Thương mại Việt Nam Hàn Quốc: từ đối tác chiến lược toàn diện đến mục tiêu 150 tỷ USD

Từ bước nhảy quan hệ tới tham vọng thương mại 150 tỷ USD

Thương mại Việt Nam Hàn Quốc là quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu giữa hai nền kinh tế châu Á, được dẫn dắt bởi khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện, trong đó Quốc hội hai nước giữ vai trò tạo nền tảng pháp lý, giám sát thực thi cam kết và tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để biến mục tiêu chính trị thành lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp. Nhìn lại hơn ba thập kỷ, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã đặt ra yêu cầu rất rõ: nếu không có thay đổi mạnh về thể chế, mục tiêu thương mại 150 tỷ USD chỉ là một khẩu hiệu đẹp. Chuyến thăm chính thức Hàn Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Cho Jeong Sik, cho thấy Việt Nam chọn cách tiếp cận khác: dùng hợp tác nghị viện như một công cụ chủ động để tái thiết khung pháp lý và chính sách cho thương mại song phương. Đây là thông điệp mang tính chiến lược hơn là nghi thức ngoại giao đơn thuần.

Quốc hội – trụ cột thể chế của đối tác chiến lược toàn diện

Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn mới của thương mại Việt Nam Hàn Quốc là việc các cơ quan lập pháp bước ra khỏi vai trò giao lưu hữu nghị để trở thành trụ cột thể chế của đối tác chiến lược toàn diện. Bản ghi nhớ hợp tác giữa Quốc hội hai nước ký tháng 11/2025 mở ra một chương khác: nghị viện không chỉ trao đổi mang tính biểu tượng mà tập trung trực tiếp vào hoàn thiện hành lang pháp lý cho đầu tư, thương mại, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Quan điểm được thể hiện rất rõ: nếu Chính phủ xây dựng và triển khai chương trình hợp tác, thì Quốc hội phải bảo đảm những chương trình đó được “cắm rễ” trong luật, có nguồn lực, và được giám sát thực thi đến cùng. Trong bối cảnh mục tiêu thương mại 150 tỷ USD, cách tiếp cận này là lựa chọn khôn ngoan. Không có thể chế minh bạch, ổn định, mọi nỗ lực mở rộng thương mại và hợp tác kinh tế khu vực sẽ bị giới hạn, dù ý chí chính trị có mạnh đến đâu.

Hội nhập kinh tế sâu hơn qua đồng bộ chính sách và luật pháp

Điểm mới quan trọng là hợp tác nghị viện được gắn trực tiếp với những lĩnh vực sẽ quyết định chất lượng hội nhập kinh tế: AI, bảo vệ dữ liệu, an toàn thông tin, thị trường carbon, năng lượng sạch, công nghiệp bán dẫn và giám sát các dự án hạ tầng lớn. Những chủ đề này không còn là “chuyện tương lai”, mà chính là nền tảng cho chuỗi cung ứng mới, trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn, và hệ sinh thái bán dẫn mà hai bên cùng nhắm tới. Theo phân tích từ phía Việt Nam, mục tiêu không phải chỉ là tăng thêm dòng vốn, mà là tạo ra giá trị mới ở những ngành có hàm lượng tri thức cao: xây dựng hệ sinh thái gồm doanh nghiệp, trường đại học, cơ sở nghiên cứu và nguồn nhân lực kỹ thuật. Đây là cách tiếp cận có tính phản biện với mô hình “gia công giá rẻ” từng phổ biến. Nếu Quốc hội không đi trước, đặt khung pháp lý cho chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và bảo vệ dữ liệu, thì hội nhập kinh tế sẽ chỉ dừng lại ở việc mở rộng nhà máy, chứ không tạo được năng lực cạnh tranh dài hạn cho Việt Nam.

Ngoại giao nghị viện: từ nghi thức đến động lực thương mại

Chuyến thăm chính thức Hàn Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, với lễ đón trọng thể tại trụ sở Quốc hội ở Seoul, được phía bạn đánh giá là sự kiện mang tính biểu tượng khi ông là khách mời đầu tiên sau khi Quốc hội Hàn Quốc kiện toàn lãnh đạo mới. Nhưng đằng sau nghi thức là một chiến lược rõ ràng: dùng ngoại giao nghị viện để “khóa chặt” tầm nhìn liên kết kinh tế, duy trì trao đổi chiến lược cấp cao và triển khai mục tiêu thương mại cân bằng, bền vững. Trong hội đàm, việc hai bên nhất trí thúc đẩy mở cửa thị trường, mở rộng đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân cho thấy mục tiêu thương mại 150 tỷ USD không được nhìn như cuộc chơi của riêng các tập đoàn lớn. Hợp tác kinh tế khu vực thông qua APEC, ASEAN – Hàn Quốc, Mekong – Hàn Quốc cũng được đặt vào bàn nghị viện, nhằm bảo đảm lợi ích chính đáng của cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc và người Hàn tại Việt Nam được bảo vệ tốt hơn.

Kết luận: 150 tỷ USD là bài kiểm tra về thể chế, không chỉ về thương mại

Nếu coi mục tiêu thương mại 150 tỷ USD là một thước đo, thì điều cần kiểm tra không phải chỉ là tốc độ tăng kim ngạch, mà là chất lượng thể chế đi kèm. Việt Nam đã gửi một tín hiệu rõ ràng khi đặt Quốc hội vào trung tâm của chiến lược đối tác chiến lược toàn diện với Hàn Quốc: mọi cam kết về đầu tư, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, phát triển bền vững phải có “địa chỉ pháp lý” và cơ chế giám sát cụ thể. Về phía Hàn Quốc, việc khẳng định coi Việt Nam là đối tác chiến lược quan trọng hàng đầu, đồng thời cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho công dân và doanh nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc, cho thấy họ cũng nhìn thấy lợi ích dài hạn trong một đối tác có thể chế ổn định và ngày càng hoàn thiện. Câu hỏi cho những năm tới không còn là “liệu có đạt 150 tỷ USD hay không”, mà là Việt Nam có tận dụng được giai đoạn hội nhập này để nâng cấp năng lực nội tại – từ nguồn nhân lực, công nghệ đến khung pháp lý – để bước ra khỏi vị thế mắt xích thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Câu trả lời sẽ đến từ chính cách Quốc hội và Chính phủ cùng nhau biến mục tiêu thương mại thành động lực cải cách thể chế sâu rộng.