Lạng Sơn định vị lại mình trong bản đồ công nghiệp phía Bắc
Chiến lược phát triển cụm công nghiệp Lạng Sơn là định hướng tập trung quỹ đất, hạ tầng công nghiệp và chuỗi dịch vụ hỗ trợ để biến tỉnh biên giới này thành cửa ngõ sản xuất – logistics gắn với thị trường Trung Quốc và ASEAN, thay vì chỉ phụ thuộc vào hoạt động thương mại cửa khẩu truyền thống.
Điểm đáng nói là Lạng Sơn không phát triển công nghiệp theo kiểu dàn hàng ngang mà đang chọn cách “điểm – tuyến – chuỗi”: hình thành cụm công nghiệp Bắc Lãng 73,9 ha và tăng tốc VSIP Lạng Sơn gần 600 ha. Hai mảnh ghép này cho thấy một thông điệp rõ ràng: tỉnh muốn bước lên một nấc mới trong cạnh tranh đầu tư khu vực, thay vì đứng ngoài làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang dịch chuyển vào Đông Nam Á.
Nếu trước đây Lạng Sơn thường được nhìn như “tỉnh cửa khẩu” thiên về xuất nhập khẩu hàng hoá, thì nay trọng tâm đang dịch dần sang “tỉnh cửa ngõ công nghiệp”, nơi giá trị gia tăng được tạo ra trong chính nội địa. Cách định vị mới này là lựa chọn mang tính chủ động trước cạnh tranh gay gắt từ các địa phương đã sớm có hạ tầng khu công nghiệp hoàn chỉnh.
Cụm công nghiệp Bắc Lãng: không gian mới cho sản xuất đa ngành
Quyết định thành lập Cụm công nghiệp Bắc Lãng tại xã Châu Sơn với diện tích 73,9 ha và tổng vốn đầu tư dự kiến 567,257 tỷ đồng không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là phép thử cho mô hình cụm công nghiệp Lạng Sơn theo hướng đa ngành, gắn sản xuất với công nghiệp môi trường. UBND tỉnh đã giao Công ty TNHH Thương mại xuất nhập khẩu Cường Thịnh QN làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp.
Bắc Lãng được định hướng thu hút từ chế biến thực phẩm, dệt may, sản phẩm gỗ, giấy, dược phẩm đến điện tử, thiết bị điện, phương tiện vận tải và nhiều ngành chế biến, chế tạo khác. Đồng thời, cụm này dành một phần diện tích cho công nghiệp môi trường, xử lý – tái chế chất thải và dịch vụ kho bãi, vận chuyển, hỗ trợ sản xuất, nhưng giới hạn không quá 10% diện tích. Đây là lựa chọn khôn ngoan: đa dạng ngành để giảm rủi ro, nhưng vẫn giữ trọng tâm là sản xuất, tránh biến cụm công nghiệp thành bãi dịch vụ thuần tuý.
Với thời gian đầu tư hạ tầng kỹ thuật dự kiến 23 tháng kể từ khi được cho thuê đất, dự án đặt mục tiêu khởi công tháng 4/2027 và vận hành từ tháng 3/2029. Lộ trình này cho thấy Lạng Sơn chấp nhận cách tiếp cận “đi chắc, đi dài” thay vì chạy theo các cam kết tiến độ thiếu thực tế. Nếu giữ được kỷ luật triển khai, Bắc Lãng sẽ trở thành sân chơi phù hợp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn tận dụng lợi thế gần cửa khẩu nhưng không cần quỹ đất quá lớn.
VSIP Lạng Sơn: bệ phóng hạ tầng công nghiệp quy mô lớn
Trong khi Bắc Lãng nhắm đến sản xuất đa ngành quy mô trung bình, VSIP Lạng Sơn lại được định vị như “lá cờ đầu” của hạ tầng công nghiệp hiện đại tại cửa ngõ phía Bắc. Dự án triển khai trên địa bàn xã Hữu Lũng và Tuấn Sơn với quy mô gần 600 ha, gắn trực tiếp với hành lang kinh tế Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội.
Sau hơn hai năm khởi công ngày 14/6/2024, VSIP Lạng Sơn đang bước vào giai đoạn tăng tốc xây dựng hạ tầng kỹ thuật trên quỹ đất đã được bàn giao. Đến đầu tháng 9, dự án đã hoàn thành 100% giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 với 217,2 ha, san nền và nền đường đạt cao độ yêu cầu trên khoảng 140 ha, đồng thời tiếp tục đào đắp trên hơn 50 ha. Những con số này cho thấy đây không còn là “dự án trên giấy” mà đang hình thành một khu công nghiệp có cấu trúc rõ ràng, từ giao thông nội khu, cấp nước đến xử lý nước thải.
Điểm đáng chú ý là VSIP Lạng Sơn được thiết kế theo mô hình khu công nghiệp xanh, thông minh và bền vững, hướng tới sử dụng tài nguyên hiệu quả và quản lý môi trường bằng công nghệ. Trong bối cảnh doanh nghiệp quốc tế coi tiêu chí phát triển bền vững như “giấy thông hành” trong chuỗi cung ứng, đây là lựa chọn đúng hướng để nâng điểm cạnh tranh của Lạng Sơn. Cửa ngõ giao thương với Trung Quốc giờ không chỉ là nơi hàng hóa đi qua, mà là nơi các nhà máy có thể đứng chân lâu dài và kết nối trực tiếp với thị trường khu vực.
Động lực từ kết nối khu vực và dòng vốn đầu tư mới
VSIP Lạng Sơn sở hữu vị trí chiến lược tại cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc, kết nối trực tiếp hành lang Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội, tuyến nối miền Nam Trung Quốc với vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong bối cảnh doanh nghiệp quốc tế tái cấu trúc chuỗi cung ứng, các điểm đến có khả năng kết nối hiệu quả với trung tâm sản xuất, thị trường tiêu dùng và tuyến giao thương quốc tế được ưu tiên hơn. Lạng Sơn vì thế đang tận dụng lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có: vừa gần cửa khẩu, vừa gắn với mạng lưới giao thông liên vùng.
Sau hơn hai năm triển khai, VSIP Lạng Sơn đã thu hút 9 nhà đầu tư thứ cấp với tổng vốn đầu tư khoảng 125 triệu USD. Việc các doanh nghiệp chấp nhận xuống vốn ngay khi hạ tầng vẫn đang xây dựng là tín hiệu cho thấy họ đặt cược vào triển vọng của hạ tầng công nghiệp nơi đây. Song song, cụm Bắc Lãng với quỹ đất 73,9 ha sẽ là lựa chọn cho các nhà sản xuất có nhu cầu diện tích nhỏ hơn, gần chuỗi cung ứng địa phương, qua đó tạo nên “nấc thang” đầu tư linh hoạt: doanh nghiệp có thể bắt đầu ở cụm công nghiệp, rồi mở rộng lên khu công nghiệp quy mô lớn khi cần.
Nếu Lạng Sơn duy trì được tiến độ hạ tầng, giữ kỷ luật môi trường và cải thiện chất lượng dịch vụ hành chính, cụm công nghiệp Lạng Sơn và VSIP Lạng Sơn có thể trở thành minh chứng cho chiến lược phát triển dựa trên hạ tầng công nghiệp đồng bộ. Khi đó, khẩu hiệu “cửa ngõ kinh tế” sẽ không còn là khái niệm trên giấy, mà là thực tế hiển hiện trong từng dòng vốn, từng nhà máy và từng chuỗi giá trị gắn với hành lang biên giới phía Bắc.
