Từ 16/9: Metro số 2 đổi trật tự giao thông ở cửa ngõ Tây Bắc
Các biện pháp cấm xe giao thông, rào chắn và phân luồng đường phố quanh các ga của Metro số 2 TP.HCM trên tuyến Bến Thành Tham Lương là những thay đổi tổ chức giao thông tạm thời nhưng quy mô lớn, áp dụng liên tục nhiều năm trên các trục đường trung tâm nhằm bảo đảm thi công nhà ga ngầm an toàn, đồng thời duy trì tối thiểu mặt đường cho phương tiện lưu thông hàng ngày. Tâm điểm điều chỉnh lần này là khu vực quanh ga ST9 (ga Bà Quẹo) trên đường Trường Chinh, nơi Sở Xây dựng thành phố ban hành thông báo điều chỉnh tổ chức giao thông từ ngày 16/9 để phục vụ thi công thuộc dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 Bến Thành – Tham Lương. Việc rào chắn, cấm ô tô theo từng hướng khiến cả người dân lẫn doanh nghiệp phải nhanh chóng thích nghi, nếu không muốn mỗi buổi sáng trở thành cuộc chiến với kẹt xe.
Trường Chinh, Tân Kỳ Tân Quý, Huỳnh Văn Gấm: những “nút thắt” mới
Trong ngắn hạn, khu vực ST9 trở thành ví dụ điển hình cho việc giao thông phải nhường chỗ cho Metro số 2 TP.HCM. Một phần lòng đường Trường Chinh tại vị trí ga ST9 bị rào chắn, xe vẫn được đi qua nhưng không còn dư địa cho thói quen “chạy bám làn giữa” vốn dễ tạo nút cổ chai. Điều quan trọng hơn là các lệnh cấm ô tô theo hướng cụ thể: trên đường Tân Kỳ Tân Quý, ô tô bị cấm lưu thông chiều từ Cộng Hòa đến Lê Trọng Tấn; trên đường Huỳnh Văn Gấm, ô tô không được đi từ Tân Kỳ Tân Quý về Hồ Đắc Di. Nói cách khác, trục Tân Kỳ Tân Quý đã gần như thành đường một chiều đối với ô tô để ưu tiên mặt bằng thi công, buộc tài xế phải tính lại lộ trình thay vì dựa vào “đường quen”.
Điểm sáng là cơ quan chức năng không chỉ cấm mà còn chỉ rõ đường vòng hợp lý. Hai lộ trình né công trường được khuyến cáo cho dòng xe từ nút giao An Sương về trung tâm: Trường Chinh – Chế Lan Viên – Nguyễn Hữu Dật – Lê Trọng Tấn – Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh, hoặc Trường Chinh – Hồ Đắc Di – Huỳnh Văn Gấm – Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh. Đây không phải gợi ý mang tính hình thức, mà là sự thừa nhận rằng nếu ai cũng cố len vào đoạn rào chắn Trường Chinh, tình trạng ùn tắc sẽ trở thành mặc định giờ cao điểm. Người đi đường cần xem hai tuyến này như “trục chính mới” của khu Tây Bắc trong vài năm tới.
Ga Tao Đàn, Bảy Hiền: đánh đổi nhiều năm ùn tắc lấy trục Metro lõi đô thị
Nếu ST9 là điểm nóng ở cửa ngõ, thì các ga Tao Đàn (ST2) và Bảy Hiền (ST7) mới là minh chứng rõ nhất cho ảnh hưởng lâu dài của Metro số 2 lên giao thông hàng ngày. Tại ga Tao Đàn, công trình chiếm dụng mặt đường liên tục 24/24 giờ trong 1.219 ngày, chia thành 5 giai đoạn, với phạm vi lớn nhất rộng 24,6m, dài 314,1m; phần đường còn lại cho xe lưu thông chỉ duy trì tối thiểu 7,5–10,8m tùy giai đoạn. Theo thông tin chính thức: "Ở giai đoạn cuối, sàn tạm sẽ được tháo dỡ và toàn bộ mặt cắt ngang rộng 14m được hoàn trả". Đây là khoản đánh đổi không nhỏ cho cả người dân lẫn hộ kinh doanh dọc tuyến Cách Mạng Tháng Tám.
Ga Bảy Hiền thậm chí còn kéo dài hơn: công trình chiếm dụng mặt đường 24/24 giờ trong 1.257 ngày trên cả Cách Mạng Tháng Tám và Trường Chinh, với bề rộng chiếm dụng lớn nhất 22,5m (dài 211,5m) trên Cách Mạng Tháng Tám và 29m (dài 201,9m) trên Trường Chinh; phần lòng đường lưu thông chỉ còn tối thiểu 7,5–8m và 7,5–13m tương ứng. Sau cùng, mặt đường sẽ được hoàn trả hiện trạng ban đầu (Trường Chinh rộng 14m, Cách Mạng Tháng Tám rộng 12,4m). Vấn đề không phải là có hoàn trả hay không, mà là người dân chấp nhận sống với mặt đường “bị nén” suốt hơn ba năm để đổi lấy một tuyến Bến Thành Tham Lương đi xuyên lõi đô thị.
Một chiều Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thị Minh Khai: thay đổi thói quen vào trung tâm
Các biện pháp phân luồng đường phố quanh ga Tao Đàn cho thấy Metro số 2 không chỉ tác động khu Tây Bắc mà còn định hình lại cách người dân tiếp cận trung tâm. Đoạn Cách Mạng Tháng Tám từ Nguyễn Du đến Nguyễn Thị Minh Khai được tổ chức lưu thông một chiều hướng về Nguyễn Thị Minh Khai, buộc chiều ngược lại phải đi vòng theo lộ trình Cách Mạng Tháng Tám – Nguyễn Thị Minh Khai – Huyền Trân Công Chúa – Thủ Khoa Huân – Lê Thánh Tôn – Phạm Hồng Thái – Cách Mạng Tháng Tám. Tương tự, đoạn Nguyễn Thị Minh Khai từ Cao Thắng đến Huyền Trân Công Chúa cũng thành một chiều về Huyền Trân Công Chúa, với hướng ngược lại phải đi Trương Định – Võ Văn Tần hoặc Nguyễn Đình Chiểu – Cao Thắng – Nguyễn Thị Minh Khai.
Sự điều chỉnh này tạo áp lực không nhỏ lên những ai vẫn giữ thói quen “cắm đầu” vào Cách Mạng Tháng Tám để vào quận 1. Người dân và tài xế công nghệ cần chủ động cập nhật bản đồ, lưu sẵn các tuyến vòng thay thế để tránh vòng vèo không cần thiết và tranh chấp làn ở những giao điểm mới. Về phía doanh nghiệp khu trung tâm, việc đường chính bị thu hẹp, đổi chiều nhiều năm đặt ra bài toán mới về giờ giao hàng và tổ chức ca làm, nếu không muốn xe tải, xe chở hàng dồn vào những khung giờ dễ kẹt nhất.
Làm sao đi lại thông minh trong nhiều năm công trường Metro số 2?
Nhìn tổng thể, những thay đổi quanh Metro số 2 tuyến Bến Thành Tham Lương không phải là vài biển báo tạm, mà là một chương trình tái tổ chức giao thông quy mô lớn kéo dài hàng nghìn ngày. Chúng ta không có lựa chọn “né hoàn toàn”, nhưng có thể giảm phần khó chịu bằng vài nguyên tắc đơn giản: nắm rõ các đoạn cấm ô tô và đường một chiều mới, ưu tiên các lộ trình được cơ quan chức năng khuyến cáo, và hạn chế đi xuyên công trường vào giờ cao điểm nếu có tuyến vòng hợp lý. Với các hộ kinh doanh, việc bám sát thông tin điều chỉnh từ Sở Xây dựng và Ban Quản lý Đường sắt đô thị sẽ giúp chủ động điều chỉnh giờ giao nhận, thay đổi hướng tiếp cận cửa hàng để không mất khách chỉ vì kẹt xe.
Cuối cùng, điều quan trọng là nhìn sự bất tiện hiện tại như cái giá phải trả để thành phố có thêm một trục giao thông khối lượng lớn. Khi Metro số 2 TP.HCM đi vào khai thác trên toàn tuyến Bến Thành Tham Lương, những đoạn đường từng bị thu hẹp, rào chắn, đổi chiều nhiều năm sẽ trở thành cửa ngõ tiếp cận các nhà ga, nơi người dân có thể rời ô tô, xe máy để chuyển sang tàu điện. Đến lúc đó, những lộ trình vòng vèo hôm nay có thể sẽ nhường chỗ cho một cách di chuyển hoàn toàn khác: ít kẹt xe hơn, dự đoán thời gian chính xác hơn, và không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mặt đường chật hẹp giữa lòng đô thị.
