Kết nối tri thức phải dẫn tới kết quả
Mạng lưới trí thức là hệ thống kết nối thường xuyên giữa chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan công quyền để đưa tri thức vào giải quyết các vấn đề phát triển cụ thể. Đây là cách Hải Phòng có thể biến nguồn nhân lực trong và ngoài nước thành năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ dừng ở lời mời gọi nhân tài.
Chiều 30/10, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng tổ chức hội thảo “Kết tinh tri thức - Tăng tốc đổi mới”, quy tụ chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và đại diện các trường, viện, hiệp hội. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc thành phố có thêm một diễn đàn, mà ở yêu cầu tạo đầu mối quy tụ người giỏi, giao bài toán rõ ràng và kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, nhà khoa học với nhà đầu tư. Với một trung tâm công nghiệp, logistics và kinh tế biển, Hải Phòng cần tri thức để nâng năng suất và sức cạnh tranh; hội thảo chỉ có ý nghĩa nếu những cuộc trao đổi dẫn tới dự án, công nghệ và thay đổi có thể kiểm chứng.
Nguồn lực đã có, bài toán cũng đã rõ
Hải Phòng có 162 giáo sư, phó giáo sư là người địa phương đang nghiên cứu, giảng dạy tại các trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn, bên cạnh chuyên gia, trí thức trẻ, du học sinh và nghiên cứu sinh làm việc tại các trung tâm tri thức trong và ngoài nước. Quy mô ấy cho thấy thành phố không thiếu người có chuyên môn; thách thức là tạo cơ chế để họ đóng góp dù không nhất thiết phải chuyển hẳn về quê hương.
Hải Phòng đã phê duyệt 7 bài toán chiến lược cho năm 2026, gồm điều hành vĩ mô, chống ngập đô thị, logistics thông minh, công nghiệp UAV, an toàn thực phẩm và bản đồ số khu công nghiệp, đầu tư. Đây là bước đi đúng: bài toán cụ thể giúp chuyên gia nhìn thấy nơi tri thức của mình có thể tạo tác động. Những hướng thảo luận về logistics xanh, trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế biển cũng gắn đổi mới với dịch vụ, việc làm và môi trường sống của người dân.
Từ chính sách thu hút đến cơ chế cùng làm
Chính sách đãi ngộ có thể kéo chuyên gia đến, nhưng môi trường làm việc và quyền tham gia quyết định mới khiến họ ở lại và tạo ra kết quả. Thành phố ban hành cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài, trong đó có hình thức đặt hàng chuyên gia với kinh phí từ 30 đến 100 triệu đồng mỗi tháng để trực tiếp xử lý bài toán lớn. Đây là công cụ đáng kể, song hiệu quả cần được đánh giá qua sản phẩm ứng dụng, chứ không chỉ số người được mời hay số cuộc họp được tổ chức.
Các giải pháp được nêu tại hội thảo đi đúng vào khâu kết nối: xây dựng môi trường làm việc đạt chuẩn quốc tế, giữ chân nhân tài, thương mại hóa nghiên cứu, phát huy quỹ đầu tư mạo hiểm và tăng liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp. Mấu chốt là đặt hàng trực tiếp theo nhu cầu, để nhà khoa học biết ai sẽ dùng kết quả, còn doanh nghiệp có đường tiếp cận công nghệ và vốn. Mạng lưới “1 giờ cho Hải Phòng” có thể mở rộng sự tham gia từ xa, miễn là các đóng góp được gắn với đầu việc và đầu mối chịu trách nhiệm.
Đo đổi mới bằng việc được triển khai
Bước tiếp theo cần là biến đề xuất tại hội thảo thành nhiệm vụ tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ, cố vấn doanh nghiệp và chương trình giải quyết các bài toán phát triển. Sở Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ tiếp thu ý kiến để tham mưu các chương trình, đề án và hành động cụ thể trong thời gian tới. Các sáng kiến cũng được định hướng phân loại theo độ cấp thiết, nguồn lực và khả năng ứng dụng, rồi theo dõi qua sản phẩm, dự án và công nghệ thực tế.
Cách làm ấy quan trọng hơn việc chỉ đếm số chuyên gia tham gia mạng lưới. Nếu kết quả nghiên cứu được đưa vào sản xuất, giúp logistics vận hành tốt hơn, giảm rủi ro ngập hoặc cải thiện quản trị đô thị, người dân và doanh nghiệp sẽ nhìn thấy lợi ích của khoa học công nghệ Hải Phòng. Thành phố đã có bài toán, nguồn lực con người và cơ chế ban đầu; giờ đây, thước đo thuyết phục nhất là tốc độ chuyển tri thức thành giải pháp dùng được. Kết nối chỉ trở thành động lực đổi mới sáng tạo khi mỗi cam kết dẫn đến một việc làm cụ thể và kết quả có thể kiểm chứng.
