Từ nền tảng chiến lược đến hợp tác gần gũi
Hợp tác văn hóa, du lịch và bảo vệ bản quyền số là những lĩnh vực đưa quan hệ Việt Nhật từ nền tảng ngoại giao, kinh tế sang các kết nối cụ thể giữa cơ quan, nghệ sĩ, doanh nghiệp và người dân. Cuộc trao đổi giữa Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương và Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho thấy hai bên muốn biến sự tin cậy song phương thành chương trình phối hợp có đầu việc và thời hạn rõ ràng. Trên nền tảng tin cậy chính trị, gắn kết kinh tế và quan hệ nhân dân ngày càng bền chặt, hai nước cũng hướng tới hợp tác về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đây là hướng đi đáng chú ý: quan hệ chiến lược không chỉ được đo bằng tuyên bố cấp cao, mà còn bằng khả năng tạo ra trao đổi bền vững trong đời sống văn hóa và các ngành sáng tạo.
Giao lưu văn hóa cần đi cùng cơ chế bảo vệ
Hợp tác văn hóa Nhật Bản có thể mở rộng qua biểu diễn, trao đổi chuyên môn và cơ hội làm việc cho nghệ sĩ hai nước. Hai bên cũng bàn cách tạo điều kiện để nghệ sĩ sang biểu diễn; phía Nhật Bản sẵn sàng hỗ trợ thủ tục thị thực cho các chương trình theo kế hoạch. Nhưng giao lưu càng rộng thì yêu cầu bảo vệ tác phẩm càng cấp thiết. Tháng 7.2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam cùng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức hội thảo về thực thi bản quyền môi trường số; tháng 10.2026, đoàn công tác Việt Nam dự hội thảo tiếp theo tại Tokyo. Việt Nam cũng phối hợp với Bộ Công an xử lý một vụ việc liên quan đến các trang web đăng tải trái phép truyện tranh nước ngoài, trong đó có tác phẩm Nhật Bản. Bảo vệ quyền tác giả vì thế không phải phần việc bên lề, mà là điều kiện để giao lưu sáng tạo phát triển trên nền tảng tin cậy.
Dự kiến hoàn thiện Luật Bản quyền tác giả trong năm 2027 cũng tạo cơ hội củng cố cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và xử lý vấn đề phát sinh trên môi trường số. Hiệu quả của hợp tác sẽ phụ thuộc vào phối hợp chuyên môn thường xuyên, chứ không chỉ dừng ở hội thảo hay cam kết.
Du lịch Việt Nhật cần kế hoạch đủ cụ thể
Du lịch Việt Nhật có thể trở thành một trong những kênh chuyển hóa thiện chí thành kết nối trực tiếp. Hai bên hoan nghênh ý tưởng tổ chức Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Nhật Bản 2027-2028, với mục tiêu thúc đẩy trao đổi khách, kết nối doanh nghiệp và mở rộng quảng bá điểm đến. Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương giao Cục Hợp tác quốc tế phối hợp với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam xây dựng kế hoạch; Đại sứ Ito Naoki cho biết sẽ chuyển thông tin tới cơ quan phụ trách du lịch của Nhật Bản để phối hợp. Điều quan trọng tiếp theo là sớm xác định hoạt động cụ thể, thay vì để chương trình dừng ở một tên gọi giàu kỳ vọng. Khi nội dung được chuẩn bị tốt, quảng bá văn hóa và du lịch có thể hỗ trợ lẫn nhau: du khách tìm hiểu thêm về con người, nghệ thuật và di sản, còn giao lưu văn hóa tạo lý do để các chuyến đi có chiều sâu hơn.
Một dấu mốc gần hơn là bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam với chính quyền tỉnh Kanagawa giai đoạn 2026-2029, dự kiến ký ngày 10.11 tại trụ sở chính quyền tỉnh ở Nhật Bản. Thỏa thuận bao quát văn hóa, thể thao và du lịch, tạo khuôn khổ địa phương để bổ sung cho quan hệ ở cấp quốc gia. Hai bên đã thống nhất tiếp tục trao đổi thông tin và phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn để thúc đẩy những nội dung đã đề ra.
Tác động bền vững nằm ở khâu thực hiện
Các bước hợp tác này diễn ra trong bối cảnh chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng tạo động lực mới cho quan hệ song phương. Dẫu vậy, ý nghĩa của định hướng chiến lược chỉ được củng cố khi các chương trình văn hóa, du lịch và bản quyền có đầu mối phối hợp, tiến độ và kết quả rõ ràng. Giao lưu văn hóa mở rộng hiểu biết và tạo thêm sức hút cho du lịch; bảo vệ bản quyền giúp xây dựng môi trường để tác phẩm và hoạt động sáng tạo được tôn trọng. Ngược lại, quan hệ chiến lược tạo điều kiện để hợp tác chuyên môn và kết nối con người được duy trì lâu dài. Vì vậy, không nên xem các lĩnh vực này là những nhánh riêng rẽ: chúng bổ trợ cho nhau, nhưng chỉ phát huy giá trị khi được triển khai nhất quán. Quan hệ Việt Nhật sẽ có thêm chiều sâu nếu những cam kết hiện nay trở thành trải nghiệm giao lưu và hợp tác cụ thể.
