Từ dữ liệu rời rạc đến nền tảng dùng chung
Kho dữ liệu dùng chung là nền tảng tập hợp và tổ chức dữ liệu từ nhiều cơ quan để thông tin có thể được quản lý, kết nối và khai thác theo quy tắc thống nhất. Đây là phần hạ tầng thiết yếu, không phải một kho lưu trữ đơn thuần: nếu dữ liệu tiếp tục phân tán, chính quyền khó phối hợp và người dân vẫn phải cung cấp đi cung cấp lại thông tin.
UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành kế hoạch triển khai Khung kiến trúc dữ liệu và Khung quản trị, quản lý dữ liệu giai đoạn 2026-2030, nhằm khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ và tăng khả năng khai thác thông tin giữa các cơ quan. Hướng đi này đáng chú ý vì đặt nền móng liên thông trước khi kỳ vọng công nghệ tạo ra thay đổi trong phục vụ công. Tỉnh hướng tới kết nối dữ liệu trên phạm vi toàn tỉnh, đồng thời ưu tiên liên kết với cơ sở dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành để từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu từ Trung ương đến địa phương.
Chuẩn hóa là điều kiện để dữ liệu thực sự kết nối
Một nền tảng chung chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu các cơ quan được lập danh mục, chuẩn hóa và quản lý theo cùng nguyên tắc. Vì vậy, kế hoạch không chỉ tập trung xây dựng công nghệ mà còn yêu cầu thay đổi cách chịu trách nhiệm về dữ liệu: mỗi đơn vị cần biết mình đang quản lý thông tin nào, cập nhật ra sao và ai phụ trách chất lượng.
Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% cơ quan nhà nước quản lý dữ liệu theo khung chung, 100% dữ liệu có kế hoạch quản lý; các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu xây mới hoặc nâng cấp phải được đánh giá mức độ tuân thủ trước khi phê duyệt. Các cơ quan cũng phải thống kê, lập danh mục, chuẩn hóa và quy hoạch dữ liệu thuộc phạm vi quản lý. Đây là lựa chọn đúng: nếu thiếu chuẩn chung, kết nối dễ chỉ là ghép các hệ thống không tương thích, còn đầu tư mới có thể tiếp tục tạo thêm dữ liệu trùng lặp và các “ốc đảo” thông tin.
Tác động người dân có thể cảm nhận
Giá trị của dữ liệu liên thông cuối cùng phải được đo bằng việc thủ tục có bớt phiền hà hay không. Khánh Hòa đặt mục tiêu số hóa 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính phát sinh mới, đồng thời tái sử dụng, chia sẻ ít nhất 80% dữ liệu kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Nếu đạt được, cơ quan xử lý có thể khai thác thông tin đã có thay vì yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại, qua đó góp phần rút ngắn thời gian xử lý và cải thiện chất lượng phục vụ.
Đây là phép thử thực tế cho chính quyền số: người dân không nên phải hiểu cơ cấu hệ thống hay tự làm cầu nối giữa các cơ quan. Tuy nhiên, mục tiêu số hóa tự nó chưa bảo đảm thủ tục nhanh hơn; dữ liệu phải chính xác, được cập nhật và có thể truy xuất đúng thẩm quyền. Nếu không, số hóa chỉ chuyển giấy tờ sang màn hình mà không xóa được khâu khai báo lặp.
Lộ trình và điều kiện để kế hoạch thành công
Kế hoạch triển khai theo từng bước, bắt đầu bằng việc kiểm kê hiện trạng và thiết lập đầu mối quản lý dữ liệu trong năm 2026. Năm 2027, tỉnh dự kiến hoàn thành bản đồ, quy hoạch dữ liệu và triển khai các cấu phần ban đầu của kho dữ liệu dùng chung cùng cổng dữ liệu mở; năm 2028 hoàn thiện nền tảng chia sẻ, điều phối và mở rộng tích hợp. Năm 2029 tập trung nâng chất lượng, khai thác dữ liệu và ứng dụng phân tích, trí tuệ nhân tạo; đến năm 2030 sẽ hoàn thiện mô hình quản trị và đánh giá mức độ trưởng thành dữ liệu toàn tỉnh.
Lộ trình này hợp lý, nhưng tiến độ xây nền tảng không nên lấn át những việc ít hào nhoáng hơn: làm sạch dữ liệu, phân công trách nhiệm và bảo vệ thông tin. Tỉnh đặt mục tiêu bảo đảm 100% cơ sở dữ liệu quan trọng có biện pháp bảo vệ, kiểm soát quyền truy cập, xác thực, ghi nhật ký và truy vết hoạt động khai thác. Thành công vì thế không chỉ nằm ở việc các hệ thống kết nối được, mà còn ở chỗ dữ liệu đáng tin, an toàn và hữu ích cho quyết định điều hành. Kho dữ liệu chung chỉ đáng giá khi giúp cơ quan phối hợp tốt hơn và người dân thực hiện thủ tục ít vướng hơn.
