Zelensky chuyển hướng vận động sang Quốc hội
Zelensky vận động Mỹ là nỗ lực của Kiev nhằm huy động các nghị sĩ Quốc hội gây sức ép lên Nhà Trắng, giữa tranh cãi về việc Washington có hạn chế hỗ trợ quân sự và chia sẻ tình báo cho Ukraine hay không. Trong cuộc họp trực tuyến ngày 19/10, Tổng thống Volodymyr Zelensky kêu gọi một nhóm thượng nghị sĩ từ cả hai đảng thúc đẩy Tổng thống Donald Trump dỡ bỏ những hạn chế mà Ukraine cho rằng đang cản trở hoạt động hỗ trợ. Đây không chỉ là lời cầu viện của một đồng minh đang thiếu nguồn lực: đó còn là cách Kiev tìm một trung tâm quyền lực khác để đối trọng với Nhà Trắng. Khi chính quyền Trump phủ nhận có hạn chế, đưa vấn đề ra trước Quốc hội giúp Ukraine biến bất đồng song phương thành một cuộc tranh luận chính trị rộng hơn.
Nhóm thượng nghị sĩ Mỹ tham dự do Thom Tillis, đảng Cộng hòa, và Richard Blumenthal, đảng Dân chủ, dẫn đầu. Zelensky trình bày các vấn đề nảy sinh sau cuộc gặp tại Miami, nơi những bất đồng giữa hai bên đã trở nên rõ rệt. Việc vận động lưỡng đảng là lựa chọn có tính toán: sự ủng hộ của cả hai đảng có thể tạo thêm sức nặng cho yêu cầu của Kiev, dù không đồng nghĩa Quốc hội có thể lập tức buộc Nhà Trắng thay đổi chính sách.
Tranh cãi về hỗ trợ có hệ quả trực tiếp trên chiến trường
Điểm đáng lo không nằm ở cuộc đấu khẩu giữa lãnh đạo hai nước, mà ở tác động của những gián đoạn mà Kiev mô tả. Zelensky nói Starlink và Starshield vẫn bị hạn chế một phần, cản trở Ukraine đối phó với máy bay không người lái Nga; ông cũng cho biết Ukraine ba lần trong tuần trước không nhận được cảnh báo sớm của Mỹ về các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Ông còn cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth chưa phê duyệt việc chuyển giao tên lửa đánh chặn Patriot và AIM-9X, dù các nước NATO đã mua số vũ khí này cho Kiev. Theo Zelensky, Ukraine gần như cạn tên lửa đánh chặn Patriot từ các đối tác Mỹ. Nếu những cáo buộc này đúng, cái giá của bất đồng chính trị sẽ được trả bằng năng lực phòng thủ bị suy yếu.
Washington bác bỏ việc cố tình hạn chế chia sẻ tình báo hoặc đưa ra tối hậu thư, còn Lầu Năm Góc khẳng định chính sách tình báo không thay đổi. Sự đối lập giữa lời phủ nhận của Mỹ và các mô tả cụ thể từ Kiev khiến nghị sĩ khó có thể chỉ dựa vào tuyên bố công khai; họ sẽ cần làm rõ liệu có quyết định trì hoãn nào đang tác động đến từng hệ thống và lô vũ khí hay không. Đây cũng là lý do chiến dịch vận động có thể tạo sức ép, nhưng chưa chắc giải quyết được nút thắt: Quốc hội cần thông tin xác thực, còn Ukraine cần hỗ trợ kịp thời.
Dầu diesel làm rạn nứt quan hệ Mỹ Ukraine
Căng thẳng không xuất hiện riêng quanh vũ khí. Mâu thuẫn trong quan hệ Mỹ Ukraine gay gắt hơn sau khi Trump đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về nới lỏng hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga, trong lúc các đặc phái viên Mỹ và quan chức Ukraine đàm phán tại Miami. Kiev công khai chỉ trích thỏa thuận vì cho rằng Washington nhượng bộ Moscow mà không tham vấn Ukraine. Trump thì thất vọng trước việc Kiev tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga, lập luận rằng các cuộc tấn công làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu dầu diesel toàn cầu và đẩy giá nhiên liệu lên đối với người tiêu dùng Mỹ. Hai bên vì thế không chỉ tranh luận về cách chấm dứt chiến tranh, mà còn về việc ưu tiên an ninh Ukraine có thể va chạm với lợi ích năng lượng và chính trị trong nước Mỹ ra sao.
Theo thông tin Zelensky nêu với các thượng nghị sĩ, ông đã đề xuất Ukraine tạm dừng các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu trong 30 ngày. Đề nghị này cho thấy Kiev đang tìm một thỏa hiệp có giới hạn để tháo gỡ bế tắc, thay vì chỉ yêu cầu Washington nhượng bộ. Tuy nhiên, bất đồng về điều kiện trao đổi vẫn còn: Ukraine muốn biết liệu việc kiềm chế các cuộc tấn công có đổi lại được hỗ trợ quân sự và tình báo hay không, trong khi phía Mỹ phủ nhận đã đặt ra lời đe dọa cắt viện trợ.
Lời cam kết của Quốc hội cần được kiểm chứng bằng hành động
Sau cuộc họp, Tillis khẳng định Quốc hội Mỹ vẫn cam kết sát cánh cùng Ukraine và các đồng minh châu Âu để chấm dứt hành động gây hấn của Nga và hướng tới hòa bình lâu dài; Blumenthal cũng tuyên bố sự ủng hộ lưỡng đảng là rõ ràng và sẽ được thể hiện qua hành động. Đây là tín hiệu chính trị hữu ích cho Kiev, nhưng lời hứa chỉ có trọng lượng nếu dẫn đến việc làm rõ các cáo buộc và tháo gỡ những vướng mắc trong chuyển giao vũ khí, cảnh báo sớm cùng quyền truy cập hệ thống vệ tinh. Trump nói Mỹ vẫn chia sẻ tình báo, cho biết ông chưa rõ ai ra lệnh hạn chế Starlink và sẽ tìm câu trả lời; đồng thời, ông công khai chỉ trích Zelensky.
Bước tiếp theo có thể là cuộc gặp ở Oslo: Zelensky cho biết ông sẽ tới Na Uy trong những ngày sau đó và có thể gặp các đặc phái viên Steve Witkoff, Jared Kushner; hai người này có thể tiếp tục tới Moscow để gặp Putin. Kiev vì thế đang theo đuổi hai hướng cùng lúc: duy trì đàm phán với chính quyền Trump và tranh thủ Quốc hội làm đối trọng. Kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các nghị sĩ có biến cam kết lưỡng đảng thành sức ép cụ thể hay không. Vận động Quốc hội không thể thay thế quyết định của Nhà Trắng, nhưng có thể khiến việc trì hoãn hỗ trợ trở nên khó giải thích hơn.
