Đầu tư 3.848 tỷ đồng: Bước đi đúng nhưng chưa thể yên tâm
Chương trình phòng học mới TP.HCM là kế hoạch đầu tư giáo dục 2026 nhằm xây dựng, nâng cấp và bổ sung cơ sở vật chất trường học với hơn 1.800 phòng học mới, hướng tới giảm quá tải học sinh và tiệm cận mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân trên toàn địa bàn. Trước ngày 5.9, thành phố dự kiến đưa vào sử dụng 1.044 phòng học mới và 809 phòng học tăng thêm với tổng kinh phí khoảng 3.848,13 tỷ đồng. Về quy mô, đây là bước đi mạnh mẽ, cho thấy lãnh đạo thành phố đã coi đầu tư cho giáo dục là ưu tiên ngân sách chứ không phải khoản chi “phụ trợ”. Tuy vậy, nếu nhìn vào tốc độ tăng hơn 96.000 học sinh trong năm học 2026 – 2027, câu hỏi cần đặt ra là: đầu tư này giải quyết gốc rễ tình trạng quá tải, hay mới chỉ kịp “chữa cháy” cho một năm học sắp đến?
Cơ sở vật chất trường học: Thêm phòng học chưa chắc đã hết quá tải
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, đến ngày 20.8 đã có 49/53 dự án hoàn thành, với 930/1.044 phòng học mới, đạt khoảng 89,08% kế hoạch trước khai giảng. Trong số này có 695 phòng học tăng thêm, tương đương 85,9% số phòng tăng thêm dự kiến. Những con số này ấn tượng, nhưng chúng ta không thể ngộ nhận rằng thêm phòng học đồng nghĩa với hết quá tải. Ở tuyến cơ sở, bức tranh vẫn rất chật chội: nhiều trường buộc phải biến phòng chức năng, phòng thực hành, phòng bộ môn thành phòng học để đủ chỗ cho học sinh. Với 30 lớp, một trường THCS đã phải sử dụng 6 phòng bộ môn làm nơi học, ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng giảng dạy và trải nghiệm học tập của học sinh. Thêm phòng học là cần, nhưng nếu chỉ dừng ở số lượng, cơ sở vật chất trường học sẽ tiếp tục bị “bẻ cong” khỏi chuẩn mực giáo dục hiện đại.
Nhà Bè: Tâm điểm thử nghiệm mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân
Nhà Bè là một lát cắt thú vị để nhìn vào chiến lược đầu tư giáo dục 2026 của thành phố. Thực hiện mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân, địa phương này triển khai 11 dự án xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng cơ sở giáo dục ở tất cả các cấp học. Trong đó, dự án nâng cấp, sửa chữa Trường THCS Lê Thành Công có tổng mức đầu tư 35 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, bổ sung thêm 6 phòng học, nhà đa năng, nhà điều hành và các hạng mục phụ trợ. "Việc đầu tư xây dựng thêm 6 phòng học sẽ giúp nhà trường có thêm không gian học tập, giảm sĩ số học sinh trên lớp". Đồng thời, dự án mở rộng Trường THPT Phước Kiểng cũng đang được đẩy nhanh, nằm trong tổng nguồn vốn 520 tỷ đồng mà thành phố phân bổ cho Nhà Bè, với ưu tiên gần như tuyệt đối cho giáo dục (11 công trình trường lớp, chỉ 3 công trình ngoài giáo dục). Đây là cách tiếp cận đáng khen: không chỉ xây thêm mà còn hướng đến chuẩn hóa, với mục tiêu đến năm 2030 có 70% trường mầm non, 80% tiểu học và 70% THCS đạt chuẩn quốc gia.
Áp lực 96.000 học sinh mới: Đầu tư nhanh, nhưng phải đầu tư thông minh
Việc bổ sung phòng học diễn ra trong bối cảnh quy mô học sinh TP.HCM năm học 2026 – 2027 dự kiến tăng thêm 96.258 em, nâng tổng số lên 2.621.038 học sinh ở các bậc mầm non, tiểu học, THCS và THPT. Bậc mầm non tăng gần 47.000 học sinh, THPT tăng hơn 22.000 em. Đây là những cấp học có yêu cầu không gian đặc thù: mầm non cần diện tích rộng cho hoạt động, THPT cần phòng bộ môn, phòng thí nghiệm. Nếu chỉ “dồn” các em vào các phòng học mới mà không đồng thời phát triển dịch vụ hỗ trợ, sân chơi, không gian hoạt động, thì quá tải học sinh sẽ chuyển từ chỗ ngồi trong lớp sang chật chội ngoài hành lang, sân trường. Chiến dịch thi đua 150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học cho thấy quyết tâm, nhưng đầu tư giáo dục không thể chỉ là cuộc đua tiến độ; nó cần tầm nhìn tổng thể về mật độ trường lớp, sĩ số, và mô hình trường học phù hợp từng khu vực dân cư.
Kết luận: Hết chật nhưng chưa thể nói là đã đủ
Sau đợt đưa hơn 1.800 phòng học mới vào sử dụng trước lễ khai giảng, cơ sở vật chất trường lớp sẽ tiếp tục được bổ sung trong những tháng cuối năm, với thêm 321 phòng học xây mới và 288 phòng học tăng thêm, kinh phí khoảng 2.484 tỷ đồng. Về lượng, TP.HCM đang tạo ra bước nhảy đáng kể, góp phần cụ thể hóa mục tiêu phát triển giáo dục của mình. Nhưng về chất, câu chuyện quá tải học sinh vẫn chưa thể khép lại. Một phần vì dòng di cư và tốc độ đô thị hóa khiến nhu cầu học tập còn tăng nhanh hơn tốc độ xây trường; phần khác vì nhiều trường vẫn phải hy sinh phòng chức năng để lấy chỗ ngồi học. Đầu tư vào phòng học mới TP.HCM là điều đúng và cần, nhưng để thoát khỏi vòng luẩn quẩn quá tải, thành phố phải song song làm ba việc: quy hoạch mạng lưới trường học gắn với phát triển đô thị, khống chế sĩ số hợp lý, và đảm bảo mỗi phòng học tăng thêm là một mảnh ghép trong hệ thống cơ sở vật chất trường học đồng bộ, chứ không phải “căn phòng cứu nguy” cho một năm học cao điểm.
