Metro số 2 TP.HCM: Ba năm tắc đường để đổi lấy một trục vận tải mới
Tuyến Metro số 2 TP.HCM Bến Thành – Tham Lương là dự án đường sắt đô thị dài hơn 11 km, chủ yếu đi ngầm, được kỳ vọng sẽ hình thành trục vận tải khối lượng lớn kết nối khu vực trung tâm với cửa ngõ tây bắc và buộc thành phố phải chấp nhận nhiều năm điều chỉnh giao thông, đường một chiều và tắc đường thi công trên các trục huyết mạch. Đây không còn là câu chuyện quy hoạch trên giấy, mà đã bước sang giai đoạn siết luồng xe, rào chắn mặt đường với lịch thi công kéo dài trên 40 tháng cho các ga trọng điểm như Tao Đàn, Bảy Hiền, Bà Quẹo. Câu hỏi thực tế đặt ra: ai phải đánh đổi nhiều nhất trong giai đoạn quá độ này – người đi làm ở lõi trung tâm hay cư dân sống dọc cửa ngõ tây bắc?
Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thị Minh Khai: Lõi trung tâm chịu cảnh đường một chiều 40 tháng
Việc thi công ga Tao Đàn (ST2) trên trục Cách Mạng Tháng Tám được Sở Xây dựng TP.HCM phê duyệt với 5 giai đoạn, kéo dài hơn ba năm, đồng nghĩa khu lõi trung tâm phải sống chung với đường một chiều trong hơn 1.200 ngày. Đoạn Cách Mạng Tháng Tám từ Nguyễn Du đến Nguyễn Thị Minh Khai dài khoảng 350 m sẽ chuyển thành đường một chiều hướng từ Nguyễn Du xuống Nguyễn Thị Minh Khai. Cùng lúc, Nguyễn Thị Minh Khai đoạn từ Cao Thắng đến Huyền Trân Công Chúa (khoảng 1,5 km) cũng tổ chức lưu thông một chiều, đẩy dòng xe quay sang các lộ trình thay thế như Trương Định – Võ Văn Tần hoặc Nguyễn Đình Chiểu – Cao Thắng. Quyết định này đánh trúng nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất: giới văn phòng, dịch vụ, F&B quanh Công viên Tao Đàn, Bệnh viện Từ Dũ, các tuyến Nguyễn Thị Minh Khai, CMT8 vốn đã đông kín giờ cao điểm. Nếu không có kỷ luật tuân thủ lộ trình thay thế, khu vực này sẽ trở thành "vùng tắc" kéo dài suốt thời gian thi công.
Bảy Hiền, Ba Queo: Cửa ngõ tây bắc bị siết luồng, doanh nghiệp logistics khó thở
Ở cửa ngõ tây bắc, ba nút quan trọng Bảy Hiền, Bà Quẹo và khu vực Phạm Văn Bạch là nơi dòng xe tải, xe khách, xe máy từ An Sương, Tân Bình, Tân Phú đổ về trung tâm, nay đều bị ảnh hưởng bởi thi công Metro số 2. Tại ga Bảy Hiền (ST7), rào chắn trên Cách Mạng Tháng Tám và Trường Chinh sẽ chiếm một phần mặt đường, nhiều đoạn chuyển một chiều, còn nút Trường Chinh – CMT8 – Lý Thường Kiệt – Hoàng Văn Thụ bị hạn chế hướng rẽ. Bay Hien station dự kiến thi công 1.257 ngày với tổ chức một chiều trên Trường Chinh ở một số giai đoạn, khiến luồng xe từ sân bay và khu công nghiệp bị bó hẹp. Ngày 15–16/9, thành phố tiếp tục điều chỉnh giao thông trên Trường Chinh, Tân Kỳ Tân Quý, Huỳnh Văn Gấm để rào chắn thi công ga ST9 Bà Quẹo, trong đó xe ô tô bị cấm theo một số hướng lưu thông, buộc dòng hàng hóa phải đi vòng qua các tuyến Hoàng Hoa Thám, Lê Trọng Tấn, Chế Lan Viên. Đây là khu vực dễ rơi vào tình trạng tắc đường thi công kéo dài, nếu doanh nghiệp vận tải không chủ động cập nhật lộ trình.
Người đi làm, hộ kinh doanh: Ba năm xoay xở giữa tắc đường thi công
Đằng sau các sơ đồ phân luồng khô khan là ba năm sinh hoạt bị bẻ cong của người dân. Những người đi làm từ An Sương vào trung tâm được khuyến nghị chọn lộ trình thay thế trên Trường Chinh – Chế Lan Viên – Lê Trọng Tấn – Tân Kỳ Tân Quý để giảm ùn tắc, nhưng mỗi vòng tránh thêm vài km nghĩa là thêm chi phí thời gian và nhiên liệu. Các hộ kinh doanh mặt tiền CMT8, Nguyễn Thị Minh Khai sẽ đối diện nguy cơ khách giảm, do hướng tiếp cận bị giới hạn và chỗ dừng, đỗ càng hiếm. Đổi lại, một số tuyến phụ như Sương Nguyệt Ánh, Bùi Thị Xuân được tổ chức hai chiều để "gánh" bớt lưu lượng, kéo theo cơ hội kinh doanh mới cho những mặt bằng vốn trước đây kém lợi thế. Nếu thành phố nghiêm túc triển khai camera giám sát, biển báo, thông tin phân luồng trước ít nhất 7 ngày như phương án đề ra, thì người dân có cơ sở để chủ động kế hoạch đi lại, thay vì mỗi sáng lại bất ngờ gặp thêm một đoạn rào chắn mới.
Đánh đổi tạm thời để có trục metro dài hạn: Chấp nhận khó chịu, yêu cầu minh bạch
Về dài hạn, khó có ai phủ nhận lợi ích của tuyến Metro số 2 TP.HCM với 10 ga ngầm, một ga trên cao, kết nối Bến Thành – Tham Lương, dự kiến hoàn thành và khai thác vào năm 2030. Nhưng lợi ích tương lai không xóa được cảm giác khó chịu hiện tại nếu người dân liên tục phải di chuyển trong ma trận đường một chiều, cấm rẽ, rào chắn thiếu thông tin. Cách Mạng Tháng Tám sẽ được trả lại mặt cắt khoảng 14 m, lưu thông hai chiều sau khi ga Tao Đàn hoàn thành, song để đi tới ngày đó, thành phố cần đối xử với người dùng đường như đối tác, không phải như đối tượng "chịu trận". Hai việc tối thiểu nên được coi là cam kết: (1) cập nhật kịp thời, dễ hiểu mọi quyết định điều chỉnh giao thông; (2) đánh giá lại từng giai đoạn thi công để nới lỏng rào chắn sớm nhất có thể. Nếu làm được, hơn 40 tháng tắc đường thi công sẽ là một khoản đánh đổi chấp nhận được cho một trục vận tải hiện đại.
