Metro số 2 TP.HCM là gì và vì sao giao thông bị đảo lộn?
Metro số 2 TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Tham Lương, dài khoảng 11,27km, phần lớn đi ngầm với 10 ga ngầm và 1 ga trên cao, kết nối khu trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc, dự kiến khai thác từ năm 2030 và trở thành trục giao thông công cộng khối lượng lớn của thành phố. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông, mà là một cuộc “đại phẫu” không gian đô thị, kéo theo hàng loạt điều chỉnh giao thông kéo dài nhiều năm trên các trục huyết mạch. Vấn đề là, để xây ga ngầm giữa lòng phố, thành phố buộc phải rào chắn, thu hẹp mặt đường, tổ chức lại dòng xe. Nói cách khác, để có một tương lai ít ùn tắc giao thông hơn, người dân phải chấp nhận một hiện tại di chuyển khó khăn hơn. Câu hỏi không còn là “có bị ảnh hưởng không” mà là “bị ảnh hưởng thế nào và nên ứng xử ra sao”.
Ga Bà Quẹo: Cửa ngõ Tây Bắc vào trung tâm sẽ căng thẳng ra sao?
Từ ngày 16/9, khu vực ga Bà Quẹo (ST9) trở thành điểm nóng mới của Metro số 2 TP.HCM. Sở Xây dựng đã thông báo điều chỉnh tổ chức giao thông trên các tuyến Trường Chinh, Tân Kỳ Tân Quý và Huỳnh Văn Gấm để phục vụ thi công ga này. Một phần lòng đường bị rào chắn, mặt đường bị thu hẹp, trong khi dòng xe từ cửa ngõ An Sương đổ về trung tâm vốn đã đông. Tình trạng dễ thấy: xe máy, ô tô nối dài, di chuyển chậm trên Trường Chinh, đặc biệt đoạn giao Cộng Hòa. Việc cấm ô tô trên Tân Kỳ Tân Quý theo hướng từ Cộng Hòa đến Lê Trọng Tấn, và cấm ô tô trên Huỳnh Văn Gấm hướng từ Tân Kỳ Tân Quý đến Hồ Đắc Di, đẩy một phần lưu lượng xe dồn sang chính Trường Chinh và Cộng Hòa, làm tăng thêm nguy cơ ùn tắc giao thông tại cửa ngõ Tây Bắc. Dù vẫn cho phép xe đi qua khu vực ga Bà Quẹo, cơ quan chức năng khuyến cáo các phương tiện từ nút An Sương về trung tâm nên chọn lộ trình thay thế như Trường Chinh – Chế Lan Viên – Nguyễn Hữu Dật – Lê Trọng Tấn – Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh hoặc Trường Chinh – Hồ Đắc Di – Huỳnh Văn Gấm – Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh để hạn chế kẹt xe.
Tao Đàn, Bảy Hiền và các tuyến trung tâm: Một chiều hoá và rào chắn dây chuyền
Nếu ga Bà Quẹo gây áp lực ở cửa ngõ, thì khu vực trung tâm quanh Công viên Tao Đàn và Bảy Hiền chuẩn bị bước vào giai đoạn điều chỉnh giao thông phức tạp không kém. Ngày 20/9, hàng loạt biển báo phân luồng để thi công ga Tao Đàn (ST2) đã được lắp trên đường Nguyễn Thị Minh Khai (đoạn từ Cao Thắng đến Huyền Trân Công Chúa) và đường Cách Mạng Tháng Tám (đoạn từ Nguyễn Du đến Nguyễn Thị Minh Khai). Theo phương án đã thống nhất, ga Tao Đàn sẽ thi công hơn 3 năm. Trong thời gian này, đoạn Cách Mạng Tháng Tám dài khoảng 350m từ Nguyễn Du đến Nguyễn Thị Minh Khai sẽ được tổ chức lưu thông một chiều theo hướng Nguyễn Du – Nguyễn Thị Minh Khai, còn đoạn Nguyễn Thị Minh Khai từ Cao Thắng đến Huyền Trân Công Chúa dài khoảng 1,5km cũng chuyển thành đường một chiều. Không chỉ vậy, khu vực ga Bảy Hiền (ST7) trên Cách Mạng Tháng Tám và Trường Chinh cũng sẽ bị rào chắn, chiếm dụng một phần mặt đường, nhiều đoạn lân cận sẽ phải điều chỉnh giao thông, thậm chí chuyển thành một chiều. Nói thẳng, trung tâm thành phố sẽ phải làm quen với một “ma trận” biển cấm, đường một chiều và lối đi tạm kéo dài nhiều năm, nơi mỗi thay đổi nhỏ đều có thể tạo ra điểm ùn ứ mới nếu người dân không nắm rõ lộ trình.
Nguy cơ ùn tắc giao thông kéo dài: Rủi ro nào cho người đi làm mỗi ngày?
Metro số 2 không thi công trên một điểm đơn lẻ mà hiện đã triển khai tại 5 vị trí nhà ga ngầm, đồng nghĩa với việc điều chỉnh giao thông sẽ lan rộng ở nhiều khu vực cùng lúc. Đường bị thu hẹp, nhiều tuyến chuyển một chiều, các lộ trình thay thế bị “chia sẻ” cho nhau: đó là công thức quen thuộc dẫn tới ùn tắc dây chuyền nếu không quản lý sát. Thực tế đã ghi nhận, ngay khi rào chắn khu vực ga Bà Quẹo, mặt đường Trường Chinh bị thu hẹp khiến xe cộ dồn hàng dài, di chuyển chậm, nhất là gần cầu vượt Cộng Hòa. Việc hạn chế ô tô trên Tân Kỳ Tân Quý làm một phần dòng xe chuyển sang hai trục Cộng Hòa và Trường Chinh, gia tăng áp lực giao thông. Các tuyến trung tâm như Nguyễn Thị Minh Khai, Cách Mạng Tháng Tám vốn có mật độ xe cao, nay vừa phải chịu rào chắn, vừa một chiều hóa, nguy cơ ùn tắc giao thông ở giờ cao điểm là điều khó tránh. Theo Sở Xây dựng, phương án phân luồng được xây dựng dựa trên hiện trạng hạ tầng, lưu lượng phương tiện và yêu cầu an toàn công trường. Trong giai đoạn đầu, lực lượng chức năng sẽ dùng camera giám sát, dữ liệu lưu lượng xe, quan sát thực tế tại các giao lộ để điều chỉnh nếu xuất hiện điểm xung đột hoặc ùn tắc cục bộ.
Người dân nên chuẩn bị gì cho một “thập kỷ công trường” Metro số 2?
Metro số 2 dự kiến khởi công toàn tuyến vào tháng 1/2026 và đưa vào vận hành năm 2030, nghĩa là người dân TP.HCM sẽ sống cùng các rào chắn, điều chỉnh giao thông ít nhất trong nhiều năm tới. Với tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng, tuyến metro này được kỳ vọng trở thành trục vận tải công cộng khối lượng lớn, giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu. Nhưng kỳ vọng tương lai không xoá đi những bất tiện hiện tại. Người đi làm, học sinh – sinh viên nên chủ động: – Cập nhật thường xuyên thông tin điều chỉnh giao thông quanh khu vực mình đi qua. – Luyện thói quen có ít nhất 1–2 tuyến đường dự phòng, tránh phụ thuộc một trục duy nhất. – Dành thêm 15–30 phút cho hành trình giờ cao điểm, đặc biệt nếu phải qua Trường Chinh, Cộng Hòa, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thị Minh Khai. – Ưu tiên gửi xe để đi chung ô tô, dùng xe buýt khi có thể, giảm bớt số phương tiện cá nhân tham gia dòng xe đã vốn chật. Về phía cơ quan quản lý, giữ đúng cam kết “vẫn duy trì lưu thông qua khu vực công trường” không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà là thước đo niềm tin của người dân với các dự án hạ tầng lớn. Nếu làm tốt công tác điều chỉnh giao thông, truyền thông rõ ràng và lắng nghe phản hồi, thành phố có thể biến giai đoạn “thập kỷ công trường” này thành bước chuyển thực sự cho văn hóa di chuyển đô thị.
