Giải phóng mặt bằng: mốc then chốt của đường sắt cao tốc Việt Nam
Giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh, dự án Vingroup 147000 tỷ, là giai đoạn xử lý đất đai, tài sản và di dời các hộ dân, tổ chức trên toàn hành lang tuyến để tạo quỹ đất sạch, cho phép thi công đồng bộ hạ tầng giao thông khu vực và bảo đảm tiến độ đưa tuyến đường sắt 2028 vào khai thác. Điểm đáng chú ý là sau khoảng 5 tháng khởi công, Quảng Ninh đã hoàn thành gần 50% diện tích giải phóng mặt bằng và đặt mục tiêu bàn giao toàn bộ trước ngày 30/9. Đây không chỉ là một mốc kỹ thuật, mà là phép thử đầu tiên cho năng lực tổ chức dự án siêu lớn, nơi tốc độ xử lý mặt bằng sẽ quyết định khả năng thực hiện lời hứa về tuyến đường sắt cao tốc Việt Nam đầu tiên.
Quảng Ninh tăng tốc: từ 49,7% diện tích đến mục tiêu 30/9
Trên địa bàn thành phố Quảng Ninh, dự án cần giải phóng 194,41ha đất, liên quan 1.629 hộ gia đình, cá nhân và 19 tổ chức tại 7 phường. Tính đến ngày 11/9, địa phương đã xử lý được 96,62ha, tương đương 49,7% diện tích cần giải phóng, và đã bàn giao 175,62ha trên tổng số 273,41ha mặt bằng phải bàn giao cho nhà đầu tư. "Sau khoảng 5 tháng khởi công, tỉnh Quảng Ninh đã hoàn thành gần 1 nửa diện tích GPMB, dự kiến đến ngày 30/9 tới đây bàn giao toàn bộ mặt bằng", trích tài liệu dự án. Việc thành lập tổ công tác do Chủ tịch UBND thành phố làm tổ trưởng, cùng ban chỉ đạo tại 7/7 phường, cho thấy quyết tâm biến mốc 30/9 thành cam kết chính trị chứ không chỉ là con số trong hồ sơ.
Quy mô dự án Vingroup 147000 tỷ và tham vọng liên kết vùng
Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh được khởi công ngày 12/4, do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed thuộc Vingroup làm chủ đầu tư, là tuyến đường sắt cao tốc Việt Nam đầu tiên. Tuyến có chiều dài khoảng 120km, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, với tổng mức đầu tư hơn 147.300 tỷ đồng, chưa gồm chi phí giải phóng mặt bằng. Trong hơn 121km toàn tuyến, khoảng 116km được xây dựng trên cao và khoảng 4km trên mặt đất, với 9 cầu vượt sông và 11 cầu cạn vượt đường sắt, các tuyến giao thông hiện hữu. Năm nhà ga – Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh – không chỉ là điểm dừng tàu mà là các cực tăng trưởng mới trên trục kết nối các trung tâm kinh tế phía Bắc, nếu tiến độ hiện tại được giữ vững.
Tiến độ tuyến đường sắt 2028 và lợi ích cho người dân
Theo phương án khai thác, tuyến đường sắt 2028 này sẽ vận hành 16 đoàn tàu, mỗi tàu 7–8 toa với sức chứa khoảng 600 hành khách, hoạt động từ 6h đến 24h mỗi ngày. Trong năm đầu khai thác, dự kiến từ năm 2028, thời gian giãn cách giữa các chuyến vào giờ cao điểm khoảng 60 phút, sau đó giảm dần còn 30 phút vào năm 2030, 20 phút năm 2035, 15 phút năm 2040 và 12 phút năm 2045. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Hạ Long dự kiến chỉ còn khoảng 23 phút, rút ngắn mạnh việc đi lại giữa Thủ đô và trung tâm du lịch Quảng Ninh. Năm đầu khai thác, tuyến có thể phục vụ hơn 668.000 lượt khách, tăng lên khoảng 1,49 triệu lượt vào 2030 và 3,38 triệu lượt năm 2040 – những con số cho thấy tiềm năng thay đổi thói quen dịch chuyển của người dân.
Giải phóng mặt bằng hoàn thành: cú hích cho hạ tầng giao thông khu vực
Khi Quảng Ninh cán mốc bàn giao toàn bộ mặt bằng, dự án sẽ bước sang một giai đoạn mới: thi công quy mô lớn trên nền quỹ đất sạch, giảm rủi ro chậm tiến độ và tăng cơ hội kịp mốc khai thác năm 2028. Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh được kỳ vọng tạo thêm động lực liên kết vùng, hình thành trục giao thông mới kết nối các trung tâm kinh tế quan trọng phía Bắc – từ Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng đến Quảng Ninh. Khi hoàn chỉnh, tuyến đường sẽ trở thành một hành lang hạ tầng giao thông khu vực liên vùng, hỗ trợ mở rộng không gian phát triển và tăng liên kết kinh tế – xã hội giữa các địa phương. Câu hỏi còn lại không phải là dự án có ý nghĩa hay không, mà là liệu các địa phương khác có giữ được nhịp giải phóng mặt bằng như Quảng Ninh để không biến kỳ vọng thành một kế hoạch kéo dài.
