Từ định hướng chiến lược đến hợp tác cụ thể
Hợp tác công nghệ cao và điện hạt nhân Việt Nam – Hàn Quốc là khuôn khổ phối hợp nhằm phát triển công nghệ, nhân lực và năng lực quản lý trong các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược. Sáng 05/11/2026 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định làm việc với Thứ trưởng phụ trách Thương mại và Đầu tư Hàn Quốc Kang Kamcham để cụ thể hóa định hướng song phương sau cuộc gặp cấp bộ trưởng tại Seoul vào tháng 9/2026. Đây là bước đi đáng chú ý vì hai bên đang nối mục tiêu công nghiệp với yêu cầu về nguồn điện ổn định, thay vì xem công nghệ và năng lượng như hai hồ sơ tách biệt. Kang nhấn mạnh nguồn cung điện ổn định là nền tảng cho các ngành công nghiệp mũi nhọn. Cách tiếp cận này đặt ra một phép thử rõ ràng: hợp tác chỉ có giá trị lâu dài nếu chuyển được tuyên bố chính trị thành năng lực nghiên cứu, sản xuất và quản trị.
Công nghệ cao cần nền tảng làm chủ, không chỉ chuyển giao
MOTIR đề xuất đẩy mạnh hợp tác trong bốn lĩnh vực công nghiệp liên kết: bán dẫn, đóng tàu, vật liệu và linh kiện tiên tiến; đồng thời mở rộng sang trí tuệ nhân tạo. Trong số này, vật liệu và linh kiện tiên tiến có ý nghĩa nền tảng: nếu Việt Nam muốn tiến từ tiếp nhận công nghệ sang làm chủ công nghệ, nghiên cứu và phát triển trong nước phải được đặt ở vị trí trung tâm. Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh ưu tiên đó, đồng thời đề nghị tăng cường đào tạo nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ trong AI, bán dẫn. Phía Hàn Quốc còn đề xuất lập Quỹ hợp tác công nghiệp công nghệ cao Việt - Hàn để tạo cơ chế tài chính chung cho các sáng kiến; ông Định hoan nghênh và cam kết sẵn sàng đồng hành hiện thực hóa đề xuất. Tuy nhiên, quỹ sẽ chỉ tạo khác biệt nếu gắn nguồn lực với dự án nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao có mục tiêu cụ thể.
Điện hạt nhân đòi hỏi năng lực vận hành và quản lý
Hợp tác về năng lượng nguyên tử mở ra cơ hội để Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm vận hành và xuất khẩu công nghệ lò phản ứng tiên tiến APR1400, cũng như nghiên cứu lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), theo chia sẻ của ông Kang. Hàn Quốc cũng cho biết dự án ODA hỗ trợ đào tạo nhân lực vận hành và bảo dưỡng nhà máy điện hạt nhân đang được xúc tiến với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam. Đây là hướng đi thiết thực: công nghệ chỉ có thể được tiếp nhận an toàn khi đi cùng đội ngũ đủ năng lực vận hành, bảo dưỡng và giám sát. Nhưng đào tạo kỹ thuật thôi là chưa đủ. Thứ trưởng Lê Xuân Định đề xuất tổ chức hội thảo chuyên đề và chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quản lý pháp quy đối với công nghệ hạt nhân tiên tiến. Vì vậy, đào tạo quản lý pháp quy cần được xem là một trụ cột hợp tác, không phải phần việc phụ sau chuyển giao.
Thước đo thành công là năng lực được xây dựng
Các đề xuất cho thấy hợp tác Việt Nam Hàn Quốc đang được mở rộng từ lĩnh vực công nghiệp sang năng lượng nguyên tử, với đào tạo, hội thảo và chia sẻ kinh nghiệm quản lý làm cầu nối. Hướng tiếp cận ấy phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Thứ trưởng Lê Xuân Định nêu tại cuộc làm việc. Dẫu vậy, cam kết và cơ chế tài chính mới chỉ là điểm xuất phát. Giá trị của hợp tác sẽ được quyết định bởi việc các chương trình đào tạo có giúp hình thành nhân lực trong nước hay không, các hoạt động nghiên cứu có hỗ trợ làm chủ vật liệu và linh kiện hay không, và kinh nghiệm pháp quy có được chuyển thành năng lực giám sát thực chất hay không. Kết luận cần rõ ràng: Việt Nam nên theo đuổi hợp tác công nghệ cao và điện hạt nhân theo hướng xây dựng năng lực dài hạn, trong đó chuyển giao luôn đi cùng đào tạo và quản trị an toàn.
