Logistics không theo kịp thì giá thành xuất khẩu sẽ đội lên
Chi phí logistics là toàn bộ hao tổn liên quan đến vận chuyển, lưu kho, xử lý hàng hóa và quản lý dòng chảy nguyên liệu – từ khâu nhập đầu vào đến khi sản phẩm rời cảng xuất khẩu – và nếu hệ thống logistics không theo kịp tốc độ thương mại, những chi phí này sẽ đội lên và đi thẳng vào giá thành hàng xuất khẩu, bào mòn lợi nhuận và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là logistics thiếu cơ hội, mà là chi phí tăng nhanh hơn năng lực tối ưu. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đầu năm 2026 đã đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ, nhưng cảm nhận của nhiều nhà xuất khẩu là biên lợi nhuận không cải thiện tương ứng.
Tăng sản lượng không đủ nếu chi phí logistics cứ âm thầm phình to
Sự phân hóa lợi nhuận trong ngành logistics hiện nay cho thấy bài học rõ ràng: chỉ tăng sản lượng là chưa đủ để tạo ra lợi nhuận bền vững. Doanh nghiệp cảng biển đang hưởng lợi khi lưu lượng hàng hóa tăng và có khả năng điều chỉnh giá dịch vụ, cải thiện hiệu suất khai thác và đưa thêm công suất mới vào vận hành. Trong khi đó, nhóm bưu chính – chuyển phát lại phải gồng mình hấp thụ chi phí nhiên liệu tăng mạnh, khiến phần doanh thu bổ sung từ thương mại điện tử không dễ chuyển hóa thành lợi nhuận. Một câu nói đáng suy ngẫm là: "Tăng sản lượng không còn là yếu tố duy nhất; khả năng tối ưu công suất, điều chỉnh giá và nâng tỷ trọng dịch vụ có biên lợi nhuận cao mới là yếu tố tạo khác biệt". Đặt trong bối cảnh xuất khẩu, điều này có nghĩa doanh nghiệp phải soi lại từng mắt xích chi phí logistics, thay vì chỉ tìm thêm đơn hàng.
Chi phí logistics âm thầm chảy vào giá thành hàng xuất khẩu
Cấu trúc xuất nhập khẩu hiện nay khiến áp lực chi phí logistics trở nên nhạy cảm hơn với năng lực cạnh tranh xuất khẩu. Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tới 90,17% kim ngạch xuất khẩu và nhóm tư liệu sản xuất chiếm 94,11% kim ngạch nhập khẩu. Điều này có nghĩa nguyên liệu đầu vào phải di chuyển, lưu kho và quay vòng vốn liên tục; bất kỳ sự chậm trễ hay kém hiệu quả trong logistics đều chuyển thành chi phí vận chuyển, lưu kho và vốn, rồi cộng vào giá thành hàng xuất khẩu. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 80,1% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực kinh tế trong nước vẫn nhập siêu khoảng 30,60 tỷ USD. Nếu doanh nghiệp nội không kiểm soát được chi phí logistics, họ bị kẹp giữa giá nguyên liệu và chi phí dịch vụ, khó cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Giảm chi phí logistics là cách trực diện nhất để tăng cạnh tranh xuất khẩu
Một khi hiểu rằng chi phí vận chuyển, lưu kho và vốn của nguyên liệu đầu vào đang trực tiếp chảy vào giá thành hàng xuất khẩu, không có lý do gì để xem tối ưu hóa logistics là câu chuyện phụ. Giảm chi phí logistics chính là cách trực diện để nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu, vì nó giúp doanh nghiệp giảm giá thành mà không phải hy sinh chất lượng sản phẩm. Dư địa giảm vẫn còn lớn: cảng biển chứng minh có thể cải thiện biên lợi nhuận nhờ tăng hiệu suất khai thác và giá dịch vụ, trong khi doanh nghiệp chuyển phát buộc phải tối ưu vận hành để sống chung với giá nhiên liệu. Câu hỏi không còn là "có nên" giảm chi phí logistics hay không, mà là doanh nghiệp trong nước sẽ chậm thêm bao lâu nữa trong việc coi logistics là một năng lực cốt lõi, ngang hàng với sản xuất và marketing, nếu muốn bước ra thị trường xuất khẩu với vị thế bình đẳng.
