Thử nghiệm để kiểm tra đề xuất, chưa phải quy định mới
Thí điểm tăng tiết dạy giáo viên là đợt vận hành thử các định mức đứng lớp đang được đề xuất, nhằm đo tác động thực tế trước khi hoàn thiện chính sách. Ngày 5/11, Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu các đơn vị được chọn nghiên cứu, góp ý và thử nghiệm những quy định dự kiến thay văn bản hiện hành. Đây là bước cần thiết: một con số trên dự thảo chưa cho biết liệu lịch dạy, nhân sự và hoạt động của từng trường có thể đáp ứng hay không. Bảy cơ sở tham gia đại diện cho nhiều mô hình, gồm trường chuyên, phổ thông năng khiếu, liên cấp, chuyên biệt và trung tâm giáo dục thường xuyên. Phạm vi đa dạng giúp việc góp ý có cơ sở thực tiễn hơn, nhưng kết quả vẫn chỉ phục vụ đánh giá và góp ý; thử nghiệm không đồng nghĩa định mức mới đã được thông qua hay số lượng nhân sự đã được điều chỉnh.
Mức tăng khác nhau giữa tiểu học, THCS và THPT
Theo dự thảo, định mức tiết dạy bình quân của giáo viên tiểu học sẽ là 24 tiết mỗi tuần, tăng một tiết; giáo viên THCS là 20 tiết, cũng tăng một tiết; còn giáo viên THPT là 19 tiết, tăng hai tiết. Như vậy, nhóm THPT chịu mức tăng hàng tuần lớn nhất trong đề xuất, dù tác động cụ thể còn phụ thuộc lịch dạy và điều kiện của từng trường. Tính cả năm, số tiết dự kiến nhiều hơn hiện tại khoảng 35-70 tiết. Với giáo viên TPHCM, phần tăng này không chỉ là phép tính định mức: nhà trường cần xem xét cách phân công, khối lượng công việc và khả năng bố trí nhân sự để tránh biến mục tiêu sử dụng nguồn lực hiệu quả thành áp lực thiếu cân đối. Thí điểm vì thế có ý nghĩa khi ghi nhận được trải nghiệm thực tế của người trực tiếp đứng lớp.
Bài toán nhân sự phải đi cùng số tiết đứng lớp
Các trường được yêu cầu đối chiếu nhu cầu theo từng vị trí việc làm với nhân sự hiện có, làm rõ số lượng thừa, thiếu và mức chênh lệch theo dự thảo. Từ kết quả đó, đơn vị có thể đề xuất bố trí, điều tiết, đào tạo, bổ sung hoặc sắp xếp nhân sự. Đây là điểm quan trọng hơn việc chỉ xác nhận giáo viên có thể dạy thêm một hay hai tiết: nếu định mức tăng nhưng cơ cấu nhân lực, môn học hoặc cách tổ chức trường không phù hợp, áp lực có thể dồn lên một số nhóm giáo viên. Các cơ sở tham gia cũng cần nêu căn cứ tính toán và tác động đến hoạt động nhà trường, thay vì đưa ra nhận xét chung. Muốn thử nghiệm hữu ích, ý kiến của giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên chịu ảnh hưởng phải được ghi nhận thực chất; nếu thiếu tiếng nói này, dữ liệu dễ phản ánh phép tính hành chính hơn là điều kiện làm việc.
Kết quả cần trở thành góp ý cụ thể cho Bộ
Đợt thí điểm diễn ra khi Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư liên quan chế độ làm việc và định mức giáo viên trong trường học. Vì vậy, mục tiêu không phải chứng minh rằng tăng tiết là phù hợp trong mọi hoàn cảnh, mà là cung cấp căn cứ để điều chỉnh đề xuất trước khi ban hành. Sở yêu cầu góp ý chỉ rõ điều khoản, điểm bất cập, phương án thay thế và căn cứ thực tế; đây là cách tiếp cận đúng, bởi những phản hồi cụ thể có giá trị hơn đồng thuận hoặc phản đối chung chung. Kết quả thử nghiệm không thay thế quyết định giao hay điều chỉnh số lượng người làm việc của cấp có thẩm quyền. Kết luận nên dựa trên cả mức tăng tiết lẫn khả năng phân công, điều kiện từng mô hình và tác động lên giáo viên. Nếu thiếu những đối chiếu đó, thí điểm khó giúp chính sách sát thực tế.
