Phòng học STEM: từ khái niệm đến thực tế tại Phú Thượng
Phòng học STEM là không gian học tập được thiết kế để học sinh kết nối kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học thông qua hoạt động thực hành, thử nghiệm, lắp ráp mô hình và giải quyết vấn đề theo dự án, qua đó biến lý thuyết trong sách vở thành trải nghiệm trực quan và có thể kiểm chứng trong đời sống học đường. Việc phường Phú Thượng tổ chức nghi thức ra mắt phòng học STEM tại Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng, với sự tham gia của đồng chí Nguyễn Quốc Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường, cùng lãnh đạo địa phương, không chỉ là một sự kiện lễ nghi mà là tuyên bố rõ ràng về ưu tiên dành cho giáo dục STEM Việt Nam trong năm học mới. Ngay sau lễ ra mắt, việc các đại biểu trực tiếp tham quan cơ sở vật chất và trải nghiệm tiết học STEM của học sinh lớp 7A5 cho thấy mô hình này đã bước ngay vào giai đoạn vận hành, thay vì dừng ở mức trưng bày hình thức.
Không gian sáng tạo học sinh: tác động lên cách học và cách nghĩ
Điểm đáng giá nhất của phòng học STEM tại Phú Thượng không nằm ở thiết bị, mà ở việc nó định nghĩa lại vai trò của học sinh trong giờ học. Trong không gian học tập trực quan, học sinh chủ động thử nghiệm, lắp ráp mô hình, trao đổi và phối hợp để giải quyết nhiệm vụ, qua đó chuyển kiến thức từ sách vở thành hoạt động thực hành và kiểm chứng cụ thể. Thay vì học để trả lời câu hỏi có sẵn, các em phải thiết kế mô hình, thực hiện thí nghiệm, quan sát kết quả, phát hiện sai sót và điều chỉnh phương án. Đây là cách học buộc các em kết nối kiến thức của nhiều môn đồng thời rèn luyện tư duy logic, khả năng sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Nói cách khác, không gian sáng tạo học sinh ở Phú Thượng đang dịch chuyển trọng tâm từ “thuộc bài” sang “giải quyết tình huống” – nền tảng mà giáo dục STEM Việt Nam cần nếu muốn tạo ra thế hệ công dân có năng lực công nghệ và khoa học.
Giáo viên, E-learning và bài toán số hóa lớp học STEM
Một phòng học STEM tốt có thể gây ấn tượng trong ngày ra mắt, nhưng chất lượng lâu dài lại phụ thuộc gần như toàn bộ vào năng lực giáo viên. Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng đã lựa chọn hướng đi đúng khi xác định năng lực tổ chức bài học của giáo viên là yếu tố quyết định hiệu quả khai thác phòng học. Trong năm học mới, nhà trường đặt mục tiêu bồi dưỡng 100% giáo viên về thiết kế bài giảng E-learning và xây dựng bài học STEM. Đây là bước chuẩn bị quan trọng để kết hợp mô hình lớp học STEM với các công cụ số hóa như hệ thống điểm điện tử và giảng dạy trực tuyến: giáo viên phải biết thiết kế hoạt động học theo chủ đề, xây dựng tài liệu số và đánh giá tiến bộ của từng học sinh qua dữ liệu học tập chứ không chỉ qua bài kiểm tra giấy. Nếu mục tiêu này được thực hiện nghiêm túc, Phú Thượng sẽ có đội ngũ giáo viên đủ khả năng vận hành lớp học STEM linh hoạt, cả trên lớp trực tiếp và trong môi trường trực tuyến.
STEM gắn với bình đẳng cơ hội: hỗ trợ học sinh khó khăn
Một nguy cơ thường gặp khi tăng đầu tư cho giáo dục STEM là khoảng cách cơ hội giữa học sinh khá giả và học sinh khó khăn. Điểm tích cực ở Phú Thượng là các tổ chức xã hội đã can thiệp sớm để giữ cho không gian sáng tạo này mở rộng cho tất cả. Từ đầu tháng 8-2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường phát động chương trình “Hành trình ước mơ”, vận động cán bộ, hội viên, nhà hảo tâm và các nhóm cộng đồng cùng chung tay chăm lo học sinh khó khăn. Từ nguồn lực vận động, Hội đã phối hợp với Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng trao 14 chiếc xe đạp cùng 140 quyển vở tới 14 học sinh mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; đồng thời, Hội Chữ thập đỏ phường kết nối các tổ chức và nhà hảo tâm để trao thêm 75 suất quà tới 75 học sinh trên địa bàn. Đây không chỉ là những con số đẹp mà là điều kiện rất cụ thể giúp học sinh nghèo có thể đến trường đều đặn, tiếp cận phòng học STEM và các hoạt động trải nghiệm thay vì bị bỏ lại phía sau.
Từ mô hình Phú Thượng đến kỳ vọng cho năm học 2026-2027
Nếu nhìn Phú Thượng như một lát cắt nhỏ của bức tranh giáo dục STEM Việt Nam, có thể thấy những yếu tố cốt lõi cho một năm học 2026-2027 chất lượng đã bắt đầu định hình: không gian STEM thực hành cho học sinh, đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng về E-learning và thiết kế bài học STEM, cùng hệ thống hỗ trợ xã hội để bảo đảm bình đẳng cơ hội. Nhà trường không chỉ đưa giáo dục STEM vào các tiết học, chuyên đề và hoạt động trải nghiệm phù hợp với từng khối lớp, mà còn dự kiến tổ chức “Ngày hội Sáng tạo STEM” hằng năm để học sinh giới thiệu sản phẩm, trao đổi ý tưởng và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Nếu các kế hoạch này được duy trì nhất quán, Phú Thượng có thể trở thành minh chứng rằng cải thiện chất lượng giáo dục không chỉ là đổi mới chương trình, mà là xây dựng hệ sinh thái học tập đa chiều – nơi phòng học STEM, công cụ số hóa và mạng lưới cộng đồng cùng hỗ trợ hành trình học tập của mỗi học sinh.
