Bước nhảy 7 bậc: dấu hiệu năng lực du lịch Việt Nam đang tăng tốc
Xếp hạng du lịch Việt Nam trong Chỉ số Phát triển du lịch toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) phản ánh mức độ sẵn sàng của nước ta về môi trường, chính sách, hạ tầng, tài nguyên và tính bền vững để thu hút, phục vụ và duy trì hoạt động du lịch dài hạn, chứ không đo lượng khách hay doanh thu trực tiếp. Năm nay, Việt Nam đạt 4,15 điểm, tăng 6,1% so với kết quả trước và vươn lên vị trí 52 trên tổng số 110 nền kinh tế, tức tăng 7 bậc so với lần xếp hạng gần nhất. Đây không chỉ là một con số đẹp để quảng bá xếp hạng du lịch Việt Nam, mà là tín hiệu cho thấy những cải thiện nền tảng – từ hạ tầng đến chính sách – đã đủ lớn để được nhìn nhận trên bản đồ du lịch thế giới.
Giá cả cạnh tranh và du lịch an toàn Việt Nam: lợi thế nền tảng nhưng chưa đủ
Điểm đáng chú ý nhất trong bộ chỉ số phát triển du lịch là hai trụ cột đang giúp thương hiệu du lịch Việt trở nên hấp dẫn: sức cạnh tranh về giá đứng hạng 7 và an toàn, an ninh ở hạng 9 toàn cầu. Cả hai đều tăng mạnh, khi giá tăng 8 bậc và an ninh tăng tới 18 bậc, phản ánh một môi trường chính trị – xã hội ổn định, an toàn trong bối cảnh thế giới đầy biến động. Du khách dễ dàng nhận ra giá cả cạnh tranh du lịch – từ lưu trú, ăn uống đến trải nghiệm – cùng cảm giác yên tâm khi di chuyển. Tuy vậy, cạnh tranh bằng giá là chiến lược ngắn hạn: nguồn tin chuyên ngành đã cảnh báo “giá rẻ có thể kéo khách đến, nhưng chất lượng dịch vụ, sản phẩm khác biệt và trải nghiệm đáng nhớ mới là yếu tố giữ chân khách du lịch”. Nếu cứ dựa nặng vào giá, Việt Nam rất dễ rơi vào vòng xoáy giảm giá thay vì nâng giá trị.
Khoảng cách với khu vực: Việt Nam cần chuyển từ "rẻ" sang "đáng tiền"
Dù tăng 7 bậc, xếp hạng du lịch Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á vẫn ở vị trí thứ 5, sau Singapore, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Cụ thể, Singapore đứng thứ 13, Indonesia thứ 23, Malaysia thứ 26, Thái Lan thứ 38, trong khi Việt Nam ở hạng 52 – tức thấp hơn Thái Lan 14 bậc, Malaysia 26 bậc, Indonesia 29 bậc và Singapore tới 39 bậc. Khoảng cách này cho thấy chúng ta không thể bằng lòng với việc tăng hạng; điều quan trọng là phải cải thiện chất lượng điểm đến. Hiện Việt Nam chỉ đứng ở hạng 74 về hạ tầng và dịch vụ du lịch, 76 về độ bền vững môi trường, 97 về mức độ ưu tiên cho du lịch và tận 106 về tác động kinh tế – xã hội. Nói thẳng, xếp hạng cao hơn mà mỗi lượt khách vẫn chi tiêu ít, lưu trú ngắn, sử dụng ít sản phẩm tại chỗ thì những con số đẹp trên bảng chỉ số phát triển du lịch khó chuyển thành giá trị thực cho cộng đồng.
Nâng thương hiệu du lịch Việt bằng chuỗi giá trị, không chỉ bằng danh hiệu
Trên sân khấu giải thưởng quốc tế, thương hiệu du lịch Việt đã được gọi tên ở nhiều hạng mục: điểm đến hàng đầu châu Á, điểm đến di sản hàng đầu châu Á; một đô thị lớn còn nhận thêm danh hiệu điểm đến du lịch kinh doanh, lễ hội – sự kiện và cơ quan quản lý du lịch hàng đầu khu vực. Những danh hiệu đó tạo lợi thế rõ rệt về hình ảnh, nhưng nếu không biến thành sản phẩm cụ thể thì chỉ dừng ở mức quảng bá. Chính vì vậy, quan điểm quản lý đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “tổ chức và bán tour” sang “sáng tạo sản phẩm, mở rộng thị trường và kết nối các mắt xích trong chuỗi giá trị”. Điều này nghĩa là bên cạnh việc giữ lợi thế giá và du lịch an toàn Việt Nam, địa phương phải tăng thời gian lưu trú, đa dạng hóa trải nghiệm, kéo người dân tham gia chuỗi dịch vụ để mỗi lượt khách tạo ra giá trị lan tỏa lớn hơn cho kinh tế và xã hội.
Từ tăng hạng đến phát triển bền vững: đích đến là chất lượng, không phải con số
Hiện Việt Nam đã có 7 chỉ số thuộc nhóm hàng đầu thế giới (hạng 1–35) và tổng cộng 13/17 trụ cột nằm trong nhóm trung bình cao đến hàng đầu. Hạ tầng vận tải hàng không tăng 9 bậc, hạ tầng mặt đất và cảng tăng 10 bậc, tài nguyên văn hóa tăng 6 bậc, tài nguyên tự nhiên tăng 4 bậc; mức độ bền vững môi trường tăng 18 bậc, còn sự bền vững về nhu cầu du lịch tăng tới 24 bậc lên hạng 27. Theo cơ quan quản lý du lịch quốc gia, đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục nâng năng lực cạnh tranh, khắc phục hạn chế và hướng tới phát triển bền vững, chất lượng, hiệu quả hơn. Bài toán tiếp theo rất rõ: thu hẹp khoảng cách khu vực không bằng đua nhau giảm giá, mà bằng chất lượng điểm đến và giá trị giữ lại cho cộng đồng. Nếu không coi chất lượng là đích đến, mọi bước nhảy hạng sẽ chỉ là bề nổi – đẹp trên giấy nhưng mỏng trong thực tế.
