Giải ngân 41,9% kế hoạch đầu tư công: Thành tích ấn tượng nhưng chưa thể yên tâm
Giải ngân đầu tư công là quá trình chuyển các khoản vốn đã được Nhà nước phê duyệt trong kế hoạch đầu tư phát triển thành khối lượng công việc, công trình, hạ tầng và dịch vụ công cụ thể thông qua triển khai dự án, ký kết hợp đồng, nghiệm thu khối lượng và thanh toán cho nhà thầu trong một khoảng thời gian nhất định.
Đến ngày 31/7, Việt Nam đã giải ngân khoảng 425,3 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công, tương đương 41,9% kế hoạch cả năm được Thủ tướng giao. Đây là con số tích cực, cho thấy tốc độ giải ngân đã cải thiện rõ rệt so với cùng kỳ. Trong đó, vốn ngân sách trung ương mới đạt 32,3%, trong khi ngân sách địa phương đã giải ngân khoảng 47,3% kế hoạch. Sự chênh lệch này cho thấy bức tranh không đồng đều: nơi làm tốt, nơi gần như “đứng bánh”. Đáng lo hơn, vẫn còn 5 bộ, ngành và địa phương giải ngân dưới 10% hoặc chưa giải ngân đồng nào. Nói cách khác, 41,9% là con số đẹp trên giấy, nhưng bên trong là nhiều “vùng tối” thi công chậm, thủ tục rườm rà và năng lực tổ chức thực hiện còn yếu.
Chênh lệch vùng miền: Khi địa phương chạy, trung ương vẫn ì ạch
Một trong những thông điệp quan trọng từ số liệu giải ngân là khoảng cách hiệu quả giữa các cấp ngân sách và giữa các địa phương. Vốn trung ương giải ngân mới đạt 32,3%, trong khi vốn địa phương đạt tới 47,3% kế hoạch. Điều này cho thấy nhiều tỉnh, thành đã chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, trong khi không ít bộ, ngành trung ương vẫn loay hoay với thủ tục, thẩm định, điều chỉnh dự án.
Sự chênh lệch không chỉ nằm ở số phần trăm, mà ở cách nhìn nhận trách nhiệm. Khi có tới 5 bộ, ngành và địa phương giải ngân dưới 10% hoặc chưa bắt đầu giải ngân, đó không còn là vấn đề khách quan, mà phản ánh rõ ràng bất cập trong phối hợp, phân bổ nguồn lực và kỷ luật thực thi. Một câu nói đáng trích là: “Vốn đầu tư công không giải ngân được là vốn chết, kéo lùi cả tăng trưởng lẫn niềm tin của người dân”. Nếu những “điểm nghẽn” này không được tháo gỡ trong những tháng còn lại, kế hoạch đầu tư 1 triệu tỷ đồng sẽ khó phát huy hết tác dụng.
Hải Phòng: Bài học tăng tốc từ những phường, xã vượt kịch bản giải ngân
Khác với hình dung về một hệ thống trì trệ, câu chuyện tại Hải Phòng cho thấy nếu chính quyền quyết liệt, tiến độ hoàn toàn có thể bứt phá. Nhiều phường, xã đã chủ động triển khai giải pháp ngay từ đầu năm, coi giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Đây không phải khẩu hiệu, mà được đo bằng những con số cụ thể.
Phường Lê Thanh Nghị được giao hơn 69,6 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026 và đã giải ngân 36,339 tỷ đồng, đạt 52,2% kế hoạch vốn giao đầu năm, vượt kịch bản 6 tháng là 45,2%. Phường Gia Viên được giao hơn 111,5 tỷ đồng cho 11 dự án, đã giải ngân 58,5 tỷ đồng, tương đương 52,8% kế hoạch và cũng vượt kịch bản giải ngân của thành phố. Hà Bắc giải ngân 55,4%, Hà Đông đạt 54,75% với nhiều công trình dự kiến hoàn thành, bàn giao trong quý 3 và phấn đấu giải ngân 100% vốn được giao. Nhờ đó, GRDP của Hải Phòng tăng 11,33%, đứng thứ 3 cả nước, còn tỷ lệ giải ngân gần 40% kế hoạch, cao hơn mức bình quân chung. Đây là lời khẳng định rằng “giải ngân tốt thì tăng trưởng tốt” không phải là khẩu hiệu trừu tượng.
Chiến lược tháo gỡ nút thắt: Từ hiện trường công trường tới bàn làm việc
Điểm chung ở các địa phương giải ngân tốt là không đợi vốn “tự chảy”. Họ lên kế hoạch chi tiết, giao vốn cụ thể cho từng dự án ngay từ đầu năm, bảo đảm thi công liên tục, không đứt gãy dòng vốn. Phường Lê Thanh Nghị nhanh chóng phân bổ hơn 56,584 tỷ đồng cho 3 dự án chuyển tiếp và 11 dự án mới, chỉ còn khoảng 13,078 tỷ đồng chờ phân bổ. Điều này loại bỏ tình trạng dự án “đắp chiếu” vì chưa có kế hoạch vốn rõ ràng.
Hà Đông là ví dụ rõ nhất cho cách quản lý chủ động: xã thường xuyên kiểm tra hiện trường, họp chuyên đề để tháo gỡ khó khăn từng dự án, tăng kỷ luật, kỷ cương trong quản lý và xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu. Nhờ đó, 5 dự án chuyển tiếp giải ngân 58,23%, các công trình dự kiến hoàn thành, bàn giao trong quý 3. Đây chính là “công thức” nên được nhân rộng: rõ người, rõ việc, rõ thời hạn và theo sát từng công trường. Nếu các bộ, ngành trung ương và những địa phương giải ngân chậm không thay đổi cách làm, mọi chỉ đạo thúc đẩy giải ngân sẽ tiếp tục dừng ở khẩu hiệu.
Vốn đầu tư hạ tầng và đời sống người dân: Đo hiệu quả bằng con đường, trường học, cánh đồng
Giải ngân đầu tư công không phải câu chuyện kỹ thuật trong sổ sách ngân sách; đó là câu chuyện của từng con đường, trường học, cánh đồng thủy lợi mà người dân trực tiếp sử dụng. Nhiều địa phương đã dồn vốn vào các lĩnh vực giao thông, giáo dục, thủy lợi, hạ tầng kỹ thuật và các công trình phục vụ dân sinh. Khi dự án đường gom dọc quốc lộ 5 dài 2,61 km được thi công qua nhiều xã, phường, người dân không còn phải chờ thêm nhiều năm để có hạ tầng an toàn, thuận tiện hơn.
Tại Hà Bắc, việc đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, trường học, công trình thủy lợi và hạ tầng kỹ thuật đã cải thiện điều kiện đi lại, nâng cao chất lượng giáo dục, phục vụ sản xuất nông nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao tiêu chí nông thôn mới và phát triển đô thị. Nhiều công trình hạ tầng giao thông, giáo dục, viễn thông được thi công tập trung, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện điều kiện sản xuất và đời sống người dân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Kết luận ở đây rất rõ: giải ngân nhanh nhưng phải gắn với vốn đầu tư hạ tầng chất lượng, vì thước đo cuối cùng không phải là phần trăm kế hoạch, mà là thay đổi cụ thể trong cuộc sống của người dân.
