Chiến lược kết nối công nghệ: bước nhảy vọt của quan hệ Việt Nam-Singapore
Chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam-Singapore là khuôn khổ hợp tác mới nhằm đưa hai nước trở thành đối tác công nghệ Việt Nam Singapore hàng đầu khu vực, tập trung vào chia sẻ tri thức, đồng nghiên cứu, đồng phát triển và kết nối các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó tăng cường tự cường công nghệ và thúc đẩy tăng trưởng bền vững dựa trên khoa học, công nghệ và kinh tế số. Điểm đáng chú ý là tuyên bố chung này không phải một văn bản mang tính nghi thức, mà là lời khẳng định tham vọng chiến lược: Việt Nam và Singapore muốn bước lên hàng đầu trong hợp tác công nghệ Đông Nam Á, chứ không chỉ là hai điểm đến đầu tư riêng rẽ. Thay vì cạnh tranh, hai nước chọn cách gắn hệ sinh thái của mình lại, coi kết nối công nghệ là trụ cột mới của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Trong bối cảnh ASEAN đang chạy đua ký kết các hiệp định kinh tế số và xây dựng chuẩn mực chung, việc hình thành một chiến lược kết nối công nghệ song phương cho thấy Việt Nam và Singapore chủ động đi trước, định hình luật chơi chứ không chỉ thích ứng.
Đối thoại Chiến lược lần thứ nhất: thời điểm và động lực "bật chế độ công nghệ"
Chiến lược kết nối công nghệ không xuất hiện trong chân không; nó được kích hoạt tại Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất giữa hai Đảng cầm quyền, với chủ đề nhấn mạnh tự cường và phát triển nguồn nhân lực cho hợp tác công nghệ. Sáng 25/8/2026, đồng chí Trần Cẩm Tú và ông Chan Chun Sing đồng chủ trì Đối thoại, qua đó đưa nội dung công nghệ lên bàn nghị sự chính trị cấp cao – một thông điệp rất rõ rằng công nghệ giờ là vấn đề chiến lược chứ không phải chuyện kỹ thuật. Lý do "bây giờ" nằm ở bước ngoặt của quan hệ song phương: sau khi hai nước ký Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ngày 28/10/2025, việc cụ thể hóa các trụ cột ưu tiên trở nên cấp thiết. Công nghệ, kinh tế số và đổi mới sáng tạo được lựa chọn như động lực chính cho giai đoạn mới, thay cho mô hình hợp tác chủ yếu dựa vào sản xuất, đầu tư và thương mại truyền thống. Theo tuyên bố, hai nước "tái khẳng định lợi ích chung và cam kết làm sâu sắc hơn hợp tác trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, kết nối và kinh tế số" – một câu nói cho thấy thứ tự ưu tiên đã dịch chuyển mạnh về phía công nghệ.
Tự cường công nghệ: tầm nhìn chung và sự bổ trợ khác biệt
Tuyên bố chung đặt ra tầm nhìn đưa Việt Nam và Singapore trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á, với trọng tâm là tự cường công nghệ thông qua hợp tác và kết nối. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý: thay vì phụ thuộc vào các chuỗi giá trị do bên ngoài dẫn dắt, hai nước muốn đồng tạo giá trị, đồng nghiên cứu và đồng phát triển, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực. Tầm nhìn này không phải khẩu hiệu, bởi tuyên bố đã chỉ rõ tính bổ trợ giữa hai hệ sinh thái: Việt Nam có thị trường năng động, lực lượng lao động trẻ và năng lực sản xuất đang lên; Singapore mạnh về R&D, quản trị dữ liệu và AI, cùng kết nối quốc tế. Nếu biết khai thác, đây là cặp ghép khá lý tưởng: một bên "xưởng" sản xuất và thị trường, một bên "phòng thí nghiệm" và trung tâm điều phối dữ liệu. Việc hai nước nhất trí tăng cường trao đổi tri thức, kinh nghiệm, chuyên môn kỹ thuật và thông lệ tốt giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật cho thấy họ hiểu rằng tự cường công nghệ không thể đạt được nếu cứ mỗi bên tự phát triển trong "vùng an toàn" của mình.
Dữ liệu, AI và VSIP 2.0: những "bàn đạp" định hình cuộc chơi khu vực
Trong bức tranh rộng hơn của hợp tác công nghệ Đông Nam Á, tuyên bố chung Việt Nam-Singapore rất rõ ràng về những "bàn đạp" cụ thể: kinh tế dữ liệu, AI và sản xuất tiên tiến. Hai nước nhấn mạnh tiềm năng chuyển đổi của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đồng ý làm sâu sắc hợp tác trong phát triển và triển khai hệ thống AI an toàn, có trách nhiệm, tham chiếu Hướng dẫn của ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI. Đáng chú ý, hợp tác dữ liệu xuyên biên giới được coi là điều kiện để đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu nở rộ, với việc áp dụng Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN (MCCs) trong Khung ASEAN về Quản trị Dữ liệu Số và đối thoại chính sách giữa các cơ quan quản lý dữ liệu của hai nước. Điều này không chỉ giúp kết nối hai nền kinh tế, mà còn góp phần định hình chuẩn mực khu vực về luồng dữ liệu. Ở chiều sản xuất, định hướng phát triển "VSIP 2.0" với công nghệ thông minh, sản xuất tiên tiến, xanh và bền vững, cùng việc ký MOU thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam cho thấy hợp tác công nghệ đang "neo" vào một biểu tượng hợp tác công nghiệp lâu năm. Đây là nước đi khôn ngoan: nâng cấp những cái đã thành công thay vì tạo ra quá nhiều cấu trúc mới.
Ý nghĩa chiến lược trong cạnh tranh ASEAN và bước đi tiếp theo
Từ góc nhìn cạnh tranh khu vực, chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam-Singapore mang một thông điệp rõ: hai nước không chờ ASEAN xây xong Hiệp định Khung Kinh tế Số rồi mới hành động, mà vừa ủng hộ tiến trình khu vực, vừa chủ động tạo "cụm" hợp tác công nghệ song phương có khả năng dẫn dắt. Tuyên bố ghi nhận tiềm năng của DEFA trong tạo thương mại số tin cậy, tăng tương tác và tạo cơ hội mới cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời thiết kế những sáng kiến rất cụ thể giữa hai nước như chia sẻ dữ liệu, hợp tác AI, và nền tảng sản xuất tiên tiến. Ở cấp thực thi, toàn bộ hợp tác sẽ được bàn và triển khai trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối (CMM), cùng các bản ghi nhớ về chuyển đổi số, phát triển số và đổi mới sáng tạo giữa các bộ ngành của hai bên. Hai nước sẽ định kỳ rà soát tiến triển, xác định ưu tiên và sáng kiến mới thông qua CMM và các cơ chế song phương khác – nghĩa là chiến lược này có "nhịp tim" điều hành rõ ràng chứ không phải một văn bản treo tường. Nếu Việt Nam tận dụng tốt thị trường và nguồn nhân lực, trong khi Singapore phát huy thế mạnh nghiên cứu và quản trị dữ liệu, cặp đối tác công nghệ Việt Nam Singapore này có thể trở thành một trục công nghệ quan trọng của ASEAN, buộc các nước khác phải tính toán lại vị thế của mình trong chuỗi giá trị khu vực.
