Sân bay PPP thứ hai của Việt Nam và bước ngoặt cho Bắc Trung Bộ
Cảng hàng không Quảng Trị là một dự án sân bay mới được đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP), là sân bay PPP thứ hai của Việt Nam, với quy mô gần 268 ha và mục tiêu đưa vào khai thác thương mại vào cuối năm 2026, được kỳ vọng trở thành hạ tầng hàng không chiến lược cho khu vực Bắc Trung Bộ và cửa ngõ kết nối quốc tế. Đây không chỉ là thêm một sân bay trên bản đồ hạ tầng hàng không, mà là phép thử tham vọng phát triển của cả vùng. Nền kinh tế Bắc Trung Bộ từ lâu bị “kẹt” bởi hạn chế kết nối đa phương thức; vì vậy, sân bay Quảng Trị nếu về đích đúng kế hoạch sẽ là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược đưa địa phương trở thành cực tăng trưởng, trung tâm năng lượng, logistics và kinh tế biển, đồng thời kết nối với Lào, Thái Lan, Campuchia và tiểu vùng Mê Kông mở rộng.
Giải phóng mặt bằng: nút thắt cuối cùng quyết định đường về đích
Tiến độ thần tốc của sân bay Quảng Trị đang được xây trên nền một công việc thầm lặng nhưng quyết liệt: giải phóng mặt bằng. Sau hơn 2 năm triển khai, dự án đã hoàn tất giải phóng 267,804 ha, gần tuyệt đối so với tổng diện tích 267,974 ha, phần còn lại chỉ khoảng 0,32 ha liên quan ba trường hợp tại xã Cửa Việt. Con số này cho thấy quyết tâm của địa phương, đồng thời phơi bày thực tế rằng vài phần trăm diện tích cuối cùng thường là phần khó nhất. Đường dây điện 110 kV phải di dời, móng trụ cần bồi thường, hành lang tuyến phải kiểm kê cho 12 trường hợp và mới chi trả trước cho 9 hộ dân. Cuộc chạy đua thời gian không chỉ diễn ra trên công trường, mà còn trong các buổi đối thoại kéo dài đến đêm với người dân, nơi mỗi hồ sơ đất đai được rà soát và thương lượng để vừa giữ tiến độ, vừa giữ được sự đồng thuận.
Nhịp thi công 3 ca, 4 kíp và những hạng mục cuối cùng
Khi mặt bằng gần như đã thông, công trường sân bay Quảng Trị chuyển sang chế độ nước rút đúng nghĩa: tiếng máy xúc, tiếng hàn cắt kim loại vang lên gần như không ngừng nghỉ trên diện tích gần 268 ha. Đại diện Ban Quản lý dự án cho biết nhiều hạng mục trọng điểm đã hoàn thành phần kết cấu và chuyển sang giai đoạn hoàn thiện, các nhà thầu duy trì nhịp làm việc theo mô hình “3 ca, 4 kíp” để hướng tới chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Đường cất hạ cánh dài 2.400 m, rộng 45 m đã hoàn thiện sườn bảo hiểm, lề vật liệu và hệ thống thoát nước; khu bay cơ bản về đích. Song song, nhà ga hành khách đã xong kết cấu chính, đang xây trát trong ngoài, lắp dựng kết cấu thép mái và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Đài kiểm soát không lưu 11 tầng, trạm biến áp, hạng mục phụ trợ… đều được đẩy nhanh, cho thấy toàn bộ cấu trúc hạ tầng hàng không đang bước vào giai đoạn tinh chỉnh cuối.
Vai trò chiến lược của hạ tầng hàng không trong bức tranh liên kết vùng
Điều khiến sân bay Quảng Trị đáng chú ý không chỉ là tiến độ, mà là vị trí của nó trong mạng lưới hạ tầng vùng. Khi vận hành đồng bộ với cảng biển Mỹ Thủy, hệ thống cửa khẩu quốc tế, cao tốc Bắc – Nam và Hành lang kinh tế Đông – Tây, sân bay này sẽ góp phần tạo ra mạng lưới giao thông đa phương thức, hỗ trợ thương mại, dịch vụ và logistics phát triển. Trong chiến lược xây dựng Quảng Trị thành cực tăng trưởng Bắc Trung Bộ, hạ tầng hàng không đóng vai trò mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy liên kết vùng, giúp dòng hàng hóa, dòng khách và dòng vốn di chuyển nhanh hơn. Đáng chú ý hơn, vì là dự án PPP, sân bay Quảng Trị còn cho thấy vai trò ngày càng rõ của khu vực tư nhân trong đầu tư hạ tầng quốc gia, từ đó định hình một mô hình chia sẻ rủi ro và lợi ích mới giữa nhà nước và doanh nghiệp trong lĩnh vực vốn lâu nay phụ thuộc ngân sách công.
Cơ hội cất cánh cuối năm 2026 và những thách thức không thể xem nhẹ
Mục tiêu khai thác thương mại 2026 của sân bay Quảng Trị là tham vọng xứng tầm, nhưng không phải không có rủi ro. Tiến độ hiện tại cho phép kỳ vọng, khi nhiều hạng mục đã về đích kết cấu, khu bay và đường cất hạ cánh đã hoàn thiện, nhịp làm việc 3 ca, 4 kíp cho thấy quyết tâm đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Tuy vậy, phần mặt bằng còn lại, khâu bồi thường đường dây 110 kV, cùng thách thức thi công trong điều kiện gió Lào, cát biển và thời tiết khắc nghiệt nghĩa là bất kỳ chậm trễ nhỏ nào cũng có thể lan sang toàn hệ thống. Ở góc độ dài hạn, nếu sân bay Quảng Trị đi vào khai thác đúng kế hoạch, đây sẽ là minh chứng rằng mô hình dự án PPP Việt Nam có thể vận hành hiệu quả trong lĩnh vực hạ tầng hàng không, tạo tiền lệ cho các dự án tương tự. Nếu chậm, bài học rút ra vẫn quan trọng: không thể tách câu chuyện kỹ thuật khỏi bài toán xã hội và thể chế. Dù theo kịch bản nào, giai đoạn nước rút hiện nay đang định hình tương lai của cả một vùng chứ không chỉ một sân bay.
