Ba kết nối: Chiến lược không thể dừng ở tuyên bố
Chiến lược Ba kết nối giữa Việt Nam và Thái Lan là khuôn khổ hợp tác mới nhằm tăng cường gắn kết chuỗi cung ứng, doanh nghiệp và địa phương, qua đó đưa các cam kết chính trị thành dự án cụ thể, tạo thêm việc làm, nâng chất lượng đầu tư và mở rộng không gian phát triển cho người dân và doanh nghiệp hai nước.
Cuộc hội kiến giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram chiều 6/8 tại trụ sở Chính phủ đã đặt nền chính trị cho bước chuyển này. Hai nhà lãnh đạo nhất trí “thúc đẩy triển khai thực chất Chiến lược Ba kết nối”, nhấn mạnh tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương và các chiến lược phát triển bền vững, đồng thời khai thác hiệu quả Hành lang kinh tế Đông - Tây và Hành lang kinh tế phía Nam.
Điểm đáng chú ý là thỏa thuận diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan, một cột mốc vừa mang tính biểu tượng vừa tạo sức ép buộc các bên chuyển từ lời nói sang kế hoạch hành động cụ thể giai đoạn 2026 - 2031.
Vì sao Ba kết nối trở thành ưu tiên chiến lược lúc này
Việt Nam Thái Lan hợp tác đã bước sang giai đoạn Đối tác Chiến lược toàn diện, nhưng chỉ tăng số lượng chuyến thăm cấp cao là chưa đủ. Tinh thần của Chiến lược Ba kết nối là dùng sự tin cậy chính trị tích lũy suốt 50 năm để tạo ra những liên kết kinh tế sâu hơn, ổn định hơn và có lợi hơn cho người dân.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Thái Lan là láng giềng gần gũi, đối tác quan trọng, “người bạn đồng hành” của Việt Nam, cùng chia sẻ nhiều giá trị và lợi ích chiến lược. Từ phía Bangkok, Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram khẳng định coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời muốn tham khảo kinh nghiệm cải cách, tinh gọn bộ máy của Việt Nam.
Cả hai cùng hài lòng trước việc hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân “không ngừng được mở rộng, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước”. Tuy nhiên, chính sự mở rộng đó lại đặt ra yêu cầu mới: nếu không có một chiến lược kết nối bài bản, lợi ích dễ phân tán, thiếu chiều sâu và khó chống chịu trước biến động khu vực.
Ba ưu tiên triển khai: Chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương
Trọng tâm trong năm tới phải là biến chiến lược ba kết nối từ khái niệm chính trị thành chương trình việc làm cụ thể cho từng trụ cột. Hai nhà lãnh đạo đã đặt nền: “tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương và các chiến lược phát triển bền vững; khai thác hiệu quả Hành lang kinh tế Đông - Tây và Hành lang kinh tế phía Nam”.
Với kết nối chuỗi cung ứng, ưu tiên không nên là thêm các khẩu hiệu mới, mà là đồng bộ hạ tầng xuyên biên giới, giảm thời gian thông quan, và phối hợp quy hoạch logistic để doanh nghiệp hai bên có thể đặt nhà máy, kho bãi theo chuỗi chứ không phải theo biên giới hành chính. Đây là cách thiết thực để củng cố chuỗi cung ứng khu vực, thay vì để từng nước đàm phán riêng lẻ với các tập đoàn đa quốc gia.
Với kết nối doanh nghiệp khu vực, cần cơ chế để các hiệp hội ngành hàng, đặc biệt trong nông sản, công nghiệp hỗ trợ và du lịch, có kênh đối thoại định kỳ chứ không chỉ gặp nhau bên lề các chuyến thăm cấp cao. Trong khi đó, kết nối địa phương phải đi kèm ngân sách và tiêu chí đánh giá rõ ràng, tránh tình trạng ký kết rầm rộ nhưng dự án liên kết liên tỉnh, liên vùng vẫn giẫm chân tại chỗ.
Từ chương trình hành động 2026–2031 tới lợi ích cho người dân
Thỏa thuận tại cuộc hội kiến không dừng ở tầm nhìn chung; hai bên thống nhất phối hợp triển khai hiệu quả Chương trình hành động quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2026–2031, với các kết quả cụ thể trong quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.
Nếu được triển khai nghiêm túc, chiến lược ba kết nối sẽ đi thẳng vào lợi ích thường ngày: đường thông suốt hơn cho hàng hóa, thủ tục gọn hơn cho doanh nghiệp, thêm cơ hội việc làm trong các khu công nghiệp và dịch vụ logistic, nhiều sản phẩm du lịch liên tuyến hơn cho người dân hai nước. Nói cách khác, chất lượng hợp tác sẽ được đo bằng số doanh nghiệp tham gia chuỗi, số địa phương có dự án chung, thay vì số văn kiện được ký.
Cuộc hội kiến 6/8 là bước tiến quan trọng biến chiến lược Ba kết nối thành kế hoạch hành động. Nhưng để tránh rơi vào tình trạng “chiến lược nhiều, kết quả ít”, Việt Nam và Thái Lan cần một cơ chế giám sát chung, công khai tiến độ, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành và địa phương. Đó là cách duy nhất để biến cam kết cấp cao thành những thay đổi có thể cảm nhận được ở cấp doanh nghiệp và người dân.
