Quốc lộ 15D Quảng Trị: tuyến kết nối 1,94 nghìn tỷ đồng không thể chậm thêm
Dự án Quốc lộ 15D Quảng Trị là tuyến giao thông trọng điểm dài 21,05 km, kết nối cảng Mỹ Thủy với cao tốc Cam Lộ La Sơn, có tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng, được thực hiện giai đoạn 2025–2027, giữ vai trò trục liên kết cảng biển nước sâu với mạng cao tốc quốc gia và không gian kinh tế ven biển – Đông Tây của tỉnh. Việc tuyến này chậm tiến độ đồng nghĩa với việc cơ hội thu hút dòng vốn vào Khu kinh tế Đông Nam, các dự án LNG và chuỗi logistics quanh cảng Mỹ Thủy sẽ bị bào mòn. Điểm đáng nói là sau thời gian khởi công, dự án Quốc lộ 15D từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ La Sơn từng bị đánh giá là chậm so với kế hoạch, khi giải phóng mặt bằng và huy động máy móc, nhân lực chưa đáp ứng tiến độ đề ra. Đến ngày 27/8, lũy kế giải ngân mới đạt 44,63%, cho thấy sức ì vẫn còn lớn nếu không có cách làm quyết liệt hơn. Trong bối cảnh Quảng Trị đang chạy đua với thời gian để hoàn thành các dự án giao thông Quảng Trị, Quốc lộ 15D trở thành phép thử cho năng lực tổ chức thực hiện của cả hệ thống.
Điểm nghẽn số 1: giải phóng mặt bằng và bài toán "đường găng"
Nếu phải chọn một yếu tố có thể quyết định thành bại tiến độ Quốc lộ 15D Quảng Trị, đó chính là giải phóng mặt bằng. Tỉnh đã chia dự án thành 4 dự án thành phần, trong đó 3 dự án về giải phóng mặt bằng do các xã Mỹ Thủy, Vĩnh Định, Diên Sanh làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 237 tỷ đồng. Tuy vậy, các vướng mắc về thanh lý tài sản trên đất rừng, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường đất lúa, đất trồng cây, đất ở và tài sản trên đất đã từng kéo lùi tiến độ chung. Những vị trí tại Vĩnh Định và Diên Sanh bị xem là "đường găng" tiến độ, nơi chỉ cần một vài hộ chưa đồng thuận bồi thường là cả tuyến bị đứt mạch thi công. Qua kiểm tra thực tế, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam yêu cầu các sở, ngành và địa phương “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ” trong xử lý từng phần việc, coi việc bàn giao mặt bằng sạch là nhiệm vụ phải hoàn thành trước khi nói đến bất kỳ kế hoạch tăng tốc nào. Cách làm này thể hiện sự dịch chuyển từ xử lý chung chung sang giải quyết có địa chỉ từng nút thắt.
Điểm nghẽn số 2: nguồn vật liệu và xử lý nền đất yếu
Một tuyến đường dài 21,05 km với nhiều đoạn đi qua ruộng lúa, vùng trũng ngập nước không thể hoàn thành nếu thiếu nguồn vật liệu ổn định, đặc biệt là đất đắp và đá các lớp K95, K98. Tỉnh Quảng Trị đã thẳng thắn coi đây là một trong 3 điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ, bởi không ít dự án giao thông Quảng Trị từng lao đao vì khan hiếm mỏ đất, mỏ vật liệu hoặc ách tắc thủ tục cấp phép. Theo phản ánh của nhà thầu trên tuyến Quốc lộ 15D, đoạn Km5–Km12 chủ yếu đi qua ruộng lúa, nền đất yếu và vùng trũng thường xuyên ngập, nước rút chậm, lại có tới 8 cầu trung và nhỏ, buộc phải xử lý nền móng bài bản trước khi thi công kết cấu mặt đường. Đây là nơi mà bài toán vật liệu gắn chặt với năng lực thiết kế tổ chức thi công; nếu không chuẩn bị đủ vật liệu phù hợp cho xử lý đất yếu, mọi nỗ lực tăng ca trên hiện trường cũng khó tạo ra sk tiến độ bền vững. Tỉnh vì thế yêu cầu rà soát sớm nguồn vật liệu và phương án kỹ thuật, thay vì chờ đến khi hiện trường bị “đói” mới xoay xở.
Điểm nghẽn số 3: năng lực thi công và chiến lược tranh thủ thời tiết
Năng lực thi công không chỉ là số lượng máy móc, mà là khả năng tổ chức thi công liên tục trong điều kiện thời tiết miền Trung khắc nghiệt. Tỉnh Quảng Trị yêu cầu rà soát toàn bộ hợp đồng trên tuyến Quốc lộ 15D, xây dựng tiêu chí đánh giá nhà thầu gắn với nhân sự, tổ chức thi công và năng lực quản lý, điều hành. Đây là bước chuyển từ tư duy “chọn nhà thầu giá thấp” sang “chọn nhà thầu đủ năng lực chạy đua với mùa mưa bão”. Thực tế hiện trường cho thấy các nhà thầu đã bắt đầu đáp ứng yêu cầu tăng tốc: sau 8 tháng thi công, gần 3 km đầu tuyến do nhà thầu Mạnh Linh thực hiện đã cơ bản hoàn thiện lớp đá dăm bên trái và chuẩn bị thảm bê tông nhựa, trong khi phía phải được mở rộng nền đường đồng thời. Cùng lúc, các đoạn cầu vẫn thi công cọc khoan nhồi, móng mố trụ; nhiều vị trí thi công nền đường K95, K98 từ Km3 đến Km21,05 ngay khi được bàn giao mặt bằng. Tỉnh yêu cầu nhà thầu “huy động tối đa nhân lực, máy móc, tăng ca, tăng kíp, tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công, bảo đảm chất lượng và an toàn công trình”.
Tiến độ, kỳ vọng kết nối vùng và bài học cho các dự án giao thông Quảng Trị
Quốc lộ 15D nối cảng Mỹ Thủy với cao tốc Cam Lộ La Sơn được xác định sẽ hoàn thành trong giai đoạn 2025–2027, với thời gian thi công dự kiến 680 ngày kể từ khi khởi công cuối tháng 1/2026. Trên thực tế, các đơn vị thi công đang tăng tốc để hoàn thành nền đường và hạng mục cầu ở vùng trũng trước mùa mưa, trong khi địa phương phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng còn lại trong tháng 9–10/2026. Không thể phủ nhận: khi Quốc lộ 15D được thông xe, kết nối giữa cảng Mỹ Thủy và cao tốc Bắc – Nam qua đoạn Cam Lộ La Sơn sẽ tạo ra trục dịch chuyển hàng hóa mới, hoàn thiện mắt xích vận tải trong chiến lược khai thác Khu kinh tế Đông Nam và hành lang kinh tế Đông – Tây của tỉnh. Điểm tích cực là cách Quảng Trị xử lý 3 điểm nghẽn – giải phóng mặt bằng, vật liệu, năng lực thi công – đang được áp dụng cho các dự án giao thông Quảng Trị khác như đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây (tổng vốn hơn 2.731 tỷ đồng, dài khoảng 48 km) hay đường ven biển đoạn Cửa Tùng – Cửa Việt (dài 5,76 km, tổng vốn 600 tỷ đồng). Bài học rõ ràng là: hạ tầng không thể chạy nhanh nếu cách làm vẫn chậm. Việc gắn trách nhiệm đến từng điểm nghẽn, tranh thủ thời tiết từng ngày và coi tiến độ là thước đo năng lực quản trị sẽ quyết định Quốc lộ 15D có trở thành tuyến động lực hay tiếp tục là lời hứa dang dở.
