Tuyến container Nam Ninh – Cần Thơ: định nghĩa một “cửa ngõ” mới
Tuyến container Nam Ninh – Cần Thơ là tuyến vận tải quốc tế sông biển trực tiếp nối cảng Nam Ninh, đi qua kênh đào Bình Lục ra Vịnh Bắc Bộ rồi vào cảng Cái Cui trên sông Hậu, tạo thành một hành lang logistics Trung Việt mới kết nối Tây Nam Trung Quốc với Đồng bằng sông Cửu Long thông qua hình thức vận tải container lạnh và khô với thời gian vận chuyển khoảng một tuần. Điểm đáng nói không phải ở việc thêm một tuyến vận tải hàng hải quốc tế cho đẹp bản đồ, mà là việc dịch chuyển trọng tâm kết nối từ các cảng phía Bắc xuống thẳng miền Tây Nam Bộ. Ngày 24/9/2026, chuyến tàu container đầu tiên thuộc tuyến vận tải quốc tế sông biển trực tiếp Nam Ninh - Cần Thơ đã cập cảng Cái Cui an toàn, đánh dấu việc tuyến chính thức đi vào khai thác. Nếu nhìn rộng ra hành lang logistics Trung Việt, đây là bước đi cho thấy cả hai bên đều muốn hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn, ít trung gian hơn và gần với vùng sản xuất hơn.
Kênh đào Bình Lục: “mắt xích” giúp Tây Nam Trung Quốc ra biển thẳng đến sông Hậu
Việc tuyến container Nam Ninh Cần Thơ xuất hiện không thể tách rời kênh đào Bình Lục – công trình dài 134,2km nối hệ thống đường thủy nội địa Quảng Tây với Vịnh Bắc Bộ, cho phép tàu tới 5.000 tấn đi thẳng ra biển mà không phải đi vòng khoảng 560km qua Quảng Đông. Nói cách khác, Bình Lục là “cửa sau” ra biển cho Tây Nam Trung Quốc, và cửa này lại mở nhìn thẳng xuống vùng Mekong của Việt Nam. Theo thông tin khai thác, các tàu trên tuyến có trọng tải khoảng 4.900 DWT, sức chở tới 500 TEU, với khoảng 25% là container lạnh và 75% là container khô. Đó là cấu trúc rất phù hợp cho nông sản, thủy sản, trái cây lẫn hàng công nghiệp. Việc tàu khởi hành từ Nam Ninh ngay thời điểm kênh đào đưa vào khai thác cho thấy mục tiêu không chỉ là thử nghiệm hạ tầng, mà là kích hoạt ngay một hành lang logistics Trung Việt mới gắn với Đồng bằng sông Cửu Long.
Lợi ích thực tế cho Đồng bằng sông Cửu Long và doanh nghiệp Việt Nam
Nếu chỉ nhìn vào bản đồ, tuyến mới rút ngắn hành trình, giảm thời gian vận chuyển và chi phí logistics so với tuyến truyền thống, tạo điều kiện lưu thông hàng hóa hai chiều giữa Việt Nam và Trung Quốc. Nhưng lợi ích sâu hơn là việc Đồng bằng sông Cửu Long lần đầu có một tuyến container sông biển quốc tế đi thẳng vào vùng thị trường tiêu thụ và sản xuất Tây Nam Trung Quốc, thay vì lệ thuộc vào các cửa ngõ phía Bắc. Các mặt hàng nông sản, thủy sản, trái cây, lúa gạo có thêm phương thức tiếp cận thị trường Trung Quốc; đồng thời máy móc, phụ tùng, nguyên vật liệu và hàng hóa trung gian từ Tây Nam Trung Quốc có thể đi trực tiếp vào miền Tây Nam Bộ. Trước khi chính thức vận hành, 66 container nông sản từ Đồng bằng sông Cửu Long đã được đưa sang thị trường Quảng Tây trong chuyến chạy thử, cho thấy tuyến này không phải là ý tưởng trên giấy mà đã được kiểm chứng bằng đơn hàng cụ thể. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam sẽ chỉ hưởng trọn lợi ích nếu chịu khó tính toán lại toàn bộ chuỗi chi phí – từ cước sông biển, phí cảng đến vận chuyển chặng cuối – thay vì chỉ nhìn vào quãng đường rút ngắn.
Cảng Cần Thơ và yêu cầu an ninh từ một cửa khẩu cảng quốc tế mới nổi
Đối với Cần Thơ, tuyến container Nam Ninh – Cần Thơ là tín hiệu rõ rệt cho thấy hệ thống cảng biển thành phố đang được kéo sâu hơn vào mạng lưới vận tải và logistics khu vực. Khi tuyến được khai thác khoảng hai chuyến mỗi tháng, hành trình trung bình bảy ngày, số chuyến tàu, thuyền viên, người làm việc trên tàu và hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu cảng sẽ tăng, kéo theo áp lực mới về quản lý. Trạm Công an cửa khẩu cảng Cần Thơ nhìn nhận việc mở tuyến vận tải hàng hải quốc tế trực tiếp đến Cần Thơ vừa tạo thuận lợi phát triển kinh tế - xã hội, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng quản lý xuất nhập cảnh và bảo đảm an ninh, trật tự. Họ phải nắm sát lịch trình tàu, thành phần thuyền viên, hành khách, phối hợp chặt với cảng vụ hàng hải, Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Kiểm dịch để vừa kiểm soát chặt, vừa không tạo rào cản không cần thiết cho hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp và người nước ngoài. Nói thẳng, nếu an ninh cửa khẩu không theo kịp, lợi thế logistics mới sẽ bị bào mòn bởi thủ tục và rủi ro.
Hành lang logistics Trung – Việt mới và những việc Việt Nam cần chủ động
Kênh đào Bình Lục được phía Trung Quốc xem là mắt xích trong hành lang thương mại quốc tế đường bộ, đường biển mới, kết nối hệ thống đường thủy, đường sắt và cảng biển Tây Nam với các tuyến hàng hải quốc tế. Khi Tây Nam Trung Quốc có thêm một cửa ngõ ra biển hướng xuống ASEAN, tuyến Nam Ninh – Cần Thơ sẽ khó tránh khỏi việc trở thành dòng chảy thương mại hai chiều ngày càng lớn. Thương mại Trung Quốc – ASEAN đã vượt 1.000 tỷ USD và tiếp tục tăng, cho thấy dư địa cho các tuyến kết nối mới rất rộng. Vấn đề không phải là có nên tham gia hay không, mà là Việt Nam tham gia với vị thế nào. Nếu Đồng bằng sông Cửu Long chỉ nhìn tuyến container Nam Ninh Cần Thơ như một con đường bán nông sản, vùng này sẽ bị khóa vào vai trò “vựa nguyên liệu”. Ngược lại, nếu coi đây là một phần của hành lang logistics Trung Việt, gắn với chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ logistics, Cần Thơ và các tỉnh lân cận có cơ hội trở thành trung tâm điều phối hàng hóa. Điều này đòi hỏi quy hoạch cảng, kho bãi, giao thông nội vùng và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phải đi trước, thay vì để hạ tầng quốc tế kéo đến rồi mới vội vàng chạy theo.
