Ẩm thực đường phố Việt: từ ngõ nhỏ đến bảng xếp hạng ẩm thực thế giới
Ẩm thực đường phố Việt là hệ thống món ăn bình dân bán khắp vỉa hè, ngõ nhỏ đến phố lớn, với nguyên liệu quen thuộc, giá mềm, hương vị đậm đà và cách chế biến linh hoạt, phản ánh đời sống thường ngày nhưng đồng thời ngày càng xuất hiện trong các bảng xếp hạng ẩm thực quốc tế.
Điều đáng nói là những món từng bị xem là “ăn cho no” nay liên tiếp được gọi tên trên bản đồ ẩm thực toàn cầu. Bánh mì Việt từng nằm trong top 10 loại bánh kẹp ngon nhất thế giới, thậm chí được miêu tả là “di sản ẩm thực được tái hiện theo cách riêng”. Bánh tôm hồ Tây góp mặt trong top món chiên giòn ngon nhất châu Á cùng nem rán, quẩy nóng, cá tai tượng chiên giòn, đùi gà bó xôi, bông bí chiên giòn. Cháo lòng đứng vị trí thứ 6 trong danh sách 33 món cháo ngon nhất châu Á. Khi những món ăn bình dân liên tục lọt bảng xếp hạng ẩm thực, ẩm thực đường phố Việt không còn là chuyện nội bộ mà trở thành đề tài được du khách nước ngoài săn tìm.
Bánh mì, gỏi cuốn, mực một nắng: danh thiếp “bánh mì nổi tiếng thế giới”
Không phải nhà hàng sang trọng, chính ổ bánh mì kẹp trên tay mới là “danh thiếp” mạnh mẽ nhất của ẩm thực đường phố Việt khi bước ra thế giới. Bánh mì Việt từng nằm trong top 10 bánh kẹp ngon nhất và hai lần được một tờ báo danh tiếng bình chọn vào top món ăn ngon trong năm 2025 – một con số đủ để khẳng định danh xưng bánh mì nổi tiếng thế giới. Nhân thập cẩm với thịt heo, chả lụa, rau thơm, đồ chua cùng vỏ bánh giòn, tươi và giá chỉ từ 20.000 đồng/cái biến món ăn này thành bữa sáng vừa túi tiền lẫn đầy trải nghiệm cho khách du lịch.
Song song với bánh mì, gỏi cuốn cũng được xếp hạng trên bản đồ ẩm thực thế giới, đặc biệt phổ biến tại TP HCM, chỉ từ 7.000 đồng/cái. Bánh tráng mềm gói tôm, thịt, bún, rau thơm rồi chấm nước mắm pha hoặc sốt đậu phộng làm nên hình ảnh ẩm thực đường phố Việt thanh mát, ít dầu mỡ. Ở chiều ngược lại của phổ khẩu vị, mực một nắng được báo quốc tế vinh danh là món Việt duy nhất trong danh sách những món ăn từ mực ngon nhất thế giới. Được nướng trên than củi và ăn kèm tương ớt, món “ăn chơi” này cho thấy ẩm thực Việt không ngại mùi khói, mùi biển – thứ khiến du khách nhớ lâu hơn mọi bức ảnh check-in.
Phở gà Hà Nội: từ quán “phở bệnh viện” đến hiện tượng mạng xã hội Trung Quốc
Nếu bánh mì là ngôi sao toàn cầu thì phở gà Hà Nội đang là “hot search” mới trong mắt du khách Trung Quốc. Trên nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, phở là một trong những chủ đề được nhiều người tìm kiếm khi tới Việt Nam du lịch. Một nữ du khách tên Tiểu Lôi kể rằng trong chuyến đi, ngày nào cô cũng ăn phở cho thỏa “cơn thèm”, sau khi đã lập danh sách các quán phở nổi tiếng ở cả Hà Nội và TP HCM. Theo đánh giá cá nhân, cô nghiêng về hương vị phở Hà Nội, đặc biệt là quán trên phố Phủ Doãn – nơi cô có thể ăn cả ngày không chán.
Quán đó là phở gà Nguyệt trên phố Phủ Doãn, gần bệnh viện nên được gọi vui là “phở bệnh viện”. Trong 4 năm liên tiếp, quán nằm trong danh sách Bib Gourmand – hạng mục quán ăn ngon, giá phải chăng do Michelin đề xuất. Ấn tượng với khách là những khay thịt gà đầy ắp, tách từng phần đặt ngay lối ra vào, vừa là cam kết về nguyên liệu, vừa là cú “gợi đòn” bằng thị giác. Bí quyết của phở gà Hà Nội này nằm ở nồi nước dùng ninh hơn 20 tiếng mỗi ngày, kèm xương lợn trong 16 tiếng để tạo vị ngọt béo tự nhiên, màu vàng óng của mỡ gà nhưng không đục.
Giá rẻ, ăn no và trải nghiệm “sống như người bản địa”
Điểm chung của bánh mì, bánh tráng (gỏi cuốn), phở gà hay bánh tôm hồ Tây là mức giá khiến nhiều du khách nước ngoài bất ngờ. Bánh mì chỉ từ 20.000 đồng/cái, gỏi cuốn từ 7.000 đồng/cái, bánh tôm hồ Tây khoảng 10.000 đồng/cái. Một du khách Trung Quốc tên Triệu Tiểu Ngũ nói thẳng, anh bất ngờ khi giá phở ở Hà Nội thấp hơn nhiều so với phở Việt bán tại chính quê nhà anh. Câu chuyện giá không chỉ là rẻ – nó là lời mời bước vào đời sống thường ngày của người Việt: ngồi ghế nhựa, ăn trên vỉa hè, nhìn dòng xe qua lại.
Chính trải nghiệm “ăn như người bản địa” này mới là thứ khiến ẩm thực đường phố Việt trở thành điểm hấp dẫn du lịch. Bánh tôm hồ Tây được coi là đặc sản đường phố Thủ đô, phục vụ quanh năm và được khuyên là món nhất định phải thử khi ghé Hà Nội. Cháo lòng – món cháo đứng thứ 6 châu Á – lại cho thấy ẩm thực Việt không ngại những nguyên liệu “kén người ăn” nhưng giàu cá tính. Khi du khách nước ngoài chủ động quay lại cùng quán nhiều lần như Vương Ninh với phở gà Hà Nội, đó là tín hiệu rõ ràng rằng sức hút không nằm ở sự cầu kỳ, mà ở cảm giác gần gũi, chân thực và bền bỉ.
Cơ hội và thách thức: giữ bản sắc giữa cơn sốt quốc tế
Cơn sốt bánh mì, bánh tráng, phở gà Hà Nội trên mạng xã hội quốc tế là cơ hội hiếm có để ẩm thực đường phố Việt định vị mình như một thương hiệu. Khi mực một nắng được báo quốc tế vinh danh là món Việt duy nhất trong danh sách những món ăn từ mực ngon nhất thế giới, hay khi phở gà Nguyệt liên tiếp xuất hiện trong danh sách Bib Gourmand, đó không chỉ là niềm tự hào. Đó là lời nhắc rằng mỗi hàng quán vỉa hè đang gánh cả hình ảnh quốc gia trên nồi nước dùng, ổ bánh mì, đĩa bánh tôm hay bát cháo lòng.
Nhưng sự nổi tiếng cũng phơi bày những điểm yếu rất đời thường: quán phở gà đông khách bị than phiền ồn ào, hơi kém sạch, cạnh quán sửa xe nên có mùi dầu mỡ. Nếu xem ẩm thực đường phố là “di sản ẩm thực được tái hiện theo cách riêng”, thì đã đến lúc phải nâng chuẩn vệ sinh, tổ chức không gian, nhưng không đánh mất sự mộc mạc. Giữ được giá bình dân, hương vị bản địa, đồng thời tôn trọng trải nghiệm của du khách nước ngoài – đó mới là bài toán thật sự khi ẩm thực đường phố Việt bước ra ánh sáng của những bảng xếp hạng ẩm thực toàn cầu.
