Trung tâm hành chính Cần Thơ: Dự án PPP thí điểm cho hạ tầng công cộng
Dự án trung tâm hành chính Cần Thơ là kế hoạch xây dựng một khu trung tâm làm việc tập trung của chính quyền thành phố trên diện tích khoảng 20ha, với tổng mức đầu tư doanh nghiệp đề xuất từ 2.500 đến 4.000 tỷ đồng, theo hình thức đối tác công tư (PPP) loại hợp đồng BT, nhằm hiện đại hóa hạ tầng công cộng Cần Thơ và tối ưu hóa sử dụng ngân sách thông qua sự tham gia của khu vực tư nhân.
Điểm mấu chốt không phải ở con số 4.000 tỷ, mà ở việc Cần Thơ chấp nhận thử một mô hình tài chính mới cho hạ tầng công cộng: PPP theo hợp đồng BT. UBND thành phố đã thống nhất chủ trương để Công ty cổ phần Đầu tư Reva Capital tiếp cận thông tin quy hoạch, hiện trạng đất đai nhằm khảo sát, nghiên cứu và lập hồ sơ đề xuất dự án trung tâm hành chính thành phố theo hình thức PPP (hợp đồng BT). Nói cách khác, đây là bước mở cửa có kiểm soát cho khu vực tư nhân bước vào một công trình mang tính biểu tượng của bộ máy hành chính đô thị.
Tuy vậy, thành phố nhấn mạnh rõ đây mới chỉ là giai đoạn nghiên cứu ban đầu, không đồng nghĩa chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư hay giao đất. Cách “bật đèn vàng” này cho thấy Cần Thơ muốn thử mô hình đối tác công tư nhưng vẫn giữ thế chủ động, tránh rơi vào tình trạng bị ràng buộc bởi những cam kết tài chính và pháp lý khi chưa có đủ dữ liệu.
Mô hình PPP – BT: Cơ hội đổi cách tài trợ hạ tầng hay lặp lại lối cũ?
Dự án trung tâm hành chính Cần Thơ được đề xuất theo hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BT – xây dựng – chuyển giao. Về lý thuyết, nhà đầu tư bỏ vốn xây công trình hạ tầng công cộng, sau đó được thanh toán bằng quỹ đất. Thành phố đã giao Reva Capital không chỉ lập hồ sơ dự án mà còn rà soát quỹ đất dự kiến dùng để thanh toán, đồng thời phải đánh giá phương án cân đối giá trị giữa công trình BT với quỹ đất thanh toán.
Đây là điểm then chốt: nếu định giá đất thấp hơn giá thị trường, ngân sách mất tài sản; nếu định giá quá cao, nhà đầu tư khó tham gia. Việc UBND thành phố quy định rõ doanh nghiệp không được dùng văn bản cho phép khảo sát để huy động vốn, chuyển nhượng, hợp tác đầu tư hay quảng cáo là một tín hiệu tích cực, nhằm chặn sớm nguy cơ “thổi” kỳ vọng dự án PPP Việt Nam thành công cụ đầu cơ đất.
Tuy nhiên, lựa chọn hợp đồng BT – một mô hình từng gây tranh cãi ở nhiều địa phương – cũng là phép thử về năng lực quản trị rủi ro của Cần Thơ. Nếu không minh bạch về tổng mức đầu tư, nguồn vốn, tiến độ và hiệu quả dự án như chính thành phố yêu cầu Reva Capital phải làm rõ, trung tâm hành chính mới có thể trở thành gánh nặng tài chính thay vì cú hích cho hạ tầng công cộng Cần Thơ.
Reva Capital: Tân binh PPP với đề xuất 4.000 tỷ đồng
Một chi tiết đáng chú ý là Công ty cổ phần Đầu tư Reva Capital mới được thành lập vào tháng 8/2026, với vốn điều lệ 50 tỷ đồng; mỗi cổ đông góp 10 tỷ đồng, tương ứng 20% vốn. Trong khi đó, doanh nghiệp này đề xuất nghiên cứu dự án trung tâm hành chính với tổng mức đầu tư khoảng 2.500–4.000 tỷ đồng trên diện tích khoảng 20ha. Sự chênh lệch giữa quy mô vốn điều lệ và quy mô dự án đặt ra câu hỏi về năng lực tài chính và kinh nghiệm của nhà đầu tư.
Thành phố đã yêu cầu Reva Capital chủ động nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ đề xuất, làm rõ sự cần thiết đầu tư, vị trí, quy mô, phương án quy hoạch, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, tiến độ và hiệu quả của dự án. Đây không chỉ là thủ tục, mà là bài kiểm tra thực tế: một doanh nghiệp mới thành lập có đủ khả năng xây dựng một đề án PPP chi tiết, thuyết phục và khả thi hay không.
Việc khảo sát không làm phát sinh bất kỳ quyền ưu tiên hay quyền sử dụng đất nào đối với khu vực nghiên cứu, cho thấy thành phố cố ý giữ khoảng cách an toàn với nhà đầu tư. Cách tiếp cận này là hợp lý: nếu Reva Capital chứng minh được năng lực qua hồ sơ, họ có thể bước tiếp trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư; nếu không, Cần Thơ vẫn giữ toàn quyền tìm kiếm một đối tác công tư phù hợp hơn cho dự án PPP Việt Nam này.
Cần Thơ, hạ tầng công cộng và tham vọng trở thành cực tăng trưởng
Trong bức tranh rộng hơn, Cần Thơ đang cố gắng thoát khỏi tình trạng “thủ phủ vùng nhưng thiếu nền tảng công nghiệp”. Thành phố hiện có 5 khu công nghiệp đang hoạt động với diện tích cho thuê gần 330ha, tỷ lệ lấp đầy 88%, 257 dự án và tổng vốn đăng ký 2,3 tỷ USD, trong đó vốn đã thực hiện là 1,3 tỷ USD. Những con số này cho thấy dư địa tăng trưởng nhưng cũng phản ánh áp lực phải đẩy nhanh công nghiệp hóa.
Việc Thủ tướng phê duyệt đầu tư Khu công nghiệp Vĩnh Thạnh – giai đoạn 2 (Phú Mỹ 3 Cần Thơ) với gần 541ha và tổng vốn gần 8.000 tỷ đồng là bước đi quan trọng để hình thành chuỗi công nghiệp – logistics từ thượng nguồn đến hạ nguồn Mekong. Trong chuỗi này, Phú Mỹ 3 – Cần Thơ được định vị là mắt xích hạ nguồn, tiếp nhận nguyên liệu từ cảng nước sâu, sản xuất – hoàn thiện sản phẩm rồi quay lại xuất khẩu.
Nếu hạ tầng công nghiệp là “xương sống” thì trung tâm hành chính Cần Thơ mới chính là “bộ não” điều phối. Một bộ máy hành chính tập trung, hiện đại có thể rút ngắn thời gian xử lý thủ tục cho nhà đầu tư, đồng thời nâng chất lượng quản trị đô thị. Nhưng điều này chỉ đúng nếu dự án PPP được thiết kế để phục vụ lợi ích công, thay vì trở thành một dự án bất động sản trá hình gắn mác hạ tầng công cộng Cần Thơ.
Kết luận: PPP cho trung tâm hành chính – phép thử về kỷ luật và minh bạch
Dự án trung tâm hành chính Cần Thơ theo mô hình đối tác công tư là một phép thử kép: thử mô hình tài chính PPP – BT trong bối cảnh dư luận còn nhiều nghi ngại, và thử năng lực của một nhà đầu tư mới như Reva Capital trong việc đáp ứng các yêu cầu khắt khe về hồ sơ, vốn và hiệu quả.
Nếu Cần Thơ giữ vững kỷ luật: không “nới tay” với định giá đất, không biến văn bản cho phép khảo sát thành giấy thông hành huy động vốn, và kiên quyết loại bỏ các đề xuất thiếu minh bạch, dự án này có thể trở thành hình mẫu tích cực cho các dự án PPP Việt Nam trong lĩnh vực hạ tầng công cộng. Ngược lại, nếu coi đây là cơ hội “đổi đất lấy công trình” thiếu kiểm soát, trung tâm hành chính mới sẽ là bài học đắt giá hơn là thành tựu.
Câu hỏi cuối cùng không phải là có nên làm trung tâm hành chính Cần Thơ hay không, mà là làm như thế nào: với ai, bằng nguồn lực nào, và với mức độ minh bạch nào đủ để người dân tin rằng mỗi mét vuông đất công, mỗi đồng ngân sách đều được sử dụng đúng cho lợi ích chung.
