tập thiếu thốn, nhiều em phải ở trọ xa gia đình, các em vẫn giữ được ý thức tự học cao và không từ bỏ mục tiêu bước vào giảng đường đại học.
Trong bức tranh rộng hơn của giáo dục Nghệ An, không ít học sinh xuất sắc đến từ địa bàn rẻo cao, là người dân tộc thiểu số, gia cảnh hết sức khó khăn nhưng nỗ lực vượt nghịch cảnh để trở thành tấm gương sáng trong học tập. "Trong số các em được tuyên dương hôm nay có những học sinh là người dân tộc thiểu số, rẻo cao, nhiều em gia cảnh hết sức khó khăn đã nỗ lực vượt khó đạt thành tích xuất sắc". Thành tích của Quế Phong nhấn mạnh rằng nghị lực không tự sinh ra; nó được nuôi dưỡng bởi niềm tin mà nhà trường, thầy cô và chính sách địa phương dành cho học sinh vùng cao.
Chiến lược dạy học: Định hướng môn học và đồng hành ba năm liền
Nếu chỉ nói đến nỗ lực cá nhân, chúng ta sẽ bỏ qua yếu tố quyết định: cách trường vùng cao tổ chức dạy học. Từ khi áp dụng Chương trình giáo dục phổ thông 2018, THPT Quế Phong chọn một hướng đi đầy tính chiến lược: định hướng học sinh lựa chọn môn học phù hợp năng lực và sở trường, gắn với con đường xét tuyển đại học và nghề nghiệp sau này. Ngay từ đầu khóa, trường bố trí 8 lớp định hướng khoa học tự nhiên và 7 lớp khoa học xã hội, dù không ít người lo ngại học sinh vùng cao khó theo kịp mô hình phân hóa này.
Ba năm học không chỉ là thời gian dạy kiến thức. Ban giám hiệu và giáo viên thường xuyên gặp gỡ, tâm sự, động viên, giúp học sinh củng cố kiến thức, xác định mục tiêu và xây dựng niềm tin vào khả năng của bản thân. Tập thể lớp 12A1 được Phó Hiệu trưởng Nguyễn Hồng Tư đánh giá là có tinh thần học tập nghiêm túc, ý thức tự học cao, luôn đoàn kết và hỗ trợ nhau cùng tiến bộ. Một mô hình giáo dục vùng rẻo cao hiệu quả vì thế phải kết hợp định hướng học thuật rõ ràng với chăm sóc tinh thần liên tục, thay vì chỉ chạy theo luyện thi.
Vai trò chính sách và tầm nhìn địa phương: Từ khen thưởng đến yêu cầu đổi mới
Thành tích của Quế Phong không tách rời khỏi bối cảnh giáo dục Nghệ An đang được đặt vào vị trí ưu tiên. Tối 25/8, UBND tỉnh tổ chức lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh đạt giải quốc tế, quốc gia và học sinh đạt điểm cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Đây là hoạt động thường niên nhằm ghi nhận thành tích học sinh, đồng thời tạo động lực để toàn ngành tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục địa phương. Năm nay, tỉnh dành gần 2 tỷ đồng để khen thưởng cho 162 lượt học sinh xuất sắc – đó là tín hiệu cho thấy nỗ lực của học sinh vùng cao được nhìn thấy và trân trọng.
Tuy nhiên, khen thưởng chỉ là phần nổi. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu ngành giáo dục tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục mũi nhọn, phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, đạo đức số và trách nhiệm xã hội cho học sinh. Giáo viên được yêu cầu làm chủ công nghệ, ứng dụng hiệu quả nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, quản lý. Nếu các trường vùng cao như Quế Phong biết tận dụng tầm nhìn này, họ có thể biến khó khăn về địa lý thành lợi thế về chất lượng, tạo ra thế hệ học sinh dân tộc thiểu số không chỉ đỗ đại học mà còn đủ sức cạnh tranh trong nền kinh tế số.
Kết luận: Mô hình Quế Phong gợi ý điều gì cho giáo dục vùng cao?
Hai năm liên tiếp có lớp 100% trúng tuyển đại học ở một trường vùng cao đạt kết quả nổi bật như THPT Quế Phong không phải là câu chuyện để ngưỡng mộ rồi quên đi. Đó là lời nhắc rằng giáo dục vùng rẻo cao có thể bứt phá nếu hội tụ ba yếu tố: nghị lực của học sinh dân tộc thiểu số, chiến lược dạy học gắn với định hướng nghề nghiệp và sự ủng hộ nhất quán từ chính sách địa phương. Việc hơn 200 trong tổng số 580 học sinh khóa 2023–2026 của trường đã trúng tuyển đại học, nhiều em vào các trường top đầu, chứng minh rằng khi được định hướng đúng và trao niềm tin, học sinh vùng cao hoàn toàn có thể đạt kết quả không thua kém bất kỳ nơi nào.
Giáo dục vùng rẻo cao vì thế cần bước ra khỏi tư duy “thiếu thốn nên phải chấp nhận thua kém”. Câu chuyện ở Quế Phong cho thấy mô hình đồng hành ba năm, phân hóa lớp học theo định hướng khoa học tự nhiên – xã hội, kết hợp với chăm sóc tinh thần và khen thưởng xứng đáng là con đường khả thi để nhiều trường vùng cao đạt kết quả mạnh mẽ hơn. Nếu coi thành tích 100% trúng tuyển đại học là đích đến, thì cách THPT Quế Phong đi tới đó chính là bản đồ mà các trường khác có thể tham khảo, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện của mình.
