Năng lực số giáo viên: điều kiện tiên quyết của lớp học hiện đại
Năng lực số giáo viên là tập hợp các kỹ năng sử dụng công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, quản lý lớp học và phát triển học liệu số, giúp người thầy chuyển từ vai trò truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động học tập cá nhân hóa, tương tác và an toàn trên môi trường số. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, việc bồi dưỡng kỹ năng số cho giáo viên không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc nếu nhà trường muốn đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường ở Phú Thọ đã nhìn rõ áp lực này và chọn cách đi thẳng vào cốt lõi: xây dựng năng lực số gắn chặt với ứng dụng AI trong lớp học, phát triển học liệu số và cải thiện trình độ ngoại ngữ của đội ngũ. Cách tiếp cận này cho thấy, nếu giáo viên không làm chủ công nghệ, mọi khẩu hiệu về đổi mới chỉ dừng ở… slide hội thảo.
Phú Thọ: bồi dưỡng kỹ năng số không chỉ là tập huấn trên giấy
Điểm đáng chú ý ở Phú Thọ là các trường phổ thông không coi bồi dưỡng kỹ năng số như một lớp tập huấn ngắn hạn, mà như một chiến lược tái định nghĩa nghề dạy học. Tại Trường THPT Đoan Hùng, việc nâng cao năng lực số giáo viên được triển khai song song với đổi mới phương pháp dạy học và quản lý giáo dục, tập trung vào ba nhóm năng lực: ứng dụng CNTT và AI trong giảng dạy, nâng cao ngoại ngữ, và đổi mới phương pháp với STEM, STEAM, dạy học dự án gắn kiểm tra đánh giá năng lực học sinh. Nhà trường chuyển hoạt động bồi dưỡng từ lý thuyết sang thực hành ngay trên bài giảng, xây dựng mô hình “giáo viên nòng cốt” để giáo viên trẻ hỗ trợ đồng nghiệp, đồng thời đưa tiêu chí ứng dụng công nghệ vào thi đua, khen thưởng. Đây là cách gửi đi thông điệp rõ ràng: ai muốn thăng tiến nghề nghiệp, phải làm chủ năng lực số.
Ứng dụng AI trong lớp học: từ công cụ đến thay đổi vai trò người thầy
Nếu chỉ dừng ở việc biết dùng phần mềm, năng lực số giáo viên sẽ rất nông. Các trường ở Phú Thọ đang đẩy xa hơn: coi ứng dụng AI trong lớp học là chìa khóa để thiết kế lại hoạt động dạy và học. Tại Trường THPT Long Châu Sa, giáo viên được tập huấn sử dụng phần mềm quản lý lớp học, công cụ tương tác thông minh, hệ thống quản lý học tập trực tuyến, đồng thời học cách dùng AI để thiết kế bài giảng, xây dựng đề kiểm tra, câu hỏi tình huống và hỗ trợ đánh giá kết quả học tập. Quan trọng hơn, giáo viên được yêu cầu chuyển từ truyền thụ kiến thức sang hướng dẫn, tổ chức hoạt động, dùng dữ liệu số theo dõi tiến bộ học sinh và dạy các em sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm. Một câu nói đáng trích là: “Giáo viên cần chuyển từ truyền thụ kiến thức sang hướng dẫn, tổ chức hoạt động học tập; sử dụng dữ liệu số theo dõi tiến bộ của học sinh”. Đây là sự dịch chuyển vai trò mang tính cấu trúc, không phải trang trí thêm vài ứng dụng lên bài giảng.
Hoàng Văn Thụ: minh chứng sống cho lớp học được số hóa đúng nghĩa
Nếu Phú Thọ cho thấy cách hệ thống bồi dưỡng năng lực số, thì Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ ở Lào Cai cho thấy kết quả khi giáo viên thực sự làm chủ công nghệ. Năm 2026, có 43 giáo viên của trường được vinh danh Chuyên gia giáo dục Microsoft Elevate sau khi vượt qua nhiều vòng đánh giá, đánh dấu 6 năm liên tiếp nhà trường xuất hiện trên bản đồ giáo viên sáng tạo toàn cầu. Đây không phải danh hiệu mang tính phong trào; nó phản ánh quá trình tự học công nghệ, xây dựng bài giảng tương tác và phát triển sáng kiến giảng dạy được chuẩn hóa theo hồ sơ năng lực quốc tế. Giáo viên sử dụng Teams, OneNote, Flip, Minecraft Education cùng AI để thiết kế bài học, tổ chức hoạt động khám phá, trải nghiệm, giúp học sinh tương tác, chủ động giải quyết vấn đề và phát triển tư duy số. Một học sinh chia sẻ: “Các bài học không còn khô khan mà trở nên sinh động với nhiều trò chơi tương tác, video và ứng dụng công nghệ hiện đại… em hiểu bài nhanh hơn, tự tin hơn trong làm việc nhóm”. Đó là tác động thực tế mà mọi chương trình bồi dưỡng kỹ năng số nên hướng tới.
Từ hạ tầng đến chuẩn năng lực: bước tiếp theo của đổi mới phương pháp dạy học
Cả Phú Thọ và Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ đều cho thấy một điều: đổi mới phương pháp dạy học bằng công nghệ chỉ bền vững khi đi cùng hạ tầng số và chuẩn năng lực rõ ràng. Các trường ở Phú Thọ đang xây dựng hệ thống quản lý thông tin, nền tảng học tập số, kho học liệu mở về chuyển đổi số, AI, dạy học bằng tiếng Anh, STEM, STEAM, ngân hàng khoa học trực tuyến phục vụ bồi dưỡng chuyên môn. Trường THPT Đoan Hùng đã vận hành sổ điểm, học bạ điện tử, LMS, điều hành văn bản trực tuyến, ngân hàng đề thi chuẩn hóa và đặt mục tiêu tích hợp dữ liệu, tự động hóa báo cáo để giảm áp lực hành chính cho giáo viên. Song song, nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu bộ chuẩn, công cụ đánh giá năng lực chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo cho nhà giáo, cán bộ quản lý. Với Hoàng Văn Thụ, nhiệm vụ tiếp theo là duy trì, phát huy sáng kiến và lan tỏa kinh nghiệm tới các trường trong khu vực. Kết luận không khó: nơi nào coi năng lực số giáo viên là nền tảng, chứ không phải “phụ kiện”, nơi đó lớp học mới có cơ hội hiện đại hóa thực sự.
