Mô hình trường học số và không gian công nghệ cho học sinh vùng sâu

Trường học số: bước đi cần thiết để thu hẹp khoảng cách công nghệ

Mô hình “trường học số” là cách tổ chức nhà trường dựa trên nền tảng quản lý và học tập số hóa toàn diện, từ giáo án, bài giảng đến hồ sơ học sinh, giúp giáo viên, học sinh và phụ huynh cùng tiếp cận công nghệ giáo dục một cách hệ thống, minh bạch và liên thông ngay từ bậc tiểu học. Trên thực tế, Đồng Nai đang dùng mô hình này như một đòn bẩy để kéo học sinh vùng sâu, vùng điều kiện khó khăn vào quỹ đạo chuyển đổi số, thay vì để các em đứng ngoài cuộc chơi công nghệ. Khi khoảng cách tiếp cận công nghệ học sinh ngày càng thể hiện rõ giữa các khu vực, việc chủ động xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ giáo dục trong trường công lập không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu địa phương muốn nuôi dưỡng kỹ năng số tiểu học như một năng lực nền tảng cho tương lai.

Thí điểm trường học số tại Hòa Bình: từ quản lý giấy tờ sang quản trị dữ liệu

Tại Trường tiểu học Hòa Bình ở Đồng Nai, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chọn đây là một trong hai cơ sở thí điểm mô hình trường học số, hướng tới nhân rộng ra toàn bộ hệ thống mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn. Mô hình mới thay thế cách dùng chồng chéo nhiều phần mềm bằng một nền tảng quản lý duy nhất theo chuẩn trường học số quốc gia, nơi giáo viên có thể xây dựng và cập nhật giáo án, bài giảng, còn kết quả học tập của học sinh được số hóa để nhà trường và phụ huynh theo dõi chung. Đáng chú ý, mỗi học sinh có tài khoản định danh và thẻ học sinh thông minh, điểm danh bằng thẻ hoặc nhận diện khuôn mặt, dữ liệu gửi cho phụ huynh theo thời gian thực. Đây không chỉ là chuyển đổi kỹ thuật; đó là thay đổi tư duy từ quản lý hồ sơ sang quản trị dữ liệu, giúp giáo viên thoát khỏi gánh nặng sổ sách để tập trung cho dạy học.

Doanh nghiệp đồng hành: MobiFone và LG đặt nền cơ sở hạ tầng công nghệ giáo dục

Điểm đáng khen của Đồng Nai là không xem chuyển đổi số trong giáo dục như chuyện nội bộ ngành, mà mở cửa cho doanh nghiệp công nghệ tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng. Với mô hình trường học số tại Hòa Bình, MobiFone hỗ trợ toàn diện từ nền tảng phần mềm, hạ tầng internet tốc độ cao đến phòng máy tính, máy tính bảng thư viện và thẻ học sinh thông minh. Đơn vị này còn lắp hệ thống điện thoại miễn phí trong trường để học sinh liên lạc với gia đình khi cần. Song song, một không gian học tập mới mang tên Khám phá sáng tạo "Mở lối tương lai" tại Phân hiệu Trường Tiểu học Tân Mai được hình thành nhờ sự phối hợp giữa LG Electronics Việt Nam và các tổ chức xã hội, chính thức đưa vào hoạt động trong tháng 9. Toàn bộ phòng học được cải tạo, bổ sung 32 màn hình thông minh LG Smart Monitor 27 inch, một TV LG AI 4K 65 inch, một laptop LG gram AI và hai điều hòa LG DUALCOOL Inverter AI Air để phục vụ hơn 1.000 học sinh làm quen với công nghệ.

Không gian công nghệ cho học sinh thiếu thiết bị: cơ hội nhưng cũng là phép thử

Nhìn từ Phân hiệu Trường Tiểu học Tân Mai, nơi nhiều học sinh vẫn thiếu điều kiện tiếp cận thiết bị công nghệ tại nhà, việc có một phòng học được trang bị đầy đủ máy tính không chỉ là niềm vui mà còn là cơ hội cân bằng cuộc chơi. Nhà trường dự kiến dùng phòng này thường xuyên cho môn Tin học – đã trở thành môn bắt buộc từ lớp 3 – và các nội dung giáo dục ứng dụng công nghệ, nhằm phát huy hiệu quả thiết bị trong dài hạn. Theo lãnh đạo LG Electronics Việt Nam, kỳ vọng là các thiết bị thông minh sẽ giúp học sinh có những bước đi đầu tiên vào thế giới công nghệ, tiếp cận tri thức an toàn và xây dựng kỹ năng số cần thiết cho chặng đường phía trước. Nhưng đây cũng là phép thử: nếu nhà trường không có kế hoạch khai thác bài bản, không đào tạo giáo viên đủ năng lực số, những màn hình thông minh rất dễ bị biến thành "phòng trưng bày" trong giờ rảnh, thay vì là môi trường học tập sống động cho học sinh.

Từ thí điểm đến chiến lược: đừng để trường học số chỉ là phong trào

Các sáng kiến ở Đồng Nai diễn ra trong bối cảnh địa phương vừa sắp xếp, giảm 452 cơ sở giáo dục công lập – tức là hệ thống đang chịu áp lực tổ chức lại. Thay vì co cụm, ngành giáo dục chọn chuyển đổi số toàn diện, bám sát chủ trương đổi mới từ “quản lý” sang “quản trị” trường học. Đó là hướng đi đúng, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu trường học số gắn với lộ trình xây dựng kỹ năng số tiểu học một cách nhất quán, từ chương trình, đội ngũ giáo viên đến đánh giá kết quả học tập. Các không gian học tập công nghệ do doanh nghiệp hỗ trợ đã cho thấy vai trò tích cực của xã hội trong việc mở rộng tiếp cận công nghệ học sinh. Tuy nhiên, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về nhà nước: ban hành chuẩn cơ sở hạ tầng công nghệ giáo dục phù hợp từng vùng, bảo đảm trường vùng sâu được ưu tiên đầu tư, và thiết kế chính sách dài hạn để những mô hình hiện nay không dừng lại ở vài điểm sáng lẻ tẻ. Nếu làm được, Đồng Nai có cơ hội biến thí điểm thành chiến lược, dùng trường học số như chiếc cầu đưa mọi học sinh đến với năng lực số, bất kể xuất phát điểm.