Từ 1/9 lên 89%: câu chuyện GDP Việt Nam tăng trưởng trong ba thập kỷ
Tăng trưởng kinh tế kỳ lục của Việt Nam là quá trình ba thập kỷ chuyển mình từ một nền kinh tế có GDP danh nghĩa chỉ bằng khoảng một phần chín Thái Lan thành một nền kinh tế hiện đạt gần 90% quy mô GDP của nước này, được dẫn dắt bởi tốc độ tăng trưởng cao, dịch chuyển thương mại và vai trò ngày càng lớn của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Năm 1994, GDP danh nghĩa của Việt Nam khoảng 16,29 tỷ USD, trong khi Thái Lan đạt khoảng 146,68 tỷ USD, cao gần 9 lần. Đến năm 2025, Việt Nam đã tăng hơn 30 lần quy mô GDP, Thái Lan chưa tới 4 lần, khiến khoảng cách thu hẹp còn chênh lệch tương đối ở mức khoảng 89% quy mô GDP Thái Lan.
Tốc độ tăng trưởng và dịch chuyển thương mại: vì sao Việt Nam bứt lên
Điểm mấu chốt không phải là Việt Nam đã vượt Thái Lan hay chưa, mà là tốc độ thay đổi tương quan hai nền kinh tế. Từ năm 1994 đến 2025, GDP danh nghĩa Việt Nam tăng khoảng 31,6 lần, trong khi Thái Lan tăng khoảng 3,9 lần. Năm 2025, GDP Việt Nam tăng 8,02%, trong khi kinh tế Thái Lan chỉ tăng khoảng 2,4% theo dữ liệu quốc tế. Khoảng cách gần 6 điểm phần trăm mỗi năm, nếu được duy trì, sẽ tiếp tục thu hẹp quy mô, dù GDP danh nghĩa còn chịu ảnh hưởng của tỷ giá và lạm phát. Dịch chuyển thương mại hàng hóa phản ánh Việt Nam không chỉ lớn lên về lượng mà còn thay đổi cấu trúc sản xuất. Song, GDP tổng thể tiến gần Thái Lan không đồng nghĩa thu nhập bình quân và chất lượng sống đã tương đương, khi GDP bình quân đầu người của Thái Lan vẫn cao hơn.
FDI và xuất khẩu Việt Nam: từ công xưởng đến cường quốc gạo
Sự bứt phá của Việt Nam sẽ không thể giải thích đầy đủ nếu bỏ qua FDI và xuất khẩu. Phía sau tốc độ tăng trưởng xuất khẩu là vai trò rất lớn của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, góp phần đưa hàng hóa Việt Nam sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Cùng lúc, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính biểu tượng: Việt Nam vượt qua Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo, chỉ đứng sau Ấn Độ. Theo cơ quan hải quan, Việt Nam xuất khẩu hơn 8,06 triệu tấn gạo trong năm này, dù sản lượng và kim ngạch đều giảm so với năm trước do giá gạo thế giới đi xuống. Việc vượt Thái Lan được chính Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan xác nhận trong 6 tháng đầu năm, củng cố vị thế xuất khẩu Việt Nam trên bản đồ lương thực toàn cầu.
Bức tranh tương lai: duy trì tăng trưởng nhanh hay tìm động lực mới?
Tốc độ GDP Việt Nam tăng trưởng trong ba thập kỷ là ấn tượng, nhưng thách thức phía trước nằm ở việc duy trì đà này cùng lúc nâng năng suất và giá trị gia tăng trong nước. Kịch bản Việt Nam chính thức vượt Thái Lan về quy mô GDP sẽ phụ thuộc không chỉ vào tăng trưởng thực mà còn vào tỷ giá, lạm phát và biến động chu kỳ kinh tế. Trên mặt trận xuất khẩu gạo, kế hoạch của cơ quan chuyên trách cho thấy Việt Nam hướng tới khoảng 7,73 triệu tấn gạo xuất khẩu năm 2026, trong đó khoảng 75% là gạo thơm, gạo chất lượng cao. Với hơn 6 triệu tấn đã xuất khẩu sau 8 tháng, Việt Nam còn khoảng 1,7 triệu tấn nếu muốn đạt mục tiêu này, và những tháng cuối năm sẽ quyết định khả năng duy trì vị trí thứ 2 thế giới. Tương lai không chỉ là “ai vượt ai”, mà là ai chuyển đổi thành công mô hình tăng trưởng.
Kết luận: khoảng cách thu hẹp và bài toán chất lượng phát triển
Việt Nam đã đi từ vị thế “1/9 Thái Lan” về quy mô GDP đến mức tương đương khoảng 89%, song câu chuyện không dừng ở bảng xếp hạng. Đà tăng trưởng, dịch chuyển thương mại và FDI đã tạo nên bước nhảy vọt, được minh chứng bằng việc vươn lên top 2 thế giới về xuất khẩu gạo và vượt Thái Lan trên lĩnh vực này. Tuy vậy, chính tranh luận trong dư luận Thái Lan cho thấy GDP tổng thể không phải thước đo duy nhất: năng suất, thu nhập bình quân và chất lượng cuộc sống mới là bài kiểm tra cuối cùng. Lợi thế dân số trẻ và thị trường lớn là khởi điểm tốt, nhưng không bảo đảm thành công nếu thiếu cải cách về công nghệ, giáo dục và quản trị. Nếu Việt Nam biến tăng trưởng nhanh thành phát triển chất lượng cao, khoảng cách không chỉ được thu hẹp trên giấy, mà còn trong đời sống người dân và vị thế trong kinh tế khu vực.
