Kinh tế số Đắk Lắk: tham vọng 30% GRDP và câu chuyện đổi mô hình tăng trưởng
Kinh tế số Đắk Lắk là định hướng phát triển dựa trên công nghệ, dữ liệu và hạ tầng số hiện đại, trong đó các ngành công nghệ thông tin, truyền thông, dịch vụ số và ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp, chế biến, thương mại, du lịch, logistics được xem là động lực chính để nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số trong GRDP của tỉnh lên mức 30 phần trăm vào năm 2030. Điểm đáng chú ý không phải ở con số mục tiêu, mà ở việc tỉnh công khai lựa chọn chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang dựa vào dữ liệu và công nghệ. Kế hoạch kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2030 xác định rõ: tăng trưởng phải đặt trên nền tảng khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số. Nói cách khác, Đắk Lắk đang tự đặt mình vào "bài kiểm tra" lớn: liệu có đủ quyết tâm và năng lực để đi thẳng vào quỹ đạo tăng trưởng hiện đại, thay vì tiếp tục khai thác theo chiều rộng.
Lộ trình chuyển đổi số 2030: từ tham vọng GRDP 30 phần trăm đến mục tiêu 2045
Ngày 19/8, Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức cuộc họp nghe báo cáo Dự thảo Đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Đây không phải là văn bản định tính; nó đi thẳng vào các chỉ tiêu rất cụ thể. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt 30% GRDP trở lên, tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực trọng điểm tối thiểu 20%. Đồng thời, Đắk Lắk kỳ vọng GRDP tăng bình quân 11%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 157 triệu đồng, năng suất lao động tăng 9,7%/năm trong giai đoạn 2026-2030, với kinh tế số chiếm 30% GRDP. Định hướng dài hơn, đến năm 2045, kinh tế số được xác định trở thành phương thức phát triển chủ đạo, chiếm tối thiểu 50% GRDP; tỉnh phấn đấu trở thành trung tâm dữ liệu và dịch vụ số xanh của khu vực Tây Nguyên – Duyên hải Nam Trung Bộ. Đó là tầm nhìn tham vọng, nhưng nếu không gắn những mục tiêu này với thay đổi phương thức sản xuất, mô hình tổ chức lại không gian phát triển và nguồn lực cụ thể, nguy cơ "mục tiêu đẹp trên giấy" là rất rõ.
Hạ tầng số, dữ liệu và kinh tế số lõi ICT: nền móng còn mỏng nhưng buộc phải dày lên nhanh
Dự thảo Đề án thẳng thắn thừa nhận thực trạng: kinh tế số lõi ICT của tỉnh hiện ở mức rất thấp so với mặt bằng cả nước; hạ tầng số tuy phủ rộng nhưng còn nông, thiếu trung tâm dữ liệu và năng lực điện toán đám mây hiện đại; dữ liệu bị phân tán, chưa được khai thác như một nguồn lực sản xuất; mức độ số hóa trong các ngành chủ lực như nông nghiệp, chế biến còn thấp. Đặt mục tiêu GRDP 30 phần trăm từ kinh tế số trong bối cảnh đó là một lựa chọn mang tính "bước ngoặt", bởi hoặc là hạ tầng và dữ liệu được đầu tư nghiêm túc, hoặc là mục tiêu sẽ không thể bảo đảm. Theo Dự thảo, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 số hóa, kết nối, chia sẻ 100% cơ sở dữ liệu dùng chung và chuyên ngành; phủ sóng 5G tới 99% dân số, 100% người dùng truy nhập băng rộng cáp quang tốc độ, 95% người dân trong độ tuổi lao động được đào tạo kỹ năng số cơ bản. Hạ tầng số được xếp vào nhóm kết cấu hạ tầng chiến lược, phát triển đồng bộ với giao thông, logistics, khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Nếu những chỉ tiêu này không được coi là "điều kiện bắt buộc" mà chỉ là "mục tiêu tham khảo", kinh tế số Đắk Lắk sẽ mãi chỉ là khẩu hiệu.
Lan tỏa công nghệ vào ngành chủ lực và xây dựng xã hội số: tác động trực tiếp tới người dân
Đề án về kinh tế số Đắk Lắk không dừng ở tầng công nghệ; nó chủ động mở rộng ứng dụng công nghệ số vào nông nghiệp, chế biến, thương mại, du lịch và logistics. Kinh tế số của tỉnh được định hướng phát triển trên hai hướng: xây dựng ngành công nghệ thông tin, truyền thông và dịch vụ số; đồng thời đưa công nghệ số lan tỏa vào các ngành chủ lực. Song song, tỉnh lên kế hoạch tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) trong quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh. Tác động này rất gần với đời sống người dân. Việc phát triển dữ liệu gắn với xây dựng nền hành chính hiện đại, quản trị số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Xã hội số được phát triển song song với chính quyền số và kinh tế số, trong đó đào tạo nghề và nhân lực được nhấn mạnh để đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong từng ngành. Kế hoạch triển khai yêu cầu mỗi xã, phường có một KOL để quảng bá nền tảng du lịch, sản phẩm OCOP trên không gian mạng. Điều này cho thấy tỉnh muốn kéo người dân, doanh nghiệp nhỏ và sản phẩm địa phương vào "dòng chảy số" thay vì để kinh tế số chỉ là sân chơi của các doanh nghiệp lớn.
Tinh thần "6 rõ" và thách thức thực thi: liệu Đắk Lắk có thoát được bẫy kế hoạch?
Trong cuộc họp ngày 19/8, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu cơ quan chủ trì thống nhất số liệu kinh tế số đã công bố làm cơ sở xây dựng Đề án, đồng thời nhấn mạnh nội dung phải bảo đảm tính khả thi theo tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả. Kế hoạch cũng phải xác định nhiệm vụ đến từng xã, phường; mỗi nhiệm vụ có một đơn vị chủ trì, một sản phẩm cụ thể. Yêu cầu này là tín hiệu tích cực: tỉnh hiểu rằng nếu thiếu phân công rành mạch và cơ chế chịu trách nhiệm, câu chuyện chuyển đổi số 2030 sẽ sa vào tình trạng "đề án dày, kết quả mỏng". Để đạt mục tiêu kinh tế số đóng góp từ 30% GRDP trở lên, tỉnh dự kiến tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển hạ tầng và dữ liệu số; thúc đẩy doanh nghiệp số, nhân lực số; tăng ứng dụng công nghệ trong các ngành kinh tế; bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Chủ tịch HĐND tỉnh yêu cầu sớm cụ thể hóa Kế hoạch 5 năm thành chương trình, kế hoạch, kịch bản điều hành; xác định rõ động lực tăng trưởng, dự án dẫn dắt, nguồn lực, trách nhiệm từng ngành, địa phương. Nếu những yêu cầu này được thực hiện một cách thực chất, kinh tế số Đắk Lắk có cơ hội thoát khỏi quỹ đạo hình thức và tiến gần hơn tới vai trò động lực tăng trưởng như tỉnh đang kỳ vọng.
