Từ gặp gỡ đến hợp tác có thể thực hiện
VKAISS 2026 là hội nghị đầu tiên kết nối các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu Việt Nam, Hàn Quốc để thúc đẩy hợp tác về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nhân lực và chuỗi cung ứng. Sự kiện diễn ra tại Hà Nội ngày 12/11, do các đơn vị hai nước phối hợp tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ. Hơn 400 đại biểu, đại diện hơn 50 doanh nghiệp cùng các tổ chức nghiên cứu và đào tạo tham dự. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng giá trị của hội nghị không nằm ở số lượng người dự. Điểm mấu chốt là liệu những kết nối này có giúp các bên chuyển từ trao đổi sang nghiên cứu, thiết kế chip và phát triển sản phẩm chung hay không. Tám biên bản ghi nhớ tập trung vào kết nối chuỗi cung ứng, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực là bước mở đầu, chưa phải bằng chứng rằng hợp tác đã thành hình.
Thế mạnh bổ trợ, nhưng không tự kết hợp
Lý do để theo đuổi hợp tác bán dẫn Việt Hàn khá rõ: Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, thị trường đang phát triển và định hướng phát triển công nghệ cao; Hàn Quốc có nền tảng công nghệ cùng năng lực công nghiệp bán dẫn. Đây là sự bổ trợ có tiềm năng, nhất là trong thiết kế chip và AI, nhưng không thể xem như một phép cộng tự động. Muốn tạo giá trị trong nước, Việt Nam cần đi xa hơn vai trò tiếp nhận đầu tư, tiến tới cùng nghiên cứu, phát triển mô hình AI và sản phẩm. Thứ trưởng Trần Trung Tính nêu mục tiêu không chỉ thu hút đầu tư mà còn từng bước làm chủ công nghệ. Đó là thước đo phù hợp hơn cho AI Việt Hàn: không chỉ có thêm liên hệ giữa doanh nghiệp, mà còn hình thành năng lực nghiên cứu và phát triển có sự tham gia thực chất của các đối tác Việt Nam.
Ba nhà phải cùng tham gia từ đầu
VKAISS 2026 đặt ra một hướng đi đúng khi kết nối doanh nghiệp với trường đại học và viện nghiên cứu, thay vì để đào tạo và sản xuất đứng thành hai tuyến riêng. Mô hình “ba nhà” được đề xuất phân vai: Nhà nước kiến tạo, nhà trường làm trung tâm đào tạo, doanh nghiệp đồng hành trong đào tạo, nghiên cứu và thương mại hóa chip chuyên dụng. Cách tiếp cận này có lý, bởi doanh nghiệp có thể giúp chương trình đào tạo bám sát nhu cầu, còn cơ sở nghiên cứu tạo không gian để phát triển công nghệ. Tuy nhiên, thành công phụ thuộc vào việc biến biên bản ghi nhớ thành dự án có người phụ trách, mục tiêu và tiến độ rõ ràng. Phía doanh nghiệp cũng nhấn mạnh ký kết chỉ là điểm khởi đầu; việc xác định ưu tiên và duy trì tiến độ mới quyết định hiệu quả hợp tác. Nếu thiếu khâu thực hiện, kết nối đông đảo vẫn chỉ dừng ở sự kiện.
Nhân lực và lộ trình là phép thử
Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 nhân lực trình độ đại học cho ngành bán dẫn đến năm 2030. Cùng với đó, định hướng quốc gia đặt mục tiêu có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử vào năm 2030. Những mục tiêu này cho thấy vì sao cần hợp tác quốc tế: phát triển năng lực trong nước phải đi cùng tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ưu tiên hợp tác được nêu gồm nghiên cứu chung, thiết kế và phát triển sản phẩm; đào tạo nhân lực chất lượng cao; xây dựng hệ sinh thái mở, an toàn và đáng tin cậy. Bước tiếp theo nên là các chương trình có lộ trình cụ thể và cơ chế theo dõi thỏa thuận đã ký. Đó mới là cách kiểm chứng liệu kết nối tại hội nghị có tạo nền tảng cho năng lực công nghệ Việt Nam hay không.
