Hợp tác chỉ có ý nghĩa khi cải thiện trải nghiệm học tập
Giáo dục hòa nhập là cách tổ chức dạy và hỗ trợ để trẻ khuyết tật được học tập, phát triển theo năng lực và tham gia đời sống cùng các bạn, thay vì bị áp vào một khuôn chương trình chung. Trong chuyến thăm Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Giáo dục Brunei Darussalam kiêm Chủ tịch Hội đồng SEAMEO Datin Seri Setia Dr. Hajah Romaizah binti Haji Md Salleh đã trao đổi và tìm hiểu về giáo dục chuyên biệt, giáo dục hòa nhập tại thành phố.
Điểm đáng chú ý không phải là cuộc gặp mang tính nghi thức, mà là trọng tâm được đặt vào nhu cầu cụ thể của trẻ, đặc biệt là trẻ tự kỷ. Hai bên trao đổi về nhận diện sớm, hỗ trợ phù hợp, đào tạo giáo viên và xây dựng chương trình giáo dục cá nhân hóa. Đây là hướng đi thiết thực: hợp tác giáo dục chỉ tạo ra giá trị bền vững nếu kinh nghiệm được chuyển thành phương pháp mà giáo viên và gia đình có thể áp dụng, giúp trẻ có thêm cơ hội học tập và tự lập.
Từ nhận diện sớm đến năng lực giáo viên
Nhận diện sớm giúp nhà trường và gia đình hiểu trẻ cần hỗ trợ gì, thay vì chờ khó khăn kéo dài rồi mới tìm cách can thiệp. Thành phố Hồ Chí Minh mong muốn tăng cường trao đổi chuyên môn với Brunei về nhận diện và hỗ trợ trẻ tự kỷ; hai bên cũng đề cập chia sẻ kinh nghiệm đào tạo giáo viên, phát triển chương trình cá nhân hóa và xây dựng mô hình giáo dục hòa nhập.
Nâng cao năng lực giáo viên vì thế không nên dừng ở tập huấn ngắn hạn. Giáo viên cần có khả năng quan sát nhu cầu, điều chỉnh hoạt động và phối hợp để mỗi học sinh tiếp cận cách học phù hợp. Các cuộc trao đổi cũng nêu khả năng giao lưu giáo viên, học sinh và chia sẻ ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, hỗ trợ trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt. Nếu được cụ thể hóa thành hoạt động chuyên môn thường xuyên, những nội dung này có thể giúp giáo dục hòa nhập bớt phụ thuộc vào nỗ lực riêng lẻ của từng cơ sở.
Mô hình ở Bình Chánh cho thấy hỗ trợ phải theo từng trẻ
Quy mô hiện có của Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy đây là lĩnh vực cần được phát triển có hệ thống: thành phố có 56 cơ sở giáo dục chuyên biệt và trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Một mô hình được giới thiệu là Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh, hoạt động hơn 25 năm, hiện có 249 học sinh, trong đó 37 em tự kỷ.
Cách làm tại trung tâm đặt nhu cầu và khả năng của từng học sinh làm căn cứ, thay vì dùng một chương trình cho tất cả. Hoạt động hỗ trợ gồm can thiệp sớm, rèn giao tiếp, tương tác xã hội, tự chăm sóc và định hướng nghề nghiệp. Với trẻ và gia đình, những kỹ năng này có ý nghĩa trực tiếp: giúp trẻ tăng dần khả năng tự lập, thích nghi với môi trường sống và tham gia các hoạt động phù hợp. Đây là bài học có thể chia sẻ trong hợp tác, nhưng cũng nhắc rằng chương trình tốt phải đi cùng đủ năng lực và nguồn lực triển khai.
Hợp tác song phương gắn với vai trò khu vực
Trong cuộc gặp giữa Bộ trưởng Giáo dục Hoàng Minh Sơn và Bộ trưởng Giáo dục Brunei, phía Việt Nam ghi nhận vai trò của Brunei trong thúc đẩy hợp tác giáo dục khu vực khi nước này giữ chức Chủ tịch Hội đồng SEAMEO. Hai bên cũng bàn việc rà soát bản ghi nhớ hợp tác giáo dục đã ký, xem xét cập nhật hoặc xây dựng văn kiện mới, bổ sung lĩnh vực ưu tiên và hoạt động cụ thể.
Cuộc gặp còn gắn với bước chuẩn bị để Việt Nam đảm nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng SEAMEO nhiệm kỳ 2027–2028; Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn mong Brunei tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ quá trình này. Hai bên bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác, trong đó có việc tổ chức cuộc họp Nhóm công tác chung về hợp tác giáo dục. Đây là cơ hội để đưa trao đổi về giáo dục hòa nhập vào chương trình làm việc có đầu mối và kế hoạch rõ ràng. Kết quả nên được đánh giá bằng chất lượng hỗ trợ đến với học sinh, không chỉ bằng số cuộc gặp.
