Từ đối tác sản xuất đến cùng định hình tương lai công nghệ
Hợp tác Việt Nam Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghệ và khoa học là quá trình hai nước chuyển từ mô hình “cơ sở sản xuất, cung ứng” sang cùng thiết kế, nghiên cứu và phát triển các ngành công nghiệp mới dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu tạo ra kết quả thực chất cho doanh nghiệp và người dân cả hai bên. Sáng 8.9.2026 tại Seoul, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã tiếp Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Hàn Quốc - Việt Nam Moon Jin Seok trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hàn Quốc. Cuộc gặp không chỉ mang tính nghi thức mà là tín hiệu chính trị cho thấy hai nước muốn bước sang giai đoạn hợp tác mới, nơi khoa học công nghệ được đặt ở vị trí trung tâm. Điều đáng chú ý là cả phía Việt Nam và Hàn Quốc đều nhấn mạnh yêu cầu “hợp tác thiết thực, hiệu quả”, tránh lặp lại mô hình gia công giá rẻ và phụ thuộc.
Các trụ cột ưu tiên: kinh tế, công nghệ và ngành công nghiệp mới
Điểm nhấn trong thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là yêu cầu hai bên phải tăng cường hợp tác kinh tế, đầu tư, thương mại, khoa học và công nghệ, quốc phòng, an ninh, giáo dục, y tế và giao lưu nhân dân một cách thực chất. Đây không chỉ là danh sách lĩnh vực, mà là khung chiến lược cho bước chuyển từ quan hệ “nhà đầu tư lớn – điểm đến gia công” sang quan hệ đồng sáng tạo giá trị. Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với sự hiện diện của những tập đoàn như Samsung, LG, Hyundai Motor, và phía Hàn Quốc kỳ vọng kim ngạch thương mại song phương sẽ tăng mạnh trong thời gian tới. Một câu nói đáng chú ý là nhận định: quan hệ hai nước không nên dừng ở việc Việt Nam là cơ sở sản xuất, mà phải trở thành đối tác cùng thúc đẩy các ngành công nghiệp mới.
AI, bán dẫn và năng lượng: lớp hợp tác công nghệ tương lai
Trong lớp hợp tác mới về công nghệ và khoa học, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và năng lượng nổi lên như những trụ cột có thể tái định hình vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực. Phía Hàn Quốc kỳ vọng quan hệ hai nước sẽ mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ tương lai như AI, bán dẫn và năng lượng, thay vì chỉ tập trung vào sản xuất truyền thống. Về khung pháp lý, Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo và Quốc hội đang đẩy mạnh chuyển đổi số, thậm chí đã có chương trình ứng dụng AI riêng trong hoạt động của Quốc hội hơn một năm qua với hiệu quả rõ nét. Song song, hai Bộ Khoa học và Công nghệ cùng hai Bộ Ngoại giao đã ký Khung kế hoạch tổng thể hợp tác đổi mới sáng tạo khoa học và công nghệ thông qua Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc, đặt nền tảng cho nghiên cứu chung và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Nếu được thực thi đến cùng, đây sẽ là bước nhảy giúp Việt Nam tránh bẫy công xưởng giá rẻ.
Giao lưu nhân dân và gia đình đa văn hóa: chiều sâu xã hội của hợp tác
Điểm khác biệt của hợp tác Việt Nam Hàn Quốc là chiều sâu xã hội của mối quan hệ. Hai nước chia sẻ nhiều nét tương đồng về văn hóa gia đình, tinh thần hiếu học và lễ nghĩa, tạo nền tảng tự nhiên cho giao lưu nhân dân. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần tăng cường quảng bá về đất nước, con người, văn hóa để người dân hai nước hiểu nhau hơn, coi đây là nền tảng xã hội vững chắc cho hợp tác lâu dài. Ở chiều ngược lại, Chủ tịch Nhóm Moon Jin Seok thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến chăm sóc y tế, cư trú cho phụ nữ Việt Nam kết hôn hoặc ly hôn với người Hàn Quốc và con cái trong các gia đình đa văn hóa Việt – Hàn. Ông đề xuất thành lập Nhóm hữu nghị thanh niên và tổ chức giao lưu bóng đá giữa nghị sĩ hai nước. Nếu những sáng kiến này được thực hiện nghiêm túc, tầng kết nối xã hội sẽ giúp các thỏa thuận về công nghệ và ngành công nghiệp mới ít bị lung lay trước biến động chính trị – kinh tế.
Vai trò của Nhóm Nghị sĩ hữu nghị và yêu cầu “đeo bám đến cùng”
Một điểm quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ trong bàn chuyện hợp tác công nghệ là vai trò của thể chế và giám sát chính trị. Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Hàn Quốc - Việt Nam, do Moon Jin Seok làm Chủ tịch, đã nhiều năm đóng góp tích cực cho sự phát triển quan hệ hai nước và được phía Việt Nam đánh giá cao. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu mọi thỏa thuận đã ký qua các kênh Đảng, Chính phủ và Quốc hội phải được các bên “đeo bám đến cùng” để tổ chức thực hiện, hàm ý rằng thời của các biên bản ghi nhớ nằm trong ngăn kéo đã qua. Ông cũng khẳng định sau chuyến thăm sẽ làm việc ngay với các cơ quan của Quốc hội về kiến nghị, đề xuất phía Hàn Quốc, phân định rõ nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội và Chính phủ, bộ, ngành, địa phương để đôn đốc giải quyết đến cùng. Đây là tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp và người dân, vì nó cho thấy cánh cửa hợp tác công nghệ và ngành công nghiệp mới không chỉ mở mà còn có người chịu trách nhiệm giữ cho nó không đóng lại.
