Metro số 2 TP.HCM: Trục xuyên tâm và bước ngoặt thi công 6 ga ngầm
Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương là tuyến đường sắt đô thị xuyên tâm dài khoảng 11,3 km, trong đó có khoảng 9,3 km đi ngầm và 2 km trên cao, kết nối trung tâm TP.HCM với khu vực Tây Bắc, đóng vai trò trục giao thông công cộng quan trọng trong quy hoạch đô thị mới của thành phố. Điểm đáng chú ý lúc này không phải là bản vẽ mà là tiến độ thi công metro ngoài thực địa. Sau nhiều năm chuẩn bị, metro số 2 TP.HCM đã hoàn tất giải phóng mặt bằng với tỉ lệ bàn giao đạt 100%, tạo nền cho một giai đoạn thi công quyết liệt thay vì các cuộc họp và điều chỉnh dự án. Thành phố đang gửi một thông điệp rõ ràng: metro không còn là câu chuyện xa vời, mà là công trình hạ tầng đang bước vào giai đoạn quyết định. Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM, thi công đang được triển khai đồng loạt tại 6 ga ngầm Hòa Hưng (ST04), Lê Thị Riêng (ST05), Phạm Văn Hai (ST06), Bảy Hiền (ST07), Bà Quẹo (ST09) và Phạm Văn Bạch (ST10). Việc “đánh” cùng lúc vào 6 điểm nút này sẽ là phép thử đầu tiên cho năng lực tổ chức thi công của liên danh THACO - China Railway trên một tuyến metro phức tạp bậc nhất hiện nay.
Liên danh THACO - China Railway: Năng lực tổng thầu và áp lực tiến độ
Cột mốc quan trọng của tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương là việc Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM hoàn tất ký hợp đồng với liên danh Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO) - China Railway Group Limited và tổ chức khởi công dự án vào ngày 15-1-2026. Đây không đơn thuần là lễ khởi công mang tính nghi thức, mà mở ra một giai đoạn thi công thực sự, với trách nhiệm được đặt lên vai một tổng thầu nội – ngoại kết hợp. Theo thông tin từ Ban Quản lý đường sắt đô thị, nhà thầu đang vừa hoàn thiện thiết kế chi tiết, vừa tổ chức thi công đồng loạt 6 ga ngầm, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai những ga còn lại trên toàn tuyến. Cách tiếp cận song song thiết kế – thi công này giúp rút ngắn thời gian, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu năng lực phối hợp không đủ mạnh. Với tổng mức đầu tư hơn 55.100 tỷ đồng cho tuyến dài gần 11,27 km, gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và depot tại Tham Lương, liên danh THACO - China Railway phải chứng minh khả năng kiểm soát chi phí và tiến độ trên một dự án phức tạp, trong bối cảnh kỳ vọng xã hội về đường sắt đô thị ngày càng cao. Người dân có quyền yêu cầu rõ ràng: không để thêm một tuyến metro rơi vào vòng lặp chậm trễ, điều chỉnh rồi đội chi phí.
Lộ trình khoan hầm từ 8/2027: Bài toán kỹ thuật và niềm tin tiến độ
Trên giấy tờ, lộ trình của metro số 2 TP.HCM đã được định hình tương đối mạch lạc: Ban Quản lý đường sắt đô thị và nhà thầu đang nỗ lực tối ưu hóa công tác thi công, phấn đấu đưa máy TBM khoan hầm vào tháng 8-2027. Đây là mốc kỹ thuật quan trọng, bởi khoan hầm là công đoạn phức tạp nhất với đoạn ngầm 9,3 km xuyên qua những khu vực dân cư dày đặc. Theo kế hoạch, khu depot sẽ hoàn thành và tuyến Bến Thành - Tham Lương tiếp nhận đoàn tàu đầu tiên vào khoảng cuối tháng 7-2029, trước khi bước vào giai đoạn vận hành thử và chứng nhận an toàn hệ thống dự kiến đến tháng 12-2030. Câu hỏi không thể né tránh là: liệu chuỗi mốc này có giữ được tính hiện thực, hay chỉ dừng ở mức kế hoạch tối ưu trên giấy. Trong bối cảnh TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành 8 tuyến metro với tổng chiều dài mạng lưới lên 255 km, việc giữ vững tiến độ khoan hầm từ 2027 và đón tàu 2029 không chỉ là chuyện của riêng tuyến Bến Thành - Tham Lương, mà còn là thước đo cho toàn bộ chương trình đường sắt đô thị. Niềm tin công chúng sẽ phụ thuộc vào việc những mốc này được báo cáo bằng các con số thi công cụ thể, chứ không phải những lời hứa chung chung.
Metro số 2 trong bức tranh đường sắt đô thị và các mục tiêu đến 2030
Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương phải được nhìn trong tổng thể chương trình đường sắt đô thị, chứ không thể là một dự án đơn lẻ. Thành phố đang đồng thời triển khai tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, đường sắt Bến Thành - Cần Giờ 54 km, và tăng tốc chuẩn bị thủ tục cho ba tuyến nữa gồm metro số 1 TP mới Bình Dương - Suối Tiên, metro số 6 giai đoạn 1 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu) và metro số 2 TP Thủ Dầu Một - TP.HCM, với mục tiêu khởi công cuối năm 2026. Song song đó, tuyến metro số 3 kết nối Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ cũng đang được nghiên cứu, với đề xuất kéo dài đến khu vực sân bay quốc tế Long Thành để kết nối với các tuyến đường sắt đô thị khác. Bức tranh chung cho thấy thành phố đã chuyển từ tư duy “một tuyến thử nghiệm” sang “mạng lưới liên kết vùng”. Trong mạng lưới này, metro số 2 đóng vai trò trục xương sống, đi qua 14 phường từ Bến Thành đến depot Tham Lương và dự kiến vận hành đoàn tàu 3 toa với tốc độ tối đa khoảng 80–110 km/h, năng lực vận chuyển khoảng 14.400 hành khách/giờ/hướng. Câu chuyện không chỉ là giảm ùn tắc, mà còn là tổ chức lại không gian đô thị dọc theo tuyến – nếu làm tốt, giá trị xã hội đem lại sẽ lớn hơn nhiều so với chi phí đầu tư ban đầu.
Kết luận: Giữ lời hứa về mốc 2027–2029 hay đánh mất cơ hội vàng
Tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương đang bước vào giai đoạn thi công đồng loạt 6 ga ngầm với tổng mức đầu tư hơn 55.100 tỷ đồng. Điểm khác biệt so với các giai đoạn trước là mọi mốc thời gian đã được vạch rất rõ: khoan hầm bằng TBM từ tháng 8-2027, hoàn thành depot và đón đoàn tàu đầu tiên cuối tháng 7-2029, vận hành thử và hoàn tất chứng nhận an toàn hệ thống đến tháng 12-2030. Đây là những lời hứa cụ thể, không thể xóa nhòa bằng những báo cáo chung. Nếu các mốc này giữ được, metro số 2 TP.HCM sẽ trở thành biểu tượng cho năng lực tổ chức các dự án đường sắt đô thị quy mô lớn, tạo nền cho việc mở rộng mạng lưới lên 255 km như mục tiêu thành phố đặt ra. Ngược lại, nếu chậm trễ lặp lại, không chỉ riêng tuyến Bến Thành - Tham Lương đánh mất cơ hội, mà cả chương trình đường sắt đô thị sẽ chịu tổn thất niềm tin. Ở thời điểm này, điều thành phố và người dân cần không phải là thêm những khẩu hiệu, mà là một cơ chế giám sát minh bạch, cập nhật tiến độ thi công metro bằng dữ liệu thực địa rõ ràng. Chỉ khi đó, kỳ vọng đón chuyến tàu đầu tiên vào cuối tháng 7-2029 mới có cơ hội đi từ bản vẽ đến đời sống.
