Nguồn thu tăng, ngân sách đặt cược nhiều hơn vào đầu tư
Ngân sách nhà nước là kế hoạch thu và chi công trong một năm, dùng để duy trì dịch vụ thiết yếu, thực hiện chính sách xã hội và phân bổ nguồn lực cho các mục tiêu phát triển. Với dự toán ngân sách 2027 Việt Nam, dấu ấn đáng chú ý là phần chi dành cho phát triển được nâng lên rõ rệt. Chính phủ trình Quốc hội dự toán thu 3.334,3 nghìn tỷ đồng, tăng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026; tổng chi dự kiến đạt 4.074,3 nghìn tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm trước. Đây không chỉ là một ngân sách lớn hơn: cơ cấu chi đang chuyển trọng tâm sang đầu tư. Thu nội địa dự kiến đóng góp 88,5% tổng thu, cho thấy nền thu trong nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy vậy, tăng thu là điều kiện cần; kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào khả năng biến nguồn lực công thành công trình và dịch vụ có giá trị.
Tỷ trọng đầu tư 43% là tín hiệu chính sách, không phải bảo đảm kết quả
Khoản chi đầu tư phát triển dự kiến đạt 1.756 nghìn tỷ đồng, tương đương 43% tổng chi, cao hơn mức 35,5% trong dự toán năm 2026; trong khi chi thường xuyên dự kiến là 2.061,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 50,6%, thấp hơn tỷ trọng 57,3% trước đó. Đây là bước điều chỉnh đáng kể: nhà nước dành phần lớn hơn cho tài sản và năng lực phát triển dài hạn, thay vì để chi vận hành chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Ở ngân sách trung ương, 690 nghìn tỷ đồng được bố trí cho đầu tư công, tăng 260 nghìn tỷ đồng, tập trung vào công trình, dự án quan trọng quốc gia và các dự án thúc đẩy tăng trưởng trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030. Ngân sách địa phương dự kiến dành 998,8 nghìn tỷ đồng cho đầu tư phát triển. Tuy nhiên, tỷ trọng cao chỉ có ý nghĩa nếu dự án được chọn kỹ, triển khai đúng tiến độ và giải ngân thực chất.
Người dân cần thấy lợi ích trong dịch vụ và thu nhập
Dự toán chi tiêu nhà nước không chỉ hướng đến công trình lớn; nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiền lương khu vực công và nguồn lực cho an sinh. Trong chi thường xuyên của ngân sách trung ương, 80,4 nghìn tỷ đồng dự kiến dành cho cải cách tiền lương, thu nhập khu vực công và bổ sung nguồn tích lũy cải cách tiền lương. Đồng thời, kế hoạch yêu cầu tiết kiệm 10% chi thường xuyên, ngoài phần dành cho cải cách tiền lương, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội. Các nhiệm vụ được nêu gồm y tế, giáo dục, lương hưu và trợ cấp cho nhóm yếu thế. Đây là điểm cân bằng cần thiết: tăng đầu tư không nên đồng nghĩa với xem nhẹ các dịch vụ mà người dân sử dụng hằng ngày. Nhưng con số phân bổ mới là cam kết trên giấy; tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào việc khoản chi đến đúng đối tượng, đúng thời điểm và không làm giảm chất lượng dịch vụ công.
Kỷ luật giải ngân sẽ quyết định triển vọng tăng trưởng
Dự toán được xây dựng trên cơ sở đánh giá tình hình thực hiện ngân sách năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2027. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2027 là GDP từ 10% trở lên, nên mức đầu tư công cao phản ánh kỳ vọng rằng các dự án sẽ góp phần mở rộng năng lực sản xuất và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng kỳ vọng đó phải đi cùng năng lực hấp thụ vốn: bội chi dự kiến khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP, còn nợ công cuối năm được dự báo ở mức 34–35% GDP. Kế hoạch cũng dành 5% chi đầu tư công tiết kiệm ngay từ đầu năm cho dự án trọng điểm, cấp thiết, đồng thời tiết kiệm 10% chi thường xuyên để bổ sung an sinh. Tóm lại, ngân sách mới thể hiện ưu tiên phát triển rõ hơn; thước đo thành công sẽ là tiến độ, chất lượng và lợi ích công chúng nhận được, chứ không phải tỷ lệ phân bổ đơn thuần.
